Washington wil Palestijnen en Israël een doorbraak afdwingen

TEL AVIV - Sommigen spreken optimistisch over een mini-Camp David, naar de plek waar in 1978 Egypte en Israël onder de bezielende leiding van president Jimmy Carter hun vredesakkoord sloten. Anderen spreken minachtend van tijdverspilling. Beiden hebben het over de marathon-besprekingen tussen Israël en de Palestijnen die vandaag op de school voor diplomaten in Arlingon (Virginia) zullen beginnen.

De Amerikanen hebben besloten dat het overleg achter gesloten deuren moet en voor onbepaalde tijd zal duren. Zij presenteren de besprekingen als de meest serieuze in lange tijd. Al zegt dat niet alles, want sinds de onderhandelingen over het Hebron-akkoord meer dan tien maanden geleden, hebben Israël en de Palestijnen elkaar slechts de schuld gegeven voor het stokken van het vredesproces.

In tegenstelling tot 'Camp David', toen de Egyptische president Anwar Sadat en de Israëlische premier Menachem Begin zelf de onderhandelingen voerden, zitten dit keer niet eens de hoofdrolspelers aan. Israël heeft zijn minister van buitenlandse zaken, David Levi, gestuurd. Levi wilde eerst niet afreizen. De vorige keer dat hij er op uit was gestuurd, in september, ontdekte hij dat achter zijn rug om premier Netanjahoe geheel andere afspraken aan het het maken was, zonder hem daarin te kennen.

Vandaar dat hij ditmaal van zijn baas een duidelijk mandaat geëist heeft. Levi zelf beweert nu over alle nodige bevoegdheden te beschikken. Andere ministers zeggen echter dat Levi wel mag praten, maar niets mag besluiten - zeker niet als het gaat om de omvang van de verdere Israëlische terugtrekking uit de Westelijke Jordaanoever en een 'adempauze' in de bouw van nederzettingen.

Geen wonder dat de Palestijnse leider Jasser Arafat openlijk twijfelt aan het nut van dit overleg. Dat hij toch zijn nummer twee, Aboe Mazin, naar de VS stuurt, is volgens de Palestijnen veeleer om de Amerikanen niet voor het hoofd te stoten. Tegelijkertijd heeft Arafat de hoofden van de technische onderhandelingscommissies expres thuis gehouden. Hij wil de Israëliërs niet de gelegeheid geven om van de hoofdzaak af te wijken.

De Palestijnen willen het voornamelijk hebben over de Israëlische terugtrekking, die al lang uitgevoerd had moeten zijn, en een stop op de bouw van nederzettingen. Zonder overeenkomst over deze punten valt er volgens hen niet verder te praten. De Israëliërs daarentegen komen juist met het voorstel die verdere terugtrekking op te schorten en direct over te gaan tot onderhandelingen over het uiteindelijke akkoord. Als snoepje houden ze de Palestijnen voor dat ze in dat geval een bouwstop (tijdelijk!) willen overwegen.

De Amerikanen nemen een tussenpositie in: zij stellen dat Israël zijn verplichtingen moet nakomen en dus ook de in het Oslo- en Hebron-akkoord gesloten afspraken over terugtrekking. Daarnaast steunen zij het Israëlische voorstel tot versnelde onderhandelingen over het slot-akkoord. Zowel president Clinton als minister van buitenlandse zaken Madeleine Albright heeft de afgelopen weken de Israëliërs duidelijk gemaakt dat het uit moet zijn met het tijd rekken. Clinton weigert zelfs voorlopig een afspraak met Netanjahoe te maken.

Toch lijkt het niet erg waarschijnlijk dat de Israëlische premier juist deze week bereid is tot concessies. De jaarlijkse grote vergadering van Netanjahoes Likoed-partij vindt aanstaande zondag plaats. De premier zal daar willen verschijnen als de man die de ideologie van rechts hooghoudt. Concessies aan de Palestijnen horen daar niet bij.

Netanjahoe ligt hoe dan ook al onder vuur van zijn eigen ministers en partijkopstukken, omdat hij via zijn voetvolk tracht de regels naar zijn hand te zetten. Zo bijvoorbeeld stelden gisteren zijn getrouwen voor om bij vervroegde verkiezingen Netanjahoe automatisch weer de Likoed-kandidaat te laten zijn voor het premierschap. Pas na een algehele opstand van de ministers, met als rebellenleider minister Ariel Sjaron, koos Netanjahoe gisteravond eieren voor zijn geld: het plannetje is voorlopig weer in zijn bureaula verdwenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden