Wat er in een jaar zoal naar binnen gaat

Kunstenaar Itamar Gilboa goot zijn eetpatroon in gips: veel cola, vlees en kilo's appelgebak.

KEES DE VRÉ

Zijn economische en technische opleiding in Israël konden hem niet genoeg bevredigen. Daarom kwam Itamar Gilboa naar Amsterdam om zijn creatieve talenten verder te ontplooien aan de Rietveld Academie. Hij zocht alle ruimte. Van schilderen tot videokunst. Hij schreef zelfs een boek, samen met zijn moeder, een journaliste.

Met voeding had Gilboa niets, bekent hij. "Mijn broer is nu restaurantcriticus, maar ik ben geen Feinschmecker. Van huis uit kregen we dat niet mee. De maaltijden thuis waren heel basic. We kwamen ook nooit in restaurants." Des te vreemder dat Gilboa nu in een ruimte in Amsterdam-Noord opereert die vol staat met levensmiddelen, opgesteld als in een supermarkt. Van peren, vijgen, druiven, wortels en kolen tot saté, bitterballen, broodjes shoarma, walnoten en flesjes water. Duizenden zijn het er. De levensmiddelen zijn niet echt, maar wel levensecht nagemaakt van massief gips en spierwit geschilderd. Het bij elkaar zetten van al die prachtig afgewerkte, witte producten geeft een bijzonder effect.

undefined

Verspilling

"Ik merkte in Amsterdam dat mijn menu begon te veranderen. Ik werd ook dikker. In Israël at ik nooit kaas of vis. Ook rode wijn was ongebruikelijk. Langzaamaan werd ik de Nederlandse levensstijl binnengetrokken. Een combinatie van vet eten, veel frisdrank en aardig wat alcohol, viel me uiteindelijk op. Thuis aten we vooral groenten met humus, een puree van kikkererwten. Ook wel zwaardere dingen stonden op het menu zoals soepen en aardappels. Dat had te maken met de Oost-Europese wortels van mijn ouders."

Gilboa besloot, enigszins ongerust, zijn eetgewoonten te gaan bijhouden. Van september 2009 tot september 2010 noteerde hij alles dat hij in zijn mond stopte consciëntieus in een dagboek. Hij pakt zijn tablet en laat wat pagina's zien, helemaal volgeschreven met Hebreeuwse letters. "Elk suikerklontje staat erin. Ik keek bewust niet om, deed geen tussentijdse berekeningen, om de uitslag maar zo eerlijk mogelijk te laten zijn. Na dat jaar was ik geschokt over de hoeveelheden. Al die wijn, cola en vlees. Kilo's appelgebak. Dat at ik voorheen nooit. En dan al die koek. Groenten ook nog wel gelukkig, maar weer veel te weinig fruit."

De kunstenaar was al gestopt met roken en werd zich nu ook bewust van zijn eetgewoonten. "Ik ben in de wereld van het voedsel gedoken. Wie zijn ermee bezig, wat doen ze? Zo kwam ik ook in aanraking met maatschappelijke organisaties die zich bezighouden met voeding en landbouw, zoals de Youth Food Movement en Fairfood. Ik maakte me zorgen over mijn gezondheid, maar in alle gesprekken die ik voerde, kwam ik ook in aanraking met duurzaamheid, met de grote problemen in de voedselketen: verspilling, overconsumptie, honger. Mijn gezondheid en duurzaam voedsel liggen in elkaars verlengde, zo werd me duidelijk."

undefined

Een voor een gemaakt

Gilboa besloot er een project van te maken. "Eerst dacht ik nog om alles wat ik in dat jaar heb gegeten weer te kopen en dat in een ruimte bij elkaar te brengen. Maar ja, dat is wel veel verspilling en botst toch met het uitgangspunt. Toen besloot ik om mijn jaarconsumptie te verbeelden in witte sculpturen en dat te presenteren in een pop-up supermarkt. Er zit natuurlijk een boodschap in. Ik wil mensen confronteren met wat zij zoal eten en zo het nadenken op gang brengen of dat wel gezond voor je is. En gezond voor de aarde."

De productie nam maar liefst twee jaar aan stevige arbeid in beslag. "Het is een ingewikkeld project. Van alle producten moest ik mallen maken. Van de 160 verschillende producten vond ik druiven en ananas de moeilijkste. Het is ook een duur project. Het is veel materiaal, speciaal gips dat ik in Engeland liet maken, en natuurlijk mijn vele arbeid. Ik heb ook niet alles nagemaakt dat ik in een jaar heb verorberd." Gilboa pakt een waterfles. "Ik heb 100 van deze flesjes gemaakt. Het zouden er 1200 moeten zijn. Het werd te kostbaar en zou te lang duren. Uiteindelijk zijn van de 8000 eenheden die ik zou moeten maken, het er 3500 geworden. Een voor een gemaakt."

Dat alle producten wit zijn gekleurd is bewust gedaan. "De kleur in de supermarkt is verpakking, vooral bedoeld om te verleiden. Het zegt ook vaak niets over de voeding die erin zit. Ik wilde het product pakken. Met kleur mis je dat. Het verwart. Mensen moeten nu moeite doen om te zien waar ze naar kijken. Ik merk het vooral aan schoolklassen die hier langskomen. Kinderen reageren verbaasd, maar ze gaan er wel over nadenken en discussiëren."

Gilboa laat een ruimte zien naast de tentoonstelling. Op een grote tafel staat een afspiegeling van de producten in de pop-up supermarkt. "Dat is omdat iedereen die komt kijken de producten ook wil aanraken en vastpakken. Dat kan hier. De verbazing geldt niet alleen het product, maar ook het gewicht ervan. Dat massieve gips is nogal zwaar."

Teruglopend naar de supermarkt valt het oog op een bakje met haring. "Vis eten was ik van huis uit niet gewend en zeker geen rauwe vis. Haring heb ik na jaren leren eten. Héérlijk vind ik het nu. Het is de meest extreme verandering in mijn menu kan ik wel zeggen."

undefined

Tentoonstelling

Het Food Chain Project van Itamar Gilboa is nog te zien tot 14 december in het gebouw van het kunstenaarsplatform Nieuw Dakota. Dat is te vinden op de Ms. Van Riemsdijkweg 41b op het terrein van de NDSM-werf in Amsterdam-Noord. Nieuw Dakota bevindt zich pal naast de aanlegsteiger van de pont die vaart vanaf het Centraal Station. Openingstijden donderdag en vrijdag 11-18 uur, za en zo 11-17 uur.

Komend weekeinde fungeert de tentoonstelling als echte supermarkt. De gipsen producten zijn dan te koop. De prijzen variëren van euro 29 tot euro 69. Van de opbrengst gaat 70 procent naar de maatschappelijke organisaties Fairfood en Youth Food Movement.

www.foodchainproject.org

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden