Wat het rapport-Van U. zegt over de GGZ

inspectie | In de hulpverlening aan Bart van U. zijn geen regels overtreden. Wel is te veel afgewacht. Drie dilemma's.

In februari 2014, een paar dagen nadat Bart van U. oud-minister Els Borst neerstak in haar garage, wordt hij aangehouden omdat hij messen bij zich heeft en zich vreemd gedraagt. De politie schakelt de crisisdienst van de GGZ in, die hem gedwongen opneemt omdat hij chronisch psychotisch blijkt.

Maar de opname wordt door de rechter onterecht geacht omdat er geen 'acuut gevaar' is, en dus mag Van U. al gauw naar huis. De dienstdoende psychiater vraagt het Fact-team - hulpverleners die thuis psychische zorg verlenen - om Van U. in de gaten te houden. Maar zij krijgen hem alleen via de intercom te spreken. Een paar maanden later vermoordt Van U. zijn zus, ongeveer een jaar na Els Borst.

Hoe ver moet bemoeizorg gaan?

Dat is een urgent dilemma in de GGZ nu de opbouw van zorg thuis achterloopt op de afbouw van bedden in de kliniek.

Veel Fact-teams zijn overbelast. Door tijdgebrek achten zij het niet mogelijk om aan te blijven bellen. "Maar als een cliënt niet meewerkt, hebben de zorgverleners de taak om een volledig beeld te krijgen. Dat is bij Van U. te weinig gebeurd", oordeelt de Inspectie voor de Gezondheidszorg.

Wanneer luister je naar familie?

Hulpverleners hebben te weinig met de familie van Van U. gepraat, volgens de inspectie. Daarom konden ze niet goed inschatten hoe gevaarlijk hij was. Het Fact-team zocht helemaal geen contact met de familie. Maar Van U. wilde dat ook niet, had hij eerder in de kliniek in Poortugaal gezegd.

Het is een ander dilemma voor hulpverleners: respecteer je de wens van de patiënt niet, dan verstoor je de behandelrelatie. Maar sluit je de familie buiten, dan mis je soms essentiële informatie.

Dit dilemma wordt alleen maar groter nu in de Wet Verplichte GGZ zowel familie als patiënt meer rechten krijgt. Onlangs stemde de Tweede Kamer in met deze wet.

Hoe beoordeel je 'acuut gevaar'?

De rechtbank die zitting hield in de kliniek vond dat Van U. geen acuut gevaar voor zijn omgeving vormde - de belangrijkste grond om iemand van zijn vrijheid te beroven en op te nemen. Op dat moment was het amper twee weken geleden dat hij Els Borst vermoordde omdat hij geloofde dat hij een 'goddelijke opdracht' had, maar daar wist de rechter niet van. Daarbij gedroeg Van U. zich heel rustig in de kliniek.

De inspectie ziet hier een ingewikkeld dilemma: iemand kan zich in de kliniek heel anders gedragen dan in de openbare ruimte, waardoor gevaar moeilijk te bespeuren is. Maar volgens de inspectie is het gevaar ook afhankelijk van iemands geschiedenis, waarover de hulpverleners in het geval van Van U. niet voldoende informatie verzamelden.

Volgende week donderdag volgt de uitspraak in het hoger beroep tegen Van U. Er is acht jaar onvoorwaardelijke cel en tbs met dwangverpleging tegen hem geëist.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden