Wat gaat er in 2016 veranderen?

De blauwe envelop van de Belastingdienst gaat na honderd jaar verdwijnen. De envelop zal niet meer nodig zijn als de fiscus overstapt naar volledig digitaal berichtenverkeer met burgers en bedrijven.Beeld ANP XTRA

De koopkracht stijgt in 2016, zeker voor werkenden. Ondertussen krijgen werknemers minder lang recht op WW. Verder stijgt de kinderopvangtoeslag en mogen winkeliers geen gratis plastic tasjes meer meegeven. Een overzicht van de veranderingen.

Het bleef lang spannend, maar ruim een week geleden nam de Eerste Kamer dan toch het belastingplan aan. Naast regeringspartijen VVD en PvdA stemden CDA, D66 en de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF) voor het kabinetsplan, dat 5 miljard euro aan lastenverlichting regelt.

Lange tijd was onzeker of het belastingplan op voldoende politieke steun kon rekenen. Het kostte staatssecretaris Eric Wiebes (VVD, financiën) naar eigen zeggen 'een delirium aan koffie' om oppositiepartijen erachter te krijgen. Uiteindelijk ging ook D66, na enkele toezeggingen, in december overstag.

Een dag na de stemming in de Eerste Kamer kon minister Lodewijk Asscher (PvdA, sociale zaken) nog meer goed nieuws bekendmaken: de gemiddelde koopkracht stijgt in 2016 met 1,8 procent, 0,4 procent meer dan op Prinsjesdag werd voorspeld. Een gevolg van het belastingplan waar vooral werkenden van profiteren.

Volgens Asscher gaat ruim 90 procent van de mensen er financieel op vooruit. Een huishouden houdt volgend jaar gemiddeld bijna 800 euro meer over, werkenden zelfs gemiddeld bijna 1200 euro. De maatregelen waarmee het kabinet dat wil regelen, staan hieronder op een rij.

De belangrijkste maatregelen en afspraken voor 2016:

Werkloosheid en WW
Werknemers krijgen, in stappen, maximaal 24 maanden recht op WW. Dat was 38 maanden. Per 1 april wordt de maximale duur 36 maanden, per 1 juli 35 maanden en zo gaat er ieder kwartaal een maand af.

Werknemers bouwden met ieder gewerkt jaar het recht op één maand WW op. Dat geldt vanaf 1 januari alleen voor de eerste tien jaar dat iemand werkt. In de periode daarna is ieder arbeidsjaar goed voor de opbouw van een halve maand recht op WW. Deze opbouw geldt ook voor het recht op een WGA-uitkering (gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid).

Werk
Een werkgever mag aanpassing van de werktijden alleen weigeren met zwaarwegende argumenten. Dit geldt ook voor een verzoek van de werknemer om tijdelijk minder uren te werken. Thuis werken kan alleen nog worden afgewezen na overleg met de werknemer.

Salaris, tot het bedrag van het wettelijk minimumloon, mag niet meer contant worden uitbetaald, maar moet giraal worden gestort. Dit om fraude te voorkomen. Om te zien of de ingehouden kosten redelijk zijn, moeten de bedragen daarvoor zichtbaar zijn op de loonstrook.

AOW
De AOW-leeftijd wordt 65 jaar en zes maanden (dit was 65 jaar en drie maanden).

De opzegtermijn voor een AOW'er met een baan wordt beperkt tot één maand. Wordt een werkende AOW'er ziek, dan moet de werkgever hem of haar maximaal dertien weken doorbetalen in plaats van twee jaar, zoals bij een 'gewone' werknemer. Reïntegratieverplichtingen zijn voor werkgever en werknemer beperkt. Voordat een werkgever een AOW'er in dienst moet nemen, kan hij in vier jaar tijd zes keer een tijdelijk contact aangaan. Als er een reorganisatie is bij de overheid, worden AOW'ers als eersten ontslagen. Deze regel gold al voor het bedrijfsleven.

Bijstand
Nieuwe uitkeringsgerechtigden die het Nederlands niet beheersen of die onvoldoende doen om de taal te leren, worden gekort op de uitkering. Voor mensen die nu al in de bijstand zitten, geldt de taaleis pas op 1 juli 2016.

Inburgering
Asielzoekers moeten verplicht een participatieverklaring tekenen waarmee ze aangeven betrokken te willen zijn bij de Nederlandse samenleving. Op niet tekenen staat een boete van 1250 euro.

De prijs van het inburgeringsexamen dat nieuwkomers in het land van herkomst moeten doen voor gezinshereniging of voor het sluiten van een huwelijk, zakt van 350 naar 150 euro. Ook de prijs van het zelfstudiepakket daalt, van 99,50 naar 25 euro en het wordt digitaal gratis beschikbaar.

Loon & belasting
Het kabinet verlaagt de inkomstenbelasting. In de eerste schijf (inkomen tot 20.000 euro) blijft het tarief 36,55 procent. Voor de tweede schijf (inkomen tussen 20.000 en 33.715 euro) gaat het tarief van 42 naar 40,4 procent. Ook voor de derde schrijf (inkomen tussen 33.715 en 66.421 euro) wordt dit het nieuwe percentage. Deze derde schijf is opgerekt met ongeveer 8.000 euro tot 66.421, waardoor meer mensen 42 procent betalen in plaats van het hogere tarief van 52 procent.

De aanpassing van de heffingskortingen hebben als belangrijkste doel om mensen met een baan een belastingvoordeel te bieden. Deze groep houdt meer geld over: gemiddeld 100 euro per maand. De algemene heffingskorting voor lage inkomens stijgt met 39 euro naar 2242 euro. De hogere inkomens krijgen een lagere aftrek.

Wie werkt, profiteert vooral van de hogere arbeidskorting. Die stijgt met bijna 900 euro naar 3103 voor de lagere inkomens. Tweeverdieners kunnen daarnaast profiteren van een hogere inkomensafhankelijke combinatiekorting. Deze gaat omhoog naar maximaal 2769 euro (dit was 2152).

Het bedrag dat iemand belastingvrij mag sparen, stijgt met 3000 euro naar 24.437 per belastingplichtige.

Tot nu toe kon bij vermogende ouderen een extra bedrag belastingvrij op de rekening staan. Deze zogeheten ouderentoeslag vervalt.

Zorg
Het eigen risico van de zorgverzekering stijgt van 375 naar 385 euro.

Kinderen tot 18 jaar hoeven voor gehoortoestellen geen eigen bijdrage meer te betalen. Die bijdrage vervalt ook voor tinnitusmaskeerders (tegen oorsuizen).

De vlokkentest en vruchtwaterpunctie, die volgen op een positieve prenatale Nip-test afgenomen in het buitenland, komen in het basispakket.

Ook het vervoer van en naar een verpleegkundig kinderdagverblijf komt in het basispakket, net als urgent ambulancevervoer bij de jeugd-ggz.

Vanaf 2016 zijn plastic tasjes in winkels niet meer gratis.Beeld belga

De maximale zorgtoeslag stijgt voor alleenstaanden van 934 naar 992 euro. Voor partners gaan de bedragen omhoog van 1791 naar 1905 euro.

Zorgverleners moeten het arbeidsverleden van nieuwe medewerkers controleren, voordat zij hen aannemen. Nieuwe medewerkers in de ggz en langdurige zorg moeten daarnaast een Verklaring Omtrent Gedrag overleggen.

Ontslaat een zorgverlener een medewerker wegens ernstig disfunctioneren, dan moet hij dit melden bij de inspectie. Ook alle vormen van geweld tegen cliënten moeten worden gemeld.

Per 1 juli moet iedereen die werkzaam is in de zorg binnen zijn eigen organisatie onzorgvuldigheden en incidenten in de zorgverlening veilig kunnen melden.

Cliënten krijgen het recht op goede informatie als er bij een behandeling iets mis is gegaan. Een zorgaanbieder moet het voorval met de cliënt bespreken en in het dossier opnemen. Ook moet een arts vertellen hoe vaak hij een bepaalde ingreep heeft verricht en met welke resultaten als een cliënt hiernaar vraagt.

Avondapotheken mogen niet meer dan 45 euro per recept rekenen.

Sociale huur
De inkomensgrens voor een sociale huurwoning gaat van 34.911 naar 35.739 euro.

Woningcorporaties mogen per maand maximaal 710,68 euro aan kale huur vragen voor een sociale huurwoning. Dat is ook de maximale huurprijs om in aanmerking te komen voor huurtoeslag.

Corporaties mogen van huishoudens bestaande uit één of twee personen maximaal 586,68 euro vragen; aan huishoudens met meer personen maximaal 628,76 euro. Voor aangepaste woningen voor senioren en gehandicapten mogen ze meer vragen.

Woningzoekenden die te veel verdienen voor een sociale huurwoning en te weinig voor een hypotheek kunnen soms toch terecht bij een woningcorporatie: die mag in elk geval 10 procent aanbieden aan inkomens tot 39.874 euro.

Huurders onder de AOW-leeftijd met huurtoeslag mogen 3000 euro méér spaargeld hebben, oudere huurders juist veel minder: de grens gaat voor hen van ongeveer 35.000 naar 24.437 euro.

Woningcorporaties moeten meer verhuurdersbelasting over hun woningen gaan betalen: 0,491 procent van de WOZ-waarde van de woningen. Dat is samen goed voor 1,59 miljard euro.

Milieu
Wie een zonneboiler, warmtepomp, biomassaketel of pelletkachel wil (laten) plaatsen, kan hier vanaf 4 januari subsidie voor aanvragen.

Hetzelfde geldt voor mensen en instanties die van een asbestdak af willen.

Winkels mogen geen gratis plastic tasjes meer verstrekken.

In enkele gemeenten start een proef waarbij consumenten een beloning krijgen als zij plastic flesjes van een halve liter of minder inleveren.

Het wordt fiscaal aantrekkelijker om gezamenlijk te investeren in zonne-energie, bijvoorbeeld door het plaatsen van panelen op scholen of buurthuizen.

De belasting op gas stijgt, het tarief voor elektriciteit daalt.

Eigen huis
Kopers kunnen een hypotheek afsluiten tot 102 in plaats van 103 procent van de woningwaarde.

Kopers die kiezen voor energiebesparende maatregelen zoals dakisolatie of zonneboilers, kunnen 9000 euro extra lenen. Eigenaren van energieneutrale woningen kunnen 27.000 euro extra financieren.

Ouders kunnen eenmalig 52.752 euro belastingvrij schenken aan een kind tussen de 18 en 40 jaar als diegene het geld gebruikt voor het kopen, verbouwen of afbetalen van een woning. Dit bedrag gaat in 2017 weer omhoog, naar een ton. Ook 'derden' mogen dan schenken.

Woningzoekenden die te veel verdienen voor een sociale huurwoning en te weinig voor een hypotheek kunnen soms toch terecht bij een woningcorporatie.Beeld anp

De eerste zes maanden van dit jaar komen koopwoningen tot 245.000 euro in aanmerking voor Nationale Hypotheek Garantie; op 1 juli gaat die bovengrens omlaag naar 225.000 euro.

Tweeverdieners kunnen iets meer geld lenen om een huis te kopen: het laagste salaris telt niet langer voor een derde, maar voor de helft mee bij het vaststellen van het maximale hypotheekbedrag.

De maximale hypotheekrenteaftrek in de hoogste belastingschijf daalt van 51 naar 50,5 procent.

Particulieren en bedrijven kunnen vanaf 4 januari subsidie aanvragen om een asbestdak te (laten) verwijderen.

Eigenaren en beheerders van galerijflats moeten vóór 1 juli 2017 de veiligheid van de galerij- en balkonvloeren onderzoeken en indien nodig maatregelen nemen.

Verkeer en vervoer
Eigenaren van een hybride auto of auto met een lage CO2-uitstoot (1 t/m 50 gram per kilometer) hoeven nog maar de helft van de wegenbelasting te betalen. Voor een volledig elektrische auto geldt helemaal geen wegenbelasting meer.

Wie in 2016 een leaseauto aanschaft, is in de meeste gevallen duurder uit. De bijtelling stijgt in bijna alle categorieën. Alleen volledig elektrische auto's blijven in de 4 procent-categorie vallen. Hybride-auto's gaan van 7 naar 15 procent. Voor deze plug-ins moet ook fors meer aanschafbelasting (bpm) worden betaald.

Het snorfietskenteken voor de high speed e-bike is gratis om te zetten naar een bromfietskenteken.

Overheid
Een paspoort mag maximaal 64,44 euro kosten (51,20 voor kinderen); een identiteitskaart hoogstens 50,40 euro (28,48 voor kinderen). Voor volwassenen zijn beide documenten tien jaar geldig, voor kinderen vijf jaar.

Sinds Rutte-II zijn er 25 gemeenten verdwenen: de teller staat nu op 390.

Overheidspost, bijvoorbeeld van de Belastingdienst, komt minder vaak op papier en vaker via een digitale brievenbus, te activeren op mijn.overheid.nl

Kinderen
De kinderopvangtoeslag gaat omhoog. Hoe lager het inkomen, hoe hoger de tegemoetkoming. Ouders kunnen per kind voor maximaal 230 uur per maand aan kinderopvangtoeslag krijgen.

Het kindgebonden budget gaat omhoog.

Voor het eerst sinds 2012 gaat ook de kinderbijslag omhoog: voor kinderen tot 5 jaar gaat de toeslag naar 197,67 euro per kwartaal, voor kinderen van 6 t/m 11 naar 240,03 en bij 12 t/m 17 naar 282,39.

Ook alle vijfduizend kinderen op Bonaire, Sint Eustatius en Saba komen in aanmerking voor kinderbijslag. Tot nu toe konden zij profiteren van een belastingvoordeel, maar dat bleek voor de lage inkomens vaak geen soelaas te bieden.

Pleegouders krijgen per maand een paar euro meer per pleegkind.

De ouderbijdrage in de jeugdhulp verdwijnt.

Onderwijs
Excellente basis- en middelbare scholen mogen van de regels afwijken om innovatie te bevorderen. Ouders, leraren en leerlingen moeten wel instemmen.

Basisscholen mogen maximaal 15 procent van het onderwijs in het Frans, Duits of Engels geven. Bijvoorbeeld aardrijkskunde in het Duits of biologie in het Engels.

Middelbare scholen mogen de helft van de opleidingstijd van een leerling uitbesteden aan andere scholen. Het idee is dat scholen met teruglopende leerlingaantallen beter samen kunnen werken en gebouwen en praktijkruimten zo goed mogelijk gebruiken.

De studiekosten van kinderen met recht op studiefinanciering zijn niet langer fiscaal aftrekbaar. Heeft een kind geen recht meer op studiefinanciering, dan kunnen ouders de kosten onder voorwaarden wel van de belasting aftrekken.

Consumenten
De belasting op een liter vruchtensap, groentesap of mineraalwater gaat omhoog met 3,1 eurocent; de belasting op een liter limonade met 1,2 cent.

Een pakje shag gaat vanaf april 54 eurocent meer kosten. Die maand volgen ook de jaarlijkse accijnsaanpassingen.

Bank, fiscus en andere diensten en bedrijven die met persoonlijke gegevens werken, moeten een datalek direct melden bij het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP).

Het CBP wordt het makkelijker gemaakt om bestuurlijke boetes op te leggen bij privacyschendingen. Zo kan het ook boetes gaan uitdelen als persoonsgegevens niet zorgvuldig zijn verwerkt, langer worden bewaard dan nodig of als de beveiliging niet op orde is en gevoelige informatie over burgers op straat belandt.

En dan dit nog:
Persoonlijke gegevens van slachtoffers zoals adres, telefoonnummer of woonplaats, worden niet langer standaard beschikbaar gesteld aan de verdachte en zijn advocaat.

De topsalarissen van nieuw aangetreden topfunctionarissen in de sectoren zorg, wonen en wetenschappelijk onderwijs gaan met ruim 50.000 euro naar beneden. Zij mogen niet meer dan 100 procent van het ministersalaris verdienen. Dat betekent maximaal 179.000 euro per jaar. In 2015 gold dit al voor topfunctionarissen in de andere publieke en semipublieke sectoren.

Het wordt eenvoudiger om financiering te verkrijgen via crowdfunding. Dit is rechtstreekse (online) financiering van ondernemingen door het publiek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden