Wat arme boeren wel helpt? Méér chocola eten!

Chocoladepieten en Sinterklazen in de Hema. Beeld ANP
Chocoladepieten en Sinterklazen in de Hema.Beeld ANP

Producten met keurmerk bezorgen boeren in lagelonenlanden nog geen beter leven. Wat kun je wel doen als consument?

Een keurmerk op koffie, bananen of chocola zorgt er niet of nauwelijks voor dat de boeren op plantages meer verdienen. Dat roept de vraag op of het voor consumenten wel zinnig is om (duurdere) producten met een keurmerk te kopen, of dat ze net zo goed een banaan zonder keurmerk kunnen kopen.

Het heeft zeker zin, zegt Sanne van der Wal, onderzoeker van de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (Somo) die het onderzoek heeft gedaan. “Fairtrade lobbyt voor eerlijke regels voor de handel en dat is erg belangrijk. Momenteel wordt bijvoorbeeld gesproken over de Europese wet tegen oneerlijke handelspraktijken.”

Bovendien is er te weinig vraag naar gecertificeerde producten, zegt Van der Wal. “Een groot deel van de oogst gaat daardoor de gewone markt op. Hoe meer klanten, hoe sterker de stem van de duurzame handel kan worden.” De hoop en verwachting is dat ook supermarkten zelf meer gaan doen om die productieketen te verbeteren.

Dat zijn de supermarkten zeker van plan en dat doen ze ook al, reageert Marieke Doolaard, manager duurzaamheid bij het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL). “Keurmerken zijn voor supermarkten een belangrijk instrument om aandacht te geven aan moeilijke thema’s als arbeidsomstandigheden. Keurmerken leiden tot verbeteringen, maar er is nog veel werk te verzetten. Dat weten we en daar blijven we ons samen voor inzetten.”

Prijsstijging

Yuca Waarts van de Universiteit Wageningen vindt het een lastige vraag en adviseert vooral om ‘meer chocola te eten’. Als de vraag toeneemt, stijgt immers de prijs. “Daar hebben de boeren het meeste aan.” Hierbij tekent Waarts wel aan dat de omvang van de vraag niet de enige factor is die invloed heeft op prijzen. Maar op de lange termijn klopt deze redenering wel.

De Universiteit Wageningen benadrukt dat certificering bijdraagt aan meer kennis en betere secundaire levensomstandigheden. “Het is echter niet de oplossing voor armoede opheffen op grote schaal.”

Blijf als bewuste klant wél voor keuren als Fairtrade of Rainforrest Alliance kiezen, zegt Linda Nijenhuis, expert duurzaam consumeren bij voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. “Keurmerken gaan ook over andere aspecten dan ‘mens en welzijn’, bijvoorbeeld over milieu of dierenwelzijn. De eisen daarvoor liggen boven de wettelijke minima.”

Producenten die een icoontje op hun verpakking mogen zetten moeten criteria naleven over bijvoorbeeld bestrijdingsmiddelen, afval, watergebruik. Maar wie zegt dat dit niet ook een wassen neus is? “Er vindt controle plaats op naleving. Wij zijn zelf geen controlerende instantie, maar er wordt op toegezien.”

Het kan overigens zijn, zegt Nijenhuis, dat een product zónder keurmerk net zo milieuvriendelijk is. “Maar als je een gecertificeerd product koopt, heb je de garantie.” Nijenhuis zegt dat het keurmerk, na de onthulling over onderbetaling van boeren, niet waardeloos is. “En je zou zeggen: dit gaat vast een staartje krijgen, zodat de beloning aan boeren verbetert.”

Lees ook:

Keurmerk helpt arme boeren nauwelijks

Een consument die bananen of koffie met een keurmerk koopt en denkt dat kleine boeren en loonwerkers op plantages daardoor genoeg verdienen, heeft het mis.

‘Wereldwijde concurrentie zorgt voor lage lonen op plantages’

Keurmerk Fairtrade zegt dat opkopers van koffie, bananen of bloemen geen leefbaar loon kunnen of willen betalen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden