Voltooid leven

Wat het kabinet wil met intieme huiskamergesprekken over 'de laatste levensfase’

‘Mijn moeder wilde niet meer leven, en stopte daarom met eten en drinken. Ik vind dat sterven waardiger moet kunnen.’Beeld Fenna Jensma

Het kabinet kiest voor een intieme setting voor een intiem onderwerp. Vandaag starten de huiskamergesprekken over ‘de laatste levensfase’. Wat is daarvan het doel?

Waarom deze huiskamergesprekken?

Het was geen peulenschil, met twee christelijke en twee liberale partijen in het kabinet, om het eens te worden over de medisch-ethische paragraaf in het regeerakkoord. Over het heikele onderwerp ‘voltooid leven’ spraken de partijen af dat er een onderzoek naar zou komen, dat eind januari verscheen, én dat het kabinet hier maatschappelijk debat over zou organiseren.

Aan die laatste compromisbelofte geeft het kabinet gehoor met de huiskamergesprekken. Het kabinet kiest voor zo’n intieme setting omdat het hier om een intiem onderwerp gaat. Het hele project – de organiseren van de gesprekken, en het opstellen van een eindrapport en het slotsymposium – kost zo’n 107.000 euro, laat een woordvoerder van het ministerie van volksgezondheid weten.

Hoe zien de gesprekken eruit?

“Waarom is het voor u belangrijk om het gesprek over het levenseinde te voeren?” Dat is de eerste vraag die gespreksleiders vandaag stellen tijdens de huiskamergesprekken, vertelt Maike van Warmerdam, strategisch adviseur voor bureau &MAES dat de gesprekken organiseert. “Het kabinet wil vooral weten wat voor verschillende inzichten mensen hebben.”

In zo'n tien huiskamers in Arnhem vandaag, en later ook in Rotterdam, Zwolle en Eindhoven, praten kleine groepjes burgers anderhalf uur met elkaar. Daarna is er op een andere locatie een buurtgesprek, waar meer mensen welkom zijn. In Arnhem verwacht Van Warmerdam vandaag  zo’n 150 mensen.

Na het buurtgesprek kunnen de bezoekers wandelen over een informatiemarkt, waar standjes staan met bijvoorbeeld informatie over palliatieve zorg . “En er is een borrel; want het gaat er vooral om dat mensen elkaar ontmoeten en in gesprek gaan over al die begrippen die rond dat levenseinde leven: waardig ouder worden, zelfbeschikking, de grenzen van de euthanasiewet en voltooid leven.” 

Wie mag er meedoen?

Jong of oud, levensmoe of levenslustig: iedereen is welkom. Alleen: er is wel beperkt plaats, laat Van Warmerdam weten. Over het totale aantal aanmeldingen kan ze nog niets zeggen - want de inschrijving voor Rotterdam, Eindhoven en Zwolle staan nog open. 

In Arnhem waren het er zo veel dat ze via loting bepaalden wie er mocht deelnemen aan de huiskamergesprekken. Bij de bredere buurtgesprekken kan wel iedereen die zich opgeeft aanwezig zijn. Als mensen zichzelf mogen inschrijven, krijg je dan niet vooral de felle voor- en tegenstanders in een woonkamer samen? Dat risico is aanwezig, zegt Van Warmerdam. Maar als zij de motivaties van de mensen leest, verwacht ze toch een gemêleerd gezelschap.

Neem Astrid van den Bulk (58), zij praat mee in Rotterdam. “Ik doe mee omdat ik de discussie over levenseinde een menselijk gezicht wil geven. Mijn moeder wilde niet meer leven, en stopte daarom met eten en drinken. Dat duurde tien dagen, en was voor zowel ons als naasten als voor haarzelf heel verschrikkelijk. Ik vind dat sterven waardiger moet kunnen”, vertelt ze aan de telefoon. Tegelijk is ze ook benieuwd naar standpunten van anderen. “Ik respecteer ieders keuze, en vind het vooral belangrijk dat we hier met elkaar over praten – zodat dit onderwerp bekender wordt.”

Trouwserie Onvoltooid

Hoeveel mensen in Nederland hebben een doodswens, zonder dat ze ernstig ziek zijn? En waarom? Een onderzoek in opdracht van het kabinet gaf eind januari antwoord op die vragen. Trouw ging de afgelopen anderhalve maand in een serie op zoek naar het antwoord, via interviews met ouderen met een doodswens en gesprekken met experts. Waarom willen sommige ouderen dood? En wat zegt het voltooid-levendebat over Nederland? Alle verhalen uit de serie zijn terug te lezen op: www.trouw.nl/onvoltooid. 

Lees ook: 

Waarom Lies Hutters (77) misschien dood wil als haar man is overleden

Wanneer achten mensen hun leven voltooid? Lies Hutters (77) uit Slotermeer vertelt waarom het voor haar óók genoeg is geweest, als haar zieke man overlijdt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden