Wat als Nederland nee zegt?

'Een blamage voor Nederland', noemde Herman Van Rompuy, oud-voorzitter van de Europese Raad, de mogelijkheid dat Nederland nee stemt. Nederland zou daarmee een minder betrouwbare partner worden in Europa, juist op het moment dat het voorzitter is van de EU. Van Rompuy noemde het referendum een 'hindernis voor het buitenlandbeleid.'

Nederland heeft zich, hoe je het ook wendt of keert, met dit referendum in een lastige positie gemanoeuvreerd. Het heeft - net als alle andere 27 Europese landen - al een handtekening gezet onder het associatieverdrag. Daar moet nog een tweede handtekening bij komen - dat heet ratificatie. Als Nederland tegen stemt, dan gaat die ratificatie niet door. Maar wat dan?

In ieder geval moeten Eerste en Tweede Kamer er opnieuw over praten. Ze kunnen Rutte terugsturen naar de Brusselse onderhandelingstafel. Maar algemeen is de verwachting dat écht grote wijzigingen niet meer mogelijk zullen zijn. Dat kan bijvoorbeeld niet meer aan het verdragsonderdeel dat over handel gaat. Dat is al in werking getreden en eigenlijk gaat Nederland niet meer zelf over handel: die bevoegdheid is al overgedragen aan de EU.

Blijven over de passages over mensenrechten, bestrijding van corruptie en die over samenwerking op militair gebied. Nederland zou zich theoretisch daaraan kunnen onttrekken, maar komt dan wel weer voor nieuwe vragen te staan. Waarom waren zulke passages in andere verdragen, bijvoorbeeld met landen als Moldavië of Georgië, dan wel akkoord?

Wat ook kan is dat Nederland wel ratificeert, maar daar een clausule aan toevoegt: bijvoorbeeld één waarin in staat dat Nederland het associatieverdrag niet ziet als opstap naar toetreding tot de EU. Dat zou een overwinning zijn voor de initiatiefnemers van het referendum. "Oekraïne kan ons niets schelen. Wij grijpen alle mogelijkheden aan om de relatie tussen Nederland en de EU onder spanning te zetten", zei één van hen, historicus Arjan van Dixhoorn, gisteren in NRC Handelsblad.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden