'Wat gebeurt er toch met ons, Surinamers?'

AMSTERDAM - "Het klinkt bizar, weerzinwekkend, maar de ervaring die wij drie jaar geleden hebben opgedaan bij de SLM-vliegramp komt ons nu goed van pas" , zegt Rick Pas in cafe De Draver, ontmoetingsplaats met een bewogen historie voor Surinamers in Amsterdam.

Voor de Surinaamse gemeenschap in Nederland is de ramp met de Boeing 747 van El Al een herhaling van de geschiedenis, een speling van het noodlot. Met dit verschil, dat de ramp in de Bijlmermeer, zo net om de hoek, nog veel aangrijpender is dan het neerstorten van de Anthony Nesty, op 7 juni 1989 bij vliegveld Zanderij in Paramaribo. "Toen was het de onbekendheid met een ramp, de lange onzekerheid over wie de slachtoffers waren. Nu is het de directe confrontatie met een enorme ramp, die Surinaamse mensen terug werpt naar af" , weet Pas, destijds zeer actief bij de hulpverlening aan nabestaanden van de 178 slachtoffers.

De wonden die ontstonden bij het drama in Paramaribo zijn nooit geheeld. De officiele rapportage over de toedracht hebben de Surinaamse autoriteiten, de druk van buitenaf ten spijt, tot nu toe niet naar buiten gebracht. In Miami woedt nog altijd een hard, juridisch gevecht over de aansprakelijkheid, die, wie weet wanneer, tot een schadevergoeding aan de nabestaanden zou moeten leiden. "Maar bovenal zijn de doden van toen niet vergeten" , zegt Pas. "Nu gebeurt het, dat aan die trieste rij tal van namen worden toegevoegd, misschien wel 70 of meer. Dit terwijl de SLM-ramp niet eens is afgewikkeld."

Kwakoe

In cafe De Draver zoeken Surinaamse mensen vooral innerlijk steun bij elkaar. In het onderkomen van het Surinaamse jongerencentrum Kwakoe, gevestigd in de Bijlmermeer, is er de chaos. Direct nadat de ramp met het El Al-toestel zich had voltrokken, mobiliseerde het Kwakoebestuur alle medewerkers. "Ze zijn het veld in gegaan, hebben hulp geboden daar waar dat nodig was" , zegt bestuurder Winston Kout. "Ons gebouw hebben we meteen voor iedereen opengesteld. We zijn onafgebroken in de weer. In de Bijlmer-sporthal waar de eerste opvang plaatsvond is er alleen een verzameling van tafels en stoeltjes. Meer niet. Wij zorgen ervoor dat mensen die naar Kwakoe zijn gekomen, als zij dat willen, geestelijke verzorging krijgen."

Het gaat 'even' niet goed, zegt Kout. "Door zo'n ramp als deze hebben bij uitstek de Surinaamse mensen behoefte aan contact. Ze willen uit hun huis, maar weten niet waar naar toe te gaan. De centrale instituten, die de opvang op zich proberen te nemen, begrijpen dat niet. Zo ontstaat een puinhoop. Er zijn te weinig troostende woorden." Kout vertelt dat het Kwakoe-bestuur heeft besloten de deuren van het jongerencentrum open te stellen voor de eveneens zwaar getroffen Ghanese en Antilliaanse gemeenschap in de Bijlmer. "Die zijn nu eenmaal de meest zwakke en kwetsbare groepen in de Nederlandse samenleving."

Net als Rick Pas dat in cafe De Draver deed, heeft Kout met z'n medebestuurders een rekensom gemaakt van het mogelijke aantal Surinaamse slachtoffers. Hun pennen deden de aantallen op het gewillige papier snel oplopen. "Ik vrees dat veertig tot vijftig procent van alle slachtoffers tot onze gemeenschap behoort" , treurt Kout. "Het is vakantietijd in Suriname. Dat betekent dat momenteel heel wat mensen voor familiebezoek in Nederland, en dus in de Bijlmermeer, verblijven. Twee van deze rampen in drie jaar tijd, dat is teveel. We zijn allemaal gefrustreerd. We zijn op, want het valt zo diep. Het is onwerkelijk, we zijn ermee bezig, maar kunnen weinig." Kout neemt afscheid, de ambassadeur van Ghana wacht op hem.

Acht familieleden

In cafe De Draver vraagt A. Kesser zich al een etmaal af hoe het toch komt dat de Surinaamse gemeenschap niets blijft bespaard. Bij de SLM-ramp verloor Kesser acht familieleden, neven, nichten en een tante. Wrang merkt hij op, dat hem dergelijk leed zondag niet is overkomen. "Maar toen omwonenden van Groeneveen en Kruitberg om kwart voor zeven naar De Draver belden om te zeggen dat er een vliegtuig op die flats was neergestort dacht ik: He, shit, is er iets met ons? Wat gebeurt er met ons, Surinamers?" Pas bij het ontwaken van de dag deed Kesser een vergeefse poging de slaap te vatten. "Er gaat zoveel door je heen. Klanten van ons cafe die familieleden zijn kwijtgeraakt. En je eigen herinneringen."

Coordinator Mildred Zuidveen van de stichting Surinaamse vrouwen Bijlmermeer heeft de hoofden van de medewerksters, cursisten en de 'gezelligheidsdames', die van boven de 65, eveneens geteld. Niemand van hen wordt vermist. "Want dat is de eerste schrik" , zegt Zuidveen. "Dat je goede vriendinnen misschien voorgoed kwijt bent. Bij de SLM-ramp is een van de dames uit het groepje ouderen, ze ging voor vakantie naar Paramaribo, omgekomen. Dat sloeg al zo'n grote wond. M'n eerste reactie was daarom: 'Het zal toch niet weer zo zijn', niet wetende dat er zoveel mensen zijn omgekomen."

In het centrum van de Surinaamse vrouwen, op ongeveer zeshonderd meter van de flats Groeneveen en Kruitberg, werd gisteren slechts gepraat. "Spirit om op de trommel te spelen, is er niet. De hele dag hebben radio en tv aangestaan" , zegt Mildred Zuidveen. "Voor de 65+dames is gezelligheid het belangrijkste kenmerk. Ze houden van een spelletje, zingen met de Bijbel in de hand. Maar nu houdt hen maar een ding bezig. Het zal toch niet dat die en die is omgekomen of heb jij toevallig iets gehoord over de mensen in flat nummer zoveel?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden