Wat een rotland is België

Een vermakelijke roman, maar waar de auteur zijn belgofilie vandaan haalt, blijft volstrekt onduidelijk

Dat België en Nederland, hoe verwant ook, flink van elkaar verschillen merk je vooral ook in de literatuur. Die van beneden Roosendaal is barok, woordenrijk en sappig, die erboven koel, beheerst, karig. Althans dat zijn de clichés. Maar hoezeer het verschil ook prikkelt, er zijn weinig boeken waarin beide culturen met elkaar worden geconfronteerd. Soms hoor je er iets over bij nestvlieders die bij de buren zijn neergestreken, zoals Benno Barnard in België of Ivo Victoria in Nederland, maar boeken die helemaal aan België-Nederland gewijd zijn, zijn zeldzaam. 'Het Belgisch huwelijk' van Marc Reugebrink is er een van.

Reugebrink, geboren in Nederland, is ervaringsdeskundige. Hij verhuisde eind vorige eeuw naar de Vlaamse stad Gent, waar hij met een Belgische trouwde en waar hij nog steeds woont en werkt. Als schrijver heeft hij een karakteristieke ontwikkeling doorgemaakt: van de experimentele auteur in zijn jonge jaren is hij een toegankelijk schrijver van herkenbare verhalen geworden. In zijn essays hangt hij nog altijd wel de kritische cultuurfilosoof uit, maar in zijn fictie heeft hij de bakens drastisch verzet. 'Het Belgisch huwelijk' is een verkapt autobiografische roman waarin Reugebrink zijn eigen ervaringen heeft verwerkt.

We ontmoeten Max Herder, Reugebrinks alter ego, op de vooravond van zijn huwelijk met de Vlaamse Isabelle Fabry. Na een roerige periode vol liefdesaffaires wil hij nu een kalm, harmonieus leven gaan leiden en bovendien, hij wil Vlaming onder Vlamingen worden, want aan Nederland heeft hij een hekel gekregen. Alsof een land of nationaliteit schuld heeft aan je levensloop! Enfin, Herder, kunstjournalist, is de typische escapist die het nieuwe land idealiseert. Vreemd eigenlijk, want in België is het een onbegrijpelijk zootje, zo merkt hij al gauw. Als een linkse vriend van hem tijdens rellen in elkaar geslagen wordt en hij er verslag van wil doen in de krant stuit hij op onzichtbare scheidslijnen. "Opstootjes tot daar aan toe, graag zelfs wat roepen en schreeuwen, wat geduw en getrek, een paar gesneuvelde ruiten, een bloedneus en een verwrongen voorwiel van een fiets. Zoiets zette de noodzaak van een definitieve scheiding kracht bij, juist om erger te voorkomen. Maar een door nationalisten zwaar toegetakelde, linkse demonstrant paste niet langer in het beeld dat men van het verdeelde België wilde ophangen, zo besloot men op vrijwel alle redacties in het land: die van de plaatselijke gazet, die van de Vlaamse kranten, die van radio en tv."

En terwijl Herder juist de harmonie wil vieren door met een Belgische te huwen heerst in België zelf een onontwarbare geest van scheiding en desintegratie. Reugebrink smeert er geen maatschappijkritisch, cultuurhistorisch betoog overheen; voor zijn hoofdpersoon is de Belgitude, met haar praktijken van 'handjeklap en favoritisme' gewoon een onbegrijpelijke alledaagse cultuur, "waarin Max, met zijn Nederlandse tongval en voorkomen, met zijn al even Nederlandse directheid en steilheid, al op voorhand geen kans maakte". En dus blijft hij, de 'gelukzak' die met een mooie Vlaamse mag trouwen, vol kritische verbazing naar de Belgische twisten kijken, en krijgt hij en passant ook nog taalles, als hij woordjes als ambras maken (ruzie maken), brol (voor rotzooi), ambetant (vervelend) en sjotten (voetballen) leert.

Reugebrink geeft de lezer vooral het raadsel België op, dat er na lezing bepaald niet kleiner op is geworden. "Ik wil hier thuis zijn", zegt Max ergens. Maar uit wat voor vreselijk land moet je afkomstig zijn om dit België als heilsstaat te zien? Die vraag wordt niet beantwoord. En zo blijft de lezer toch vooral achter met een vermakelijk, niet al te diepgravend verslag van een onverklaarbare belgofilie.

Marc Reugebrink: Het Belgisch huwelijk. De Bezige Bij, Amsterdam; 224 blz. euro 19,99

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden