Wat deed Theo van Doesburg in Drachten?

Volgend jaar is het pas zover, maar diverse musea treffen al voorbereidingen voor de viering van het eeuwfeest van De Stijl. De leden van deze kunstbeweging, onder wie Theo van Doesburg, Piet Mondriaan en Gerrit Rietveld, streefden naar een radicaal andere kunst en architectuur. Geometrische vormen en primaire kleuren waren het uitgangspunt. Ook Museum Dr8888 in Drachten pakt uit met verschillende tentoonstellingen. Daar zal deze aanwinst worden gepresenteerd. Het is een gouache uit 1921 van Theo van Doesburg (1883-1931).

De Stijl en Drachten? Die connectie is niet echt bekend. Toch bezit het museum werken van De Stijl (en ook van Dada) die internationaal van belang zijn. Hoe kwamen deze avant-gardisten in Friesland terecht? Dat is te danken aan twee broers uit Drachten, dichter Evert en schilder Thijs Rinsema, die bevriend waren met Van Doesburg en via hem de Duitse dadaïst Kurt Schwitters leerden kennen. De broers introduceerden Van Doesburg bij gemeentearchitect Cees Rienks de Boer. Dat leverde hem zijn eerste grote opdracht op: zestien woningen aan de Torenstraat en Houtlaan werden van binnen en van buiten in de primaire Stijl-kleuren geschilderd.

Na deze opdracht schakelde De Boer Van Doesburg ook in voor het gebouw tegenover deze woningen: de Rijkslandbouwwinterschool. Daarin moesten glas-in-loodramen komen. Van Doesburg stuurde een gouache van een boogschutter op als voorbeeld. Omdat De Boer en zijn vrouw het ontwerp erg mooi vonden, maakte Van Doesburg - tegen zijn gewoonte in - een tweede gouache voor zijn opdrachtgever. Dit exemplaar hebben de Vrienden van Museum Dr8888 nu aangekocht.

De glas-in-loodramen zijn nog steeds intact en vormen een mooi ensemble met de nieuwe aanwinst. In het herdenkingsjaar komt er ook een museumwoning, het Van Doesburg-Rinsemahuis, in De Stijl-kleuren en met meubels van de Rinsema's. Museumdirecteur Paulo Martina: "Dat wordt het Rietveld-Schröderhuis van Drachten."

Dat dit museum meer te bieden heeft dan het culturele erfgoed uit de regio, blijkt ook uit de tentoonstelling die morgen opent over Dada, die andere anarchistische beweging (opgericht in 1916) die dank zij Evert en Thijs Rinsema haar sporen heeft nagelaten in Drachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden