Wat ging er mis met de open, vertrouwenwekkende Wahid?

Indonesiëkenner Nico Schulte Nordholt schrijft dat de pluriforme samenleving die Wahid in stand probeerde te houden in gevaar is (Podium, 3 augustus). Aan zijn betoog is toegevoegd dat hij 'bij Wahid in diens laatste week op het paleis verbleef'. Dat is interessant. Zo iemand moet goed ingevoerd zijn.

Het tv-programma Dokwerk liet onlangs een charmante documentaire over Wahid zien. Hij was kort na Wahids aantreden gemaakt en toonde duidelijk hoe de man genoot van zijn presidentschap. Zijn benoeming leek een verademing. Wahid was open en vol grapjes. Vertrouwenwekkend.

Wat ik nu van Schulte Nordholt wil weten is, waar is het met deze president fout gegaan? Hij zou dat moeten weten als hij zo dicht bij Wahid staat. Wat is er allemaal gebeurd tussen Wahids aantreden en het door de tv genadeloos geregistreerde moment dat de president slapend op zijn troon zit en gewekt moet worden?

Een vrijwel blinde man moet vertrouwde personen om zich heen hebben die hem vertellen wat er gebeurt, wat er in de media staat. Ik vrees dat Wahid allerlei mensen om zich heen had die hem slechts lippendienst bewezen maar ondertussen hun eigen agenda hadden. Schulte Nordholt moet dit slag mensen hebben ontmoet.

Na het uitrangeren van zijn vriend Gus Dur ziet Schulte Nordholt de meest verschrikkelijke scenario's opdoemen. De islam zou een dominante plaats gaan innemen. Ik vrees dat hij niet helemaal objectief (meer) is.

Ik denk dat Megawati onderschat wordt. Zij lijkt mij er de persoon niet naar om het ene decreet af te wisselen met het andere daarmee strijdige. Zij wordt geroemd om haar keuze van adviseurs. Dat zij geen voorkeur heeft uitgesproken voor een vice-president lijkt mij verstandig. Hamzah Haz is afkomstig uit de moslimbeweging NU, waarvan zij voorlopig dus weinig te duchten heeft. Dat Haz twee jaar geleden tegen haar benoeming heeft gestemd, zal zij niet vergeten zijn.

Megawati beheert de erfenis van haar vader en zal die niet makkelijk uit handen geven. Indonesië is dan het grootste islamitische land, hoe verder van Mekka hoe gematigder. De islam is een dunne beschavingslaag die niet diep in de samenleving is geworteld. De vrees voor de 'oude generaals' lijkt me ook onterecht, er is al jaren sprake van democratisering binnen de strijdkrachten. Wiranto had misschien een staatsgreep kunnen plegen, hij zou het midden- en lagere kader echter niet hebben meegekregen.

Megawati's adviseurs zullen alert zijn op wat de oude spelers uit Soeharto's tijdperk doen en zeggen. Maar er moeten wel zaken worden gedaan, want Megawati's partij heeft bij lange na niet de meerderheid. Ik reken erop dat Megawati 'musyawarah' zal laten zien: men praat en praat tot er overeenstemming wordt bereikt. Belangrijk is het dat er rust aan het politieke front komt, waardoor de informele economie weer kan opbloeien.

Volgens de Jakarta Post gaat Wahid, een boek schrijven over zijn presidentschap. Dat lijkt me heel zinvol, misschien dat hij zich dan realiseert welke mogelijkheden hij heeft laten liggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden