Wat betekent het vertrek uit de EU voor de Britten? ‘De brexit heeft alles gebroken’

Najib Sufi met zijn dochters Aisha en Aaliyah in hun Nederlandse snackbar aan de Ladypool Road te Birmingham

Wat betekent het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU in de praktijk? Een Brits gezin in Amsterdam en Nederlanders in Birmingham over wat het met hen doet.

Kapsalon, kibbeling en ‘Dutch snacks’ prijken prominent op het menu van de Nederlandse snackbar Dutchies in Birmingham. En niet zomaar in Birmingham, nog wel in het hart van wat hier bekend staat als de Balti-driehoek, dé plek om Indiaas te eten in de Britse stad die zo ongeveer beweert dat te hebben uitgevonden.

De eigenaren, Najib Sufi en Amal Sharif, een oorspronkelijk uit Somalië afkomstig Nederlands stel, staan dan ook stevig in hun schoenen en de naderende brexit boezemt hun weinig angst in. “Voor ieder probleem is wel een oplossing te vinden,” zegt Sufi zelfverzekerd.

Zijn vrouw somt de voorzorgsmaatregelen op voor een ‘no-deal- brexit’: “We gaan meer inslaan. We zorgen dat we de overgangsperiode door kunnen komen. Dat vergt wel meer investeringen maar het lukt wel.” Dus de liefhebbers van frikandellen, Fernandes en Chocomel in Birmingham hebben niets te vrezen.

De snackbar op Ladypool Road, waarvan de muren bedekt zijn met Engels-Nederlandse opschriften (‘Sowieso man!’, ‘Have you tried our famous kapsalon’) is net drie weken open. Daarvoor hadden ze een kleinere zaak, vlakbij, in Small Heath.

“Ik maak me nog niet zoveel zorgen over onze situatie,” zegt Sufi over de brexit. Hij woont sinds 1999 in Engeland, heeft een verblijfsvergunning en meent dat het zodoende ook voor zijn vrouw wel geregeld kan worden. Sharif groeide op en studeerde in Nederland en kwam in 2009 toen ze trouwden pas naar Engeland. Hun kinderen, Aisha, Aaliyah en Yusra, acht, zes en drie jaar oud, zijn er geboren.

Onzekerheid

Voor anderen, vooral ook in de grote Somalisch-Nederlandse gemeenschap in Groot-Brittannië en in Birmingham, kan de onzekerheid groter zijn, weten Sufi en Sharif, beiden 31 jaar. “Mensen maken zich wel ongerust over wat er gaat gebeuren,” zegt Sufi. “Vooral mensen die niet kunnen aantonen dat ze gewerkt hebben,” voegt Sharif toe.

Ze zeggen niets te merken van de gerapporteerde toename in racistische incidenten sinds het brexitreferendum maar vragen zich wel af waar het om ging. “Mijn Engelse kennissen zeggen dat er voor brexit is gestemd uit angst dat het hier te multicultureel werd,” zegt Sharif, die een hoofddoek draagt en liever niet gefotografeerd wil worden.

“Ze hebben er niet bij stilgestaan wat er zou gebeuren als er geen andere nationaliteiten meer zouden zijn. In Birmingham zie je vaak alleen maar minderheden rondlopen,” zegt ze. “Waar wij wonen zien we vrijwel geen witte Britten, behalve bij een voetbalwedstrijd. Zo weet ik wanneer er gevoetbald wordt.”

Hun kinderen hebben al helemaal geen idee van de politieke onrust, zegt Sharif. “Ze hebben geen flauw benul van wat brexit is. Ik vroeg het ze gisteren nog en Aisha zei: ‘Dat is waar Theresa May woont.’ Dus ze merken het niet.”

De Nederlandse connectie blijft belangrijk voor het gezin, ook na zoveel jaar Engeland en Birmingham, en daar komt ook het snackbar-idee vandaan, vertelt Sufi: “Ik had op een dag zin in een patatje flip en we konden het niet krijgen.” Sharif: “We vonden het eten hier in Birmingham altijd maar hetzelfde en waren de curries en hamburgers moe.” De zaken lopen al goed, er is veel interesse van de grote groep Nederlanders in de omgeving. Sharif: “Als je in Small Heath loopt, hoor je de hele tijd Nederlands in de supermarkt.”

“Wij gaan ook ieder jaar wel naar Nederland, ik heb er nog veel familie wonen,” zegt ze. “Opa en oma,” roept Aisha. Sufi en Sharif hopen dat hun klanten zich ook even in Nederland kunnen wanen. “We willen mensen even het gevoel geven dat ze uit Birmingham weg zijn en thuis zijn. Een ‘home away from home’.”

Het Britse gezin Kenny op hun bank in Amsterdam. Beeld Martijn Gijsbertsen

Amsterdam Oud-Zuid 

Maar in Amsterdam volgt een Brits gezin de ontwikkelingen een stuk minder gelaten. “Ze zijn gek geworden”, verzucht de Britse Lucie Kenny (49) in haar huis in Amsterdam Oud-Zuid. Een doek met de Britse vlag aan de wand, op tafel een brief van de Immigratie- en Naturalisatie Dienst over de gevolgen van de brexit voor haar en haar gezin. “De brexit heeft alles gebroken, ook de band met mijn vader.”

Lucie Kenny, baas van haar eigen bedrijf English Cake Lady, woont al achttien jaar in Nederland, haar man Mark (42) negentien jaar, dochter Lara (10) is hier geboren. Ze hebben een Brits paspoort; Lara kan op haar achttiende Nederlandse worden.

Moeder Lucie voelt zich een echte Brit. “Ik ben in het Verenigd Koninkrijk geboren en heb er van mijn twaalfde tot mijn achttiende in de buurt van Bristol op een kostschool school gezeten, Britser kan niet”, zegt ze met een glimlach. “Ik hou van de cultuur, van de manieren, de beleefdheid, het stoïcijnse en het zorgzame. Maar als ik zie wat er nu met de brexit gebeurt in mijn geboorteland dan zie ik dat niet terug. Het is een zooitje. Deze week heb ik al een paar keer schreeuwend voor de tv gestaan.”

Niet gestemd 

De expat mocht zelf niet over de brexit stemmen omdat ze al langer dan vijftien jaar in Nederland woont. “Het voelde niet fijn dat ik er niets over te zeggen had, ik had sowieso tegen gestemd.” Haar ouders stemden wel. Haar moeder tegen, haar vader voor.

“Toen ik hoorde dat hij voor de brexit was, kon ik dat niet geloven, ook al is hij een typische brexiteer; rijk en op leeftijd. Hij denkt, en ik geloof dat hij dat meent, dat Brussel zijn land slechts regels oplegt. Europa is een blok aan zijn Britse been. Hij kiest voor soevereiniteit. Maar hij maakt dat voor mijn gevoel belangrijker dan mijn leven en dat van zijn kleindochter hier in Nederland. We hebben afgesproken er niet meer over te praten, het eindigt altijd in ruzie. Hij denkt dat ik meer moet wennen aan het idee, moet geloven.”

Toch snapt ze ook waar de euroscepsis vandaan komt. “Ik heb als kind geleerd dat het Verenigd Koninkrijk een grootmacht was, een rijk waar de zon nooit onder ging. Met welvaart en overwinningen. Het brengt een Britse trots, zelfs het idee dat we beter zijn dan anderen.”

Haar theorie: toen de overheid tijdens de crisis bezuinigde, werd dat vooral gevoeld door de lagere en middenklasse. Die geven nu Europa de schuld van de geleden pijn. Ze willen terug naar hun grootmacht. “Daarnaast is voor velen nooit duidelijk geweest wat ze nu precies aan Europa hebben. Ze voelen zich geen onderdeel van Europa en nemen het ook weinig serieus”, aldus Kenny.

Ze spreekt haar vader nog nauwelijks. Kenny voorziet namelijk de nadelige effecten van de brexit. “Als er geen deal komt, kan ik niet alleen mijn Engelse cupcakedozen niet meer importeren. Veel erger: mijn familie kan hier niet meer met de auto heen rijden, hun rijbewijs zal hier niet meer gelden. We moeten misschien een visum kopen, mijn moeder moet een extra zorgverzekering afsluiten als ze langs wil komen en het is maar de vraag hoeveel mijn dochter straks moet betalen voor haar studie. We kunnen niet meer verhuizen naar Frankrijk als we dat willen én Lara kan niet zo vrij door Europa reizen als ik dat nu gewend ben.” Ze is even stil. “En wat als Lara over zes jaar bij de Albert Heijn wil werken, mag dat dan? Ze zucht en schenkt een kop thee in. Thee uit Engeland, “want hier weten ze niet wat thee is.”

Lees ook:

Dit is de veelbesproken speech van parlementslid David Lammy over de brexit: ‘brexit is oplichterij’

‘We moeten ze de waarheid vertellen: jullie zijn voorgelogen’. Tijdens het brexit-debat hield Labour-parlementslid David Lammy een indrukwekkende speech waarin hij hartstochtelijk pleit voor Europa. Bestuurskundige Hans de Bruijn vertaalde zijn speech. Lees hem hier. 

Welke opties May ook kiest, de risico's zijn groot 

Plan B.’ Het was de meest gebruikte term door politici en journalisten in Westminster gisteren. Maar wat is dat plan? Het lijkt erop dat zelfs May het op dit moment niet weet.

Alle recente ontwikkelingen vindt u in ons brexit-dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden