Wat betekent het akkoord over een saneringsfonds voor banken?

Beeld thinkstock

Een gezamenlijke Europese spaarpot moet in toekomst uitkomst bieden als banken dreigen om te vallen. Na zestien uur vergaderen door Europese leiders en instanties is een akkoord bereikt over een Europees saneringsfonds. Zes vragen over de bankenunie en het nieuwe fonds.

1. Wat is dat saneringsfonds precies?

Een gezamenlijk fonds waar een bank in nood een beroep op kan doen én dat door de banken wordt gevuld. Uitgangspunt van dit 'spaarpotje' is dat de financiële sector in eerste instantie zelf moet opdraaien voor falende banken en niet de belastingbetaler.

Banken moeten meer kapitaal in kas houden om schokken op te vangen. Bovendien zullen eerst beleggers in banken en grote spaarders moeten meebetalen als een bank toch in zwaar weer raakt. Pas als dat niet werkt, komt het saneringsfonds om de hoek kijken.

2. Is de bankenunie er nu?

Bijna. Het saneringsfonds is het laatste onderdeel van de totstandkoming van de Europese bankenunie. Zowel de EU-lidstaten als het Europees Parlement moeten het compromis formeel nog bekrachtigen, maar dat zal naar verwachting geen problemen opleveren. Bovendien moet het saneringsfonds nog worden gevuld.

Naast het saneringsfonds en dus de gezamenlijke Europese aanpak om in nood verkerende banken bij te staan zijn er nog twee andere pijlers waar de bankenunie op rust. Zo komt er gemeenschappelijk toezicht op banken, waarbij de Europese Centrale Bank (ECB) een centrale rol krijgt. Ook komt er een gezamenlijk Europees garantiestelsel voor spaarders.

3. Wanneer is de bankenunie af?

Dat hangt er vanaf hoe je 'af' definieert. De toezichthouder begint ergens deze zomer al. De andere pijlers volgen later. Zo staat de gezamenlijke afwikkeling van failliete banken voor 2015 op de agenda. Het steunfonds moet pas in 2026 volledig actief zijn. Tot die tijd bestaat het fonds uit 'nationale compartimenten' die geleidelijk samensmelten tot het Europees fonds.

4. Wat is het idee achter de Europese bankenunie?

Ideologisch gezien gaat het om de voltooiing van de economische integratie. Dat maakt de bankenunie tot een van de belangrijkste projecten van Europa. Cruciaal was het akkoord dat de ministers van financiën van de EU-lidstaten in december 2013 bereikten over 'een gezamenlijk beleid van EU-lidstaten om banken te versterken door een set van geharmoniseerde Europese regels en een centraal toezicht op de sector'.

Oftewel: geen nationale zeggenschap meer over banken. Enkele jaren geleden had niemand kunnen denken dat lidstaten zoveel soevereiniteit zouden overdragen aan een Europees orgaan.

Praktisch gezien draait de bankenunie om meer financiële stabiliteit in Europa. En dan vooral het tegengaan van het domino-effect.

5. Is het domino-effect hiermee dan van de baan?

Dat is wel de bedoeling. Als banken dreigen om te vallen, moet de staat inspringen om een bank te redden. Een faillissement is ook een optie, maar ook dat kan een kettingreactie teweeg brengen. Zie bijvoorbeeld Lehman Brothers. Nadat die Amerikaanse bank in 2008 omviel, kwamen ook veel andere banken die geld hadden geleend aan Lehman in de problemen. Zij konden immers naar dat geld fluiten.

Dat Lehman-effect geldt ook voor landen. Toen Griekenland in grote financiële problemen verkeerde, dreigde zij haar schulden niet meer af te kunnen lossen. Die schulden staan uit bij Europese banken. Vooral Duitse en Franse, maar ook Nederlandse. Die banken komen in grote problemen als Griekenland niet langer aan haar betalingsverplichting kan voldoen.

Vaak gaat het om grote systeembanken, en die zijn 'too big to fail'. De staat moet bijspringen, met alle gevolgen voor het begrotingstekort, en daarmee voor de rente die een land moet betalen over de staatsschuld. De bankenunie is juist in het leven geroepen om aan die verwevenheid tussen landen en banken een einde te maken.

6. Draagt de bankenunie echt bij aan financiële stabiliteit in Europa?

De vorming van een bankenunie is een belangrijke voorwaarde voor het oplossen van de financiële crisis. Maar of het voldoende is, blijft de vraag. Volgens de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) moet er meer begrotingsdiscipline in de Europese lidstaten komen. En daarvoor is verdere Europese integratie nodig. "Dat kan bijdragen aan het voorkomen van een nieuwe financiële crisis.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden