'Wat gebeurt er met de stem van de kiezer?'

INTERVIEW | D66-leider Pechtold vreest dat het correctief referendum uit zicht raakt gezien de 'lafhartigheid' van het Burgercomité EU

D66-leider Alexander Pechtold maakt zich zorgen. Hij debatteert zich een slag in de rondte over de voordelen van het associatieverdrag met Oekraïne, terwijl de initiatiefnemers van het referendum erover intussen openlijk zeggen dat Oekraïne ze helemaal niets kan schelen. "Pijnlijk in deze fase", zegt Pechtold. "Geen fijne boodschap voor de 45 miljoen inwoners van dat land, wier toekomst ervan afhangt."

Natuurlijk, ook Pechtold wist dat Arjan van Dixhoorn en Pepijn van Houwelingen van Burgercomité EU een bredere agenda hadden. "Ze hebben steeds gezegd dat het ze te doen was om de democratie. 'Red de democratie', lees ik ook steeds op folders die ik krijg uitgedeeld op straat. Maar in NRC lees ik dat een van de initiatiefnemers al jaren niet meer stemt. Ik vind dat heel cynisch. In het ja-kamp doen wij ons uiterste best om alle feiten zorgvuldig te wegen en in te gaan op argumenten. Op het allerlaatst komt de aap uit de mouw. Voor hen, zo las ik, was het idee van een referendum 'een zomerdingetje'."

Voor Pechtold staat er meer op het spel. Het is de eerste keer dat een raadgevend referendum wordt georganiseerd. Zijn partij is een verklaard voorstander van referenda. "Ik stond niet te springen om over dit onderwerp een eerste referendum te houden. Maar toen ze genoeg handtekeningen hadden verzameld en het eenmaal een feit was, was D66 de eerste die de initiatiefnemers van harte feliciteerde. Nu reizen wij letterlijk stad en land door om ons standpunt duidelijk te maken. Er toert een bus van Groningen naar Maastricht, ik zit in allerlei radio- en televisieprogramma's. Je gaat ervan uit dat mensen open kaart spelen."

"Ik heb meteen toen ik las wat hun werkelijke motieven waren de initiatiefnemers uitgedaagd om met mij in debat te gaan. Daar zijn nu geloof ik drie televisieprogramma's mee bezig, maar tot nog toe wordt bij Burgercomité EU de telefoon niet meer opgenomen. Dat is wat mij betreft net zo typisch als het feit dat ze in de NRC niet op de foto wilden. Een vorm van lafhartigheid."

"Intussen kan ik me de reacties van VVD en CDA op woensdagavond al wel indenken. Die partijen zijn geen voorstander van referenda. Ze zullen zeggen dat het geen succes was. Ik ben zelf geen fervent voorstander van een raadgevend referendum, want ik maak me grote zorgen over wat er gebeurt met de stem van de kiezer. Mijn partij wil een correctief referendum. Daarvoor heb je een grondwetswijziging nodig en instemming van de Eerste en Tweede Kamer. Dat zat er niet in. Ik zag dit als een soort oefening. Het helpt niet als het op zo'n manier wordt gebruikt. Nu komt dat correctief referendum weer wat verder achter de horizon terecht."

"Natuurlijk heeft een correctief referendum ook nadelen. Dit is er één van, dat mensen democratisch gaan belletje trekken. Ik heb ook geen kant-en-klare oplossing. Ook in mijn partij zijn er mensen die hun twijfels hebben over het referendum, of dat wel zo'n goed instrument is. Maar we moeten toch iets met die groeiende onvrede over de democratie, met die kiezer die steeds volatieler wordt."

"Intussen begrijpen de mensen uit Oekraïne er niets van. Hier wreekt zich de spanning tussen een jonge, zoekende democratie - Oekraïne - en onze welvaartsdemocratie, die in een bijna decadente sfeer terecht is gekomen."

Dat gisteren ook nog eens bleek dat de Oekraïense president Petro Porosjenko bedrijven in belastingparadijzen verzweeg, is voor Pechtold een tweede tegenvaller. "Iedereen weet dat Porosjenko een oligarch is, dat is geen nieuws. Daar willen ze in Oekraïne juist van af."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden