Wat betekent het faillissement van TSN voor de thuiszorg in Nederland?

Een medewerkster van thuiszorgorganisatie Buurtzorg, die eerder een deel van TSN overnam. Beeld ANP

Het doek is definitief gevallen voor de grootste thuiszorgorganisatie van Nederland. Wat betekent het faillissement van TSN voor patiënten, medewerkers en de thuiszorg in Nederland?

Waarom is TSN failliet?
TSN Thuiszorg heeft in het verleden verschillende thuiszorgorganisaties overgenomen die veel relatief oude en dus dure werknemers in dienst hadden. Toen TSN-directeur Zion Jongstra eind vorig jaar uitstel van betaling aankondigde, wees hij erop dat de markt de afgelopen tien jaar radicaal is veranderd.

Verrichte het merendeel van de werknemers destijds nog complexe, huishoudelijke hulp, inmiddels is dat volgens hem vrijwel alleen nog maar het goedkoopste werk. Omdat veel medewerkers nog steeds in de hoge salarisschalen zitten, heeft TSN volgens hem meer last van de bezuinigingen dan andere organisaties. TSN wilde daarom de salarissen voor deze groep medewerkers verlagen. Toen vakbond FNV Zorg & Welzijn dat vorig jaar met succes aanvocht, werd het voor TSN moeilijk om het hoofd nog boven water te houden.

Staatssecretaris Van Rijn had toch een reddingsplan? Heeft dat niet gewerkt?
Samen met de VNG en de vakbonden FNV en CNV kwam staatssecretaris Van Rijn (volksgezondheid) begin december met maatregelen om de ergste pijn in de sector te verzachten. Onderdeel van dat plan was het vrijvallen van de zogeheten HHT-gelden. Gemeenten zouden dat geld voor huishoudelijke hulp kunnen inzetten als burgers bereid waren een deel zelf te betalen.

Maar omdat burgers dat niet wilden of konden, en omdat de regeling erg ingewikkeld was, bleef veel geld op de plank liggen. Daarom is bepaald dat gemeenten de tientallen miljoenen die over waren naar eigen inzicht mochten besteden. Volgens de VNG hebben gemeenten daar wel gebruik van gemaakt, maar hoe vaak en hoeveel kon een woordvoerder niet vertellen.

Dit potje stelde Buurtzorg Nederland overigens onlangs wel in staat om in elk geval zo'n drieduizend cliënten van TSN over nemen, onder meer in Den Haag.

Wat betekent dit voor de 12.000 medewerkers?
De curatoren benadrukken dat de dienstverlening van TSN de komende zes weken gewoon doorgaat. Het UWV betaalt de salarissen in deze periode. Ongeveer een derde van de 12.000 medewerkers heeft inmiddels zicht op een baan bij Buurtzorg Nederland, met name in de grotere gemeenten. Zo'n vijftien procent van de medewerkers gaan, zoals het er nu uitziet, over naar een waaier aan lokale aanbieder.

Vakbond FNV Zorg & Welzijn is boos dat TSN-medewerkers op hun eigen baan moeten solliciteren en er qua arbeidsvoorwaarden op achteruit gaan. Dat is mogelijk omdat bij een faillissement de oude rechten vervallen. Uit woede over deze gang van zaken heeft FNV Zorg & Welzijn heeft daarom stakingen aangekondigd, onder meer in Den Helder en de Achterhoek. Voor ruim de helft van de 12.000 medewerkers is het nog onduidelijk wat er gaat gebeuren. Vanaf volgende week houdt het UWV daarom informatiebijeenkomsten.

Wat betekent dit voor de 40.000 cliënten?
Gemeenten hebben een zorgplicht, wat betekent dat niemand zonder zorg mag komen te zitten. Ze hebben nu zes weken de tijd om er met andere aanbieders uit te komen, en de cliënten een aanbod te doen. Eerder is de wens uitgesproken om bestaande relaties tussen hulpverleners en cliënten zo min mogelijk te verstoren, maar er is geen wet die dat verbiedt.

Volgens branchevereniging BTN hebben de meeste gemeenten zich goed voorbereid, maar zijn er ook gemeenten die lang hebben gewacht, in de hoop dat TSN uit de problemen zou komen. Volgens bestuurder Hans Buijing hoeft niemand zich zorgen te maken om langdurig van zorg verstoken te raken, maar is het wel denkbaar dat er gaten van enkele weken kunnen vallen. Staatssecretaris Van Rijn roept wethouders op om snel helderheid te geven. Hij dringt er bij hen op aan 'de juiste beslissingen te nemen over continuïteit van hulp, behoud van banen en fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden'.

Hoe moet het nu verder? Staan er nog meer grote thuiszorgorganisaties op omvallen?
Ook andere aanbieders kampen met grote problemen. Zo heeft Verian, één van de andere grote spelers, deze week van het UWV te horen gekregen dat ze 500 mensen mogen ontslaan. De hoop is gevestigd op een nieuwe wet die Van Rijn eind vorig jaar aankondigde, en waarvan onlangs de tekst beschikbaar kwam. Hierin staat dat gemeenten aanbieders van huishoudelijke hulp de kostprijs moeten betalen. Dat wil zeggen: een uurloon waarmee ze hun medewerkers conform de cao kunnen betalen, in vaste dienst kunnen houden, en ook scholing kunnen aanbieden.

Maar of deze maatregel het tij zal keren? Veel aanbieders vinden te tekst te soft, en zijn bang dat gemeenten toch lage uurlonen zullen blijven betalen. Mocht dat gebeuren, dan kan Van Rijn nog overgaan tot wettelijke minimumtarieven. Maar Van Rijn zal daar niet snel toe overgaan, zo is de verwachting, omdat de zorg gedecentraliseerd is, en gemeenten er nu overgaan. Zo'n harde ingreep vanuit Den Haag zal daarom waarschijnlijk niet snel gebeuren

'Zorg zonder management-blabla'
Lees hier het interview met Jos de Blok, directeur van Buurtzorg, die een deel van TSN overnam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden