Wat doet de bondscoach?

analyse | Guus Hiddink zou opstappen als Oranje niet van Letland zou winnen. Maar na de 6-0 zege zaaide de bondscoach nieuwe verwarring. De situatie van drie kanten bekeken.

Hiddink

Op de vraag of hij als bondscoach aanblijft, zei Hiddink zondagavond bij de NOS bij herhaling: "Ik ben in dienst van de KNVB." Bij de schrijvende pers was hij even later vooral cryptisch. "Ik ga niet speculeren in de toekomst", zei hij. De toekomst die hij even 'mijn korte toekomst' noemde.

Er was gewonnen en toch zei Hiddink niet expliciet dat hij zou doorgaan, integendeel bijna. Maar daarmee brak hij niet zijn woord. Hij heeft niet gezegd dat hij bij winst níet zou opstappen.

Vooraf was een scenario voorstelbaar waarin Hiddink zich ook bij een niet al te ruime zege na al het voorgaande van zijn bovenal warrige eerste maanden op zijn positie zou beraden. Maar er zijn ook redenen aan te wijzen waarom de uiteindelijke 6-0 zege, met soms fraai aanvalsspel, voor hem niet toereikend kan zijn.

Hiddink sloot altijd verbonden met zijn dragende spelers. Hij kan nu voelen dat het wezenlijke contact er niet is. Zijn beste speler Robben prijst de werkwijze en vooral de WK-tactiek van de vorige bondscoach Van Gaal.

Daarnaast is een verwijdering voelbaar met KNVB-directeur Bert van Oostveen, die vorige maand na Hiddinks derde nederlaag, op IJsland (2-0), een scherpe evaluatie aankondigde en een plan van aanpak (dat Hiddink niet had en niet wilde hebben).

Tot slot is Guus Hiddink fel bekritiseerd door de pers die ruwer te werk gaat, vindt hij, dan vroeger.

De KNVB

Een krachtdadig bestuurder heeft KNVB-directeur Bert van Oostveen zich als baas van de bondscoach nooit getoond. Zijn eerste daad in deze hoedanigheid was drie jaar geleden het verlengen van het contract met Bert van Marwijk, nota bene een half jaar voor het mislukte EK 2012. Daarna had Van Oostveen zich te richten naar de regie van Louis van Gaal. Als opvolger koos hij voor Hiddink en ging hij daarmee voorbij aan de jongere Ronald Koeman. Met een doorzichtige mediacampagne had Hiddink had het pad naar Zeist voor zich kunnen effenen.

Er is nogal wat kritiek op Van Oostveen te leveren, en dat gebeurt dan ook. Maar daarbij worden in de voetbalwereld ook gauw eendimensionale lijnen gevolgd. Dan wordt er schande van gesproken dat Van Oostveen, een bestuurder zonder voetbalachtergrond, de voetbalman Hiddink al dan niet op het matje heeft geroepen - en Hiddink voedt dat sentiment graag.

Maar Van Oostveen is hoe dan ook de baas. Als een werknemer geen goed werk levert, is de baas toch gerechtigd om daar iets van te zeggen - of om op z'n minst eens om de tafel te gaan. Van Oostveen kan anderzijds worden verweten dat hij met Koeman een coach met meer contact met de jongere generaties passeerde. Hiddink was lang uit Nederland weggeweest, en zijn successen lagen ver achter hem. Hij is een trainer uit een andere tijd, toen spelers in het veld zichzelf en anderen nog corrigeerden. Tegenwoordig zullen ze, beducht voor hun image in de beeldmaatschappij, een grotere verantwoordelijkheid zeker bij tegenspoed niet gauw nemen.

En nu?

Cynisch kun je stellen dat de aanstelling van Hiddink, die altijd een wollige prater is geweest, nu als een boemerang bij Van Oostveen terugkomt: wie Hiddink kiest, kiest voor onduidelijkheid.

De bond kan weinig doen. Hoewel het tussen de twee niet lekker meer zal lopen, is Van Oostveen na zijn omstreden keuze aan Hiddink gebonden. Daar komt bij dat er geen onbetwistbaar alternatief is. Assistent Danny Blind zou in een door Van Oostveen bedachte gekunstelde constructie in 2016 de volgende bondscoach moeten zijn. Maar na de achterliggende maanden, waarvan de chaos ook op hem afstraalde, zou hij nu moeilijk naar voren kunnen worden geschoven.

Dick Advocaat is vrij na zijn vroege vertrek als bondscoach van Servië, maar dat zou weinig handen op elkaar krijgen: de ene al lang niet meer gelauwerde zestiger voor de andere. Ruud Gullit en Frank Rijkaard, beschikbaar in de jongere lichting, zijn van het trainersvak afgedreven. De KNVB moet in elk geval afwachten wat Hiddink doet of wil. Het kan zijn dat Hiddink eerst bij Van Oostveen wil afdwingen dat die hem verder met rust laat. Mogelijk wil hij terugtreden in een adviseursrol, waarop hij al eerder zinspeelde. (Aantekening daarbij: in de Van Oostveen-constructie zou Hiddink op den duur technisch directeur moeten worden, al heeft hij die functie nooit in zijn lange carrière vervuld.)

Als Hiddink opstapt of zich terugtrekt, zou dat ¿ na zes interlands ¿ het grootste demasqué in de Oranje-historie zijn. Als hij blijft, blijven de herinneringen aan zijn eerste maanden boven hem hangen.

Grootste demasqués in de Oranje-historie

1.

Louis van Gaal

Niet geplaatst voor het WK van 2002, met een van de beste lichtingen uit de Oranje-historie: de spelers die de halve finale van zowel het WK 1998 als het EK 2000 bereikten.

2.

Leo Beenhakker

Met de Europese kampioen van 1988 uitgeschakeld in de achtste finales van het WK 1990. De spelers hadden Beenhakker niet als bondscoach gewild, maar Johan Cruijff. Er was, kort gezegd, geen land met ze te bezeilen.

3.

Bert van Marwijk

In de groepsfase van het EK 2012 roem- en puntloos uitgeschakeld met ploeg die de finale haalde van het WK 2010. Van Marwijk voelde niet (of te laat) aan dat zijn eerst zo stevige team was verbrokkeld.

4.

Rijvers/Michels/Beenhakker

De kwalificatie voor het WK '86 begon met verlies tegen Hongarije en Oostenrijk. De eerste onder Kees Rijvers, de tweede onder Rinus Michels, die om gezondheidsredenen terugtrad. Onder Leo Beenhakker ging ook de play-off tegen België verloren.

-

Guus Hiddink?

Verbond al na drie maanden zijn lot aan zijn zesde interland, tegen Letland. Nadat daarvan was gewonnen, bleef hij vaag over zijn toekomst. Als hij opstapt of terugtreedt in een andere functie, wordt hij de nieuwe nummer 1 in dit lijstje.

Trainersloopbaan Guus Hiddink

Maart 1987-1990: PSV 3x landstitel 3x KNVB-beker Europa Cup I

1990-1991: Fenerbahçe

1991-1994: Valencia

Januari 1995-1998: Oranje Kwartfinale EK 1996 Vierde plaats WK 1998

1998-maart 1999: Real Madrid Wereldbeker clubteams

Febr.-mei 2000: Betis Sevilla

2001-2002: Zuid-Korea Vierde plaats WK 2002

2002-2006: PSV 3x landstitel KNVB-beker Halve finale Champions League

2005-2006: Australië Achtste finale WK 2006

2006-2010: Rusland Halve finale EK 2008 Niet geplaatst voor WK 2010

Februari-mei 2009: Chelsea FA Cup

2010-nov. 2011: Turkije Niet geplaatst voor EK 2012

Febr. 2012-juli 2013: Anzji

Augustus 2014-...: Oranje Vier nederlagen in eerste zes interlands

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden