'Wat denk je, zal het publiek zien wat ik zie?'

Beeld TRBEELD

Waar tv-maker Jessica Villerius ook zocht, telkens kwam ze tot dezelfde conclusie: de tot doodstraf veroordeelde Clinton Young heeft niemand vermoord. Met haar nieuwe documentaire hoopt ze zijn lot te veranderen.

Eindelijk is hij af. Voor haar nieuwste documentaire wroette televisiemaker Jessica Villerius vier slopende jaren lang in het dossier van Clinton Young, de man die als achttienjarige tiener ter dood werd veroordeeld voor dubbele moord.

Ze bestudeerde verhoren, verzamelde meer dan honderd uur aan beeld en vloog de hele wereld rond om te spreken met onder meer specialisten, zijn familie, en de gedetineerde zelf, die al zestien jaar in de Texaanse dodencel op zijn executie wacht.

Nu is de film 'Deal met de Dood' klaar, ze kan er niets meer aan veranderen. Donderdagavond wordt hij uitgezonden op NPO3. Villerius is nerveus. Zal het publiek wel zien wat ik zie, wat denk jij, vraagt ze meermaals gedurende het interview.

Met haar documentaire toont de tv-maker dat de twee moorden die op 24 en 25 november van 2001 plaatsvonden in Texas, niet gepleegd zijn zoals de officieren van justitie hebben geconcludeerd.

Indertijd werden vier jongens gearresteerd. Drie van hen wezen de jongste van het stel, Young, aan als de schutter in beide zaken. Hij werd daarop ter dood veroordeeld.

Later geven de vrienden toe dat zij een deal hebben gesloten met Justitie in ruil voor strafvermindering, zo blijkt. Talloze keren past het drietal zijn verklaringen aan. Bovendien laat Villerius zien dat er is gesjoemeld met forensisch bewijs en dat er voor de jury bepaalde informatie is achtergehouden.

De zaak rammelt aan alle kanten, en na het testen van allerlei scenario's is Villerius ervan overtuigd: niet Young maar twee anderen haalden de trekker over. Het verandert niets aan zijn lot: iedere dag kan Young de datum voor zijn executie te horen krijgen.

Aan de muur van haar kantoor in Amsterdam-Noord prijkt een foto van Villerius en Young. Hij zit aan de ene kant van het glas, in gevangenschap, zij aan de andere zijde. Aan hun oor een telefoon.

"Ik ben bang dat sommige mensen niet overtuigd raken van zijn onschuld, dat ze zullen denken: hoe heb je je zo om de tuin kunnen laten leiden?", zegt Villerius. "In Nederland zijn we toch een beetje van 'waar rook is, is vuur', een gen dat ik totaal mis."

Waarom bent u er zo op gebrand dat kijkers na het zien van de documentaire tot dezelfde conclusie als u komen?

"Het gaat hier letterlijk om leven en dood. Ik wil collectieve verontwaardiging teweegbrengen hier in Nederland, in de hoop dat die overwaait naar de VS, opdat er opnieuw naar zijn zaak wordt gekeken. Dat is het hoogst haalbare. Want het is naïef om te denken dat Clinton door mijn film uit die cel wordt getrokken, een bos bloemen krijgt en een buskaart naar huis."

"Het is een ongelofelijk complexe zaak en onder aan de streep zijn er twee doden gevallen, dus dat zit er gewoon niet in. Maar het is wel mogelijk om de nieuwe generatie officieren van justitie, die jonger en moderner zijn, zijn zaak en de ogen te doen openen."

"Nee, mijn film wordt vooralsnog niet vertoond in de VS, maar ik vermoed dat dat wel gaat gebeuren. Er is al interesse getoond. Ik hoop dat er door mijn documentaire een netwerk van juristen ontstaat, die voor Clinton willen vechten. Ook om een voorbeeld te stellen voor anderen die onschuldig in de cel zitten en geen Nederlandse programmamaker treffen. Hij is er maar een."

In 2014 concludeerde een team van juridische specialisten en statistici van de universiteiten van Michigan en Pennsylvania dat meer dan tweehonderd Amerikaanse gevangenen mogelijkerwijs onterecht vastzaten vanwege rechtelijke dwalingen. Ruim vier procent van de gedetineerden in de dodencel zou onschuldig zijn.

Tekst loopt door onder afbeelding

Mede-gearresteerde David. Beeld TRBEELD

Waarom juist deze zaak, deze jongeman?

"De doodstraf druist in tegen alles wat ik ben. Ik begrijp niet wat een staat het recht geeft om wel te moorden als je daarmee wil aantonen dat moorden niet goed is. Om die reden besloot ik in 2013 'Code Rood: de Doodstraf' te maken. Per toeval kwam ik uit bij Clinton, die in de film vertelt hoe het is om in de dodencel te zitten."

"Na die film ging het helemaal los, na de uitzending kwamen er talloze reacties binnen. Clinton is bedolven onder de kaarten en brieven, naar aanleiding van die paar minuten in de aflevering, hij krijgt veel bezoek uit Nederland en er hebben zich juristen gemeld die naar zijn zaak wilden kijken. Dat is de kracht van tv, het verbindt mensen, de reden dat ik documentairemaker ben geworden.

Toch kwam het voornamelijk door Clinton zelf dat 'Deal met de Dood' er is gekomen. Hij vroeg me na ons eerste gesprek even naar zijn dossier te bekijken. En wat ik vreesde gebeurde: ik zag dat er iets niet klopte. Dat resulteerde in vier jaar frustratie en veel slapeloze nachten."

Tekst loopt door onder afbeelding

Mede-gearresteerde Mark. Beeld TRBEELD

U maakte deze film vanuit een persoonlijke betrokkenheid. U hebt duidelijk een band met Young, en de nabestaanden van de vermoorde mannen komen niet aan het woord. Waarom kiest u zijn kant?

"Ik wilde me focussen op zijn verhaal. De nabestaanden geloven, en willen ook geloven, dat Clinton het heeft gedaan. Ik heb het vermoeden dat het voor veel mensen onder de streep niet uitmaakt of hij de echte dader is of niet, als er maar iemand wordt gestraft voor het leed dat jouw familie is aangedaan. En dat begrijp ik ergens ook wel.

En laat ik duidelijk zijn: ik weet dat Clinton geen engeltje is. Hij heeft verkeerde, domme beslissingen genomen. Hij was aanwezig bij iets vreselijks, en alleen al het aanschouwen van een moord zonder iets te doen is ook fout. Aan de andere kant, hij was een kind met een moeilijke achtergrond.

Hij verdient een gevangenisstraf, en dat vindt hij zelf ook. Maar ik wil niet dat wie dan ook wordt geëxecuteerd. Voor David Page, een gedetineerde die ik voor de film heb gesproken en van wie ik vermoed dat hij de beslissende schoten heeft gelost, zou ik waarschijnlijk ook gaan vechten als hij in de plaats van Clinton in de dodencel komt."

Tekst loopt door onder afbeelding

Clinton Young als kind. Beeld TRBEELD

Wat als Young toch wordt geëxecuteerd?

"Iedere keer als ik na een gesprek wegging, vroeg ik me af of het onze laatste ontmoeting zou zijn geweest. Hem daar achterlaten in die situatie brak telkens mijn hart, ik kan niet onder woorden brengen hoe dat voelt."

"Ik mocht Clinton eens in de negentig dagen bezoeken, en daarin kan van alles gebeuren. Hij leeft namelijk al in bonustijd, wacht al veel langer in de dodencel dan het gemiddelde. Dus hoe dan ook gaat er snel iets gebeuren in zijn zaak, en ik heb goede hoop dat het kwartje de juiste kant op rolt."

"Als hij geëxecuteerd zou worden zou ik het de ultieme teleurstelling in het rechtssysteem vinden, omdat er zo veel twijfel is. Aan de andere kant is het niet mijn schuld dat hij daar zit. Ik kan niet meer doen dan mijn talenten, tijd en mogelijkheden inzetten om zijn situatie te veranderen. En dat heb ik ten volle gedaan, nog wel meer dan dat.

Deze film heeft mij tijd en geld gekost. Ik heb het ervoor over omdat ik verandering wil teweegbrengen, dat is waar ik 's ochtends mijn bed voor uitkom."

'Deal met de dood' is donderdag om 21.00 uur te zien op NPO 3.

Jessica Villerius

Jessica Villerius (Spijkenisse, 1981) begon bij als samensteller en eindredacteur van het SBS6-programma Shownieuws bij de tv. In 2007 startte ze productiebedrijf Posh Productions. Een jaar later werd haar eerste documentaire uitgezonden: 'Wortels van het kwaad, berichten van Dutroux'. In hoog tempo volgden andere films, over onder meer huiselijk geweld, loverboys en eerwraak, die zowel door de publieke omroep als commerciële zenders werden uitgezonden. De film 'Emma wil Leven', over een meisje dat overlijdt ten gevolge van anorexia, won dit jaar de Mediaprijs van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie.

Jessica Villerius Beeld TRBEELD
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden