Waslijst aan onbeantwoorde vragen/Politiek het meest gevoelig ligt manier waarop Nederlandse instanties Bijlmerramp onderzochten

AMSTERDAM - Een parlementair onderzoek naar de Bijlmerramp lijkt misschien vooral gericht op de vraag wat toch de geheime militaire lading van het toestel is geweest. In feite heeft de werkgroep die het onderzoek heeft voorbereid echter een lange waslijst aan vragen, vragen bovendien die geheel in Nederland en zonder Israëlische medewerking beantwoord kunnen worden.

Politiek het meest gevoelig liggen waarschijnlijk kwesties die het onderzoek door Nederlandse instanties betreffen. Zo wil de werkgroep weten waarom politiefunctionarissen elkaar - en soms zelfs zichzelf - tegenspreken over onderzoek dat zij hebben verricht. Ook is gevraagd onderzoek soms heel summier, veel te laat of helemaal niet uitgevoerd. Van groot belang is daarbij de vraag of functionarissen van hogerhand zijn tegengewerkt bij hun onderzoek. De werkgroep heeft sterke aanwijzingen dat dit laatste het geval is geweest.

Technische vragen over de toedracht van het ongeluk zijn er ook nog volop, bijvoorbeeld over de route die gevlogen is. De radarbeelden die de Rijksluchtvaartdienst (RLD) vrijgaf kloppen niet met de gegevens uit de wel gevonden flight data recorder. Ook een geluidsband van de Amsterdamse politie maakt duidelijk dat de radargegevens van de RLD niet juist kunnen zijn. Onbeantwoord is nog altijd de vraag waarom de rechterbinnenmotor, die als eerste afbrak, een paar uur voor de ramp al onaanvaardbaar scheef hing toen het ramptoestel van El Al voor een tussenlanding op Schiphol aankwam.

Veel argwaan wekte door de jaren heen het verdwijnen van heel veel bewijsstukken. Het belangrijkste in deze is uiteraard de cockpoit voice recorder, de tweede zwarte doos in het toestel, dat de gesprekken in de cockpit opnam. Brandweerlieden zeggen het apparaat te hebben geborgen en in een container naar de onderzoekers op Schiphol-Oost te hebben gestuurd, de officiële onderzoekers beweren echter dat het apparaat nooit is gevonden.

Veel gegevens zijn ook verloren gegaan doordat instanties al snel belangrijke geluidsbanden zijn gaan wissen. Zo zijn tal van meldingen van ooggetuigen (onder andere van politieagenten) gewist die zich bij de rijkspolitie op Schiphol hadden gemeld, al tijdens en kort na de rampvlucht. Banden van andere politieposten, de Kustwacht in IJmuiden, brandweer-diensten en videobanden van het werk op de rampplek gingen op dezelfde manier verloren.

Centraal in de redenering dat de Nederlandse instanties niet medeverantwoordelijk zijn voor de ramp, staat de bewering dat zij tijdens de vlucht niet wisten dat de twee rechter-motoren waren afgebroken. Veel wijst er echter op dat de werkelijkheid wel degelijk bekend was. De gewiste geluidsbanden hadden dit kunnen ophelderen, maar de werkgroep zal zeker ook verkeersleiders willen ondervragen die het toestel vanuit de toren door verrekijkers volgden. Zij moeten hebben gezien wat er aan de hand was, maar zijn nooit officieel ondervraagd.

Niet bekend

Een zaak waarbij tenslotte wel een Israëlische connectie in het geding zal zijn, is de betrokkenheid van Nederlandse veiligheidsdiensten bij de ramp en het werk van nog immer mysterieuze 'mannen in witte pakken' die er zijn gesignaleerd. Ook hebben leden van Israëlische veiligheidsdiensten op de rampplek gewerkt en zijn er belangrijke onderdelen van het vliegtuig verdwenen, nadat ze door Nederlandse onderzoekers apart waren gelegd.

Belangrijk voor de toekomst zijn de lessen die uit het ongeluk en het onderzoek geleerd kunnen worden. Moeten vliegtuigen in nood bijvoorbeeld nog toestemming krijgen om over woonkernen te vliegen? Zullen de veiligheidsinspecties op Schiphol moeten worden verscherpt (zodat scheefhangende motoren op tijd worden gesignaleerd) en moet El Al op Schiphol alle vrijheid houden om te doen en laten wat het goeddunkt. De antwoorden op die vragen hebben alleen nog maar aan actualiteitswaarde gewonnen nu recent bleek dat de veiligheid voor omwonenden van Schiphol de laatste jaren sterk is verslechterd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden