Column

Wat had ik graag meer huis-, tuin- en keukengesprekken bewaard

Rob Schouten Beeld Maartje Geels
Rob SchoutenBeeld Maartje Geels

Een van de ontdekkingen die Onno Blom tijdens de research voor zijn Wolkers-biografie deed was dat Jan Wolkers in het geniep bandopnames maakte en bewaarde van gesprekken en telefoongesprekken met vrienden, vriendinnen, uitgevers, ouders.

Een aantal van die gesprekken geeft Blom woordelijk weer, bijvoorbeeld een gesprek met zijn ouders in 1975.

Vader: 'Je bent oud geworden, jongen. Loopt het een beetje met je boeken? Ik vind het altijd jammer dat je van die schuttingtaal gebruikt. Dat vind ik niet fijn, Jan.' 'Dat komt door u, vader, een slechte opvoeding!' Hij lacht. 'En zo slijten we onze dagen maar', zegt vader. 'Het weer is sacherijnig', zegt moeder. Op de achtergrond klinkt de klok. Tiktak, tiktak. 'Alles wordt wel duur he', zegt Jan. 'En de AOW gaat niet meer omhoog.'

Huis, tuin- en keukengesprekken, oh wat zou ik er daar graag meer van bewaard hebben. In mijn studententijd nam ik ook weleens wat op op cassettebandjes, een feestje, een gesprek met vrienden. 'Hou je die joint niet te privé', hoor ik een vriend zeggen, terwijl op de achtergrond 'Between the buttons' van de Stones klinkt. Gewoon een punctie uit het studentenbestaan in de jaren zeventig.

Verwaarloosd

Ik denk dat we de stemmen en geluiden langdurig hebben verwaarloosd. Fotoalbums te over en vóór de uitvinding van de foto (de eerste in 1826) hadden we schilderijen om een beeld te krijgen van het verleden maar hoe klonk iedereen? De eerste geluidsopname van een Franse uitvinder die 'Au clair de la lune' zingt, dateert van 1860. Daarvoor was de wereld stom.

Hoe Bach en Rembrandt eruitzagen, weten we wel zo ongeveer, ook hoe hun leven verliep, maar hoe klonken ze in hemelsnaam? De menselijke stem, het mooiste instrument volgens velen, is grotendeels verdwenen. Je mag hopen, als de toekomst er dan toch heel anders uit moet zien dan het heden, dat ze ooit nog eens al die oude stemmen en geluiden van vroeger kunnen reconstrueren omdat er toch iets van moet zijn overgebleven in de kosmos. Persoonlijk zou ik dolgraag mijn grootouders nog eens horen, dit jaar een halve eeuw dood, opgenomen zonder dat ze het zelf weten. Een lachje of kuchje zou al wat zijn.

Over kuchen gesproken. Van de week luisterde ik naar een liveopname van de klavierleeuw Emil Gilels die een stuk van Glazunov speelt, terwijl iemand in de zaal verschrikkelijk zit te hoesten. Het lijkt wel of het in een sanatorium voor longlijders is opgenomen. Wat zou ik graag weten wie er achter die hartverscheurende salvo's zit. Heb je geluid van vroeger, weet je weer niet van wie het is!

Ons verlangen naar dagelijks leven van vroeger is immens, we kunnen er geen genoeg van krijgen om dingen te reconstrueren; de zwakke plek, hoe alles en iedereen vroeger klonk, is enorm frustrerend. Een opname van deze column zal trouwens niets onthullen, ik heb 'm volkomen zwijgend zitten tikken. Maar zelfs de stilte, de stilte van vroeger kan ons misschien iets zeggen. Het gesuizel van wat wind v. Chr., wegstervende voetstappen uit de zeventiende eeuw, het zou een openbaring zijn.

Lees hier meer columns van Rob Schouten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden