Opinie

Wat als de Grieken gewoon gelijk hebben?

Demonstranten nabij het Griekse parlementsgebouw tijdens een demonstratie tegen de EU, Beeld afp
Demonstranten nabij het Griekse parlementsgebouw tijdens een demonstratie tegen de EU,Beeld afp

Europa stelt zich in de Griekse schuldenkwestie arrogant en weinig democratisch op, betoogt Piet Keizer, economisch filosoof.

Piet Keizer

De EU probeert een waardengemeenschap te zijn. Dat moet ook wel; het hebben van een gezamenlijke markteconomie kan niet zonder. Democratie is daarbij het sleutelwoord. Het duidt onder meer op een omgangsvorm waarin ieder mens en elke groep het recht heeft gehoord te worden. Dit impliceert dat ieder mens de plicht heeft serieus te proberen een ander mens te begrijpen, niet alleen mensen van de eigen groep.

'Pokeraars en bluffers'
In het dossier-Griekenland wordt door de machtige partijen, die het eens zijn met de trojka, zwaar tegen deze regel gezondigd. Alleen de afgelopen week al leverde weer een aantal saillante voorbeelden op.

Ik noem er twee: premier Rutte maande de Grieken niet met een 'flutverhaal' te komen en het Financieele Dagblad (FD) van 4 juli schreef in het hoofdredactionele commentaar dat 'iedereen de buik vol had van de politieke pokeraars en bluffers in het huidige (Griekse) kabinet'. Rutte liet zich van zijn menselijke kant zien door humanitaire hulp te bieden, indien dat nodig mocht blijken. Het FD vond dat 'we' de Grieken grootmoedig tegemoet moeten treden indien ze positief stemmen ten gunste van de voordtellen van de trojka.

Deze teksten verraden gevoelens van superioriteit. We zijn dus weer terug in de tijd dat de Nederlandse minister van financiën (De Jager) de Grieken regelmatig de les las, en zijn moralistische vingertje naar ze opstak.

Maar wat als de Grieken een realistischer analyse van de situatie in de eurozone hebben dan de trojka? Dat hun stelling - dat bezuinigingen en liberale hervormingen averechts uitwerken in de huidige tijd van depressie - meer realiteitsgehalte heeft? In de economische wetenschap zijn verschillende respectabele stromingen te onderkennen, die forse kritiek hebben op de analyse die aan de trojka-voorstellen ten grondslag ligt. Twee weken geleden schreef Nobelprijswinnaar Stiglitz nog een zeer kritisch stuk in The Guardian, waarin hij de Grieken adviseerde in hun referendum negatief te reageren op het beleid van de trojka.

Averechtse gevolgen
In dit dossier zijn we in Europa weggezakt in een conflict van het primitieve 'wij versus zij'-type. Geheel in strijd met de principes van democratie, waarin mensen elkaar met open vizier tegemoet treden. De balk in de ogen van de trojka bestaat uit de volgende onderdelen:

1. Angelsaksische ideeën over een vrije markt, ook in de financiële wereld, hebben de wereldeconomie in een depressie gestort.

2. Diezelfde ideeën hebben de eurozone ertoe gebracht om te bezuinigen en liberale hervormingen in de economische structuur door te voeren in een periode van depressie. Met averechtse gevolgen.

3. Zuid-Europa werd gestraft door de opinieleiders van de mondiale financiële markten met een hoge interestvoet, waarvan onder andere Noord-Europa heeft geprofiteerd in de vorm van zeer lage interestvoeten. En 'now the South wants its money back'.

4. Vooral de Grieken hebben al veel leningen 'afgelost' via de betaling van hoge risicopremies.

5. Geen enkele economie kan zijn schulden aflossen als in een periode van depressie de overheid gaat bezuinigen, met als gevolg lagere inkomens en hogere werkloosheid. Het is zoiets als: 'Werklozen, los eerst je schulden af voordat je weer een baan met inkomen kunt krijgen'.

6. Ongeveer 90 procent van de hulp aan Griekenland gaat naar de westerse banken, die moeten worden gered. Maar die banken zijn niet door de Grieken in problemen geraakt.

Hopelijk is dit afdoende om te laten zien dat arrogantie en een moralistisch vingertje een forse stap terug zijn op de ladder der beschaving. Een betere reactie is: misschien hebben de Grieken wel een punt.

Piet Keizer: Associate Professor of Economic Methodology, Utrecht University School of Economics

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden