Was Walesa een marionet van de communisten?

Polen is in de ban van 'Bolek'. Onder die schuilnaam stond Lech Walesa geregistreerd als informant bij de communistische veiligheidsdienst (SB). Vorige week woensdag dook Walesa's verloren gewaande SB-dossier op. Een dag later verklaarden de autoriteiten het dossier voor authentiek. Afgelopen maandag lagen de documenten op straat: een verplichting tot samenwerking met de SB, ondertekend door Lech Walesa / 'Bolek', rapporten waarin deze Bolek zijn collega's op de scheepswerf van Gdansk beschrijft, bewijzen dat hij in ruil daarvoor geld ontving van de SB.

Uit het regeringskamp klonk gejuich: hier was het bewijs dat de hele transitie naar die zogenaamde democratie doorgestoken kaart was. "Het hele project van het vrije Polen kon worden aangestuurd", concludeerde minister van buitenlandse zaken, Witold Waszczykowski. "Walesa kon een marionet zijn in handen van het communistische regime." De oude held maakt zijn zaak er niet beter op door dan weer een beetje toe te geven, dan weer categorisch alle aantijgingen te ontkennen.

De leider van de regerende nationalisten, Jaroslaw Kaczynski, voorspelde in 2010 de 'deconstructie' van Lech Walesa: "Het is moeilijk van Lech Walesa de enige held van Solidarnosc te maken", aldus Kaczynski, die zijn verongelukte tweelingbroer, oud-president Lech Kaczynski, aanwees als alternatief. Volgens Kaczynski zijn zijn tegenstanders "bang dat de onvermijdelijke deconfiture van Walesa ertoe leidt dat Lech Kaczynski uitgroeit tot de symbolische leider van de Solidarnosc-beweging."

Kaczynski's tegenstanders zien dit als een poging de geschiedenis te herschrijven. Walesa zelf wees erop dat Kaczynski tijdens het communisme 'als een muis thuis zat'. Dat Walesa begin jaren zeventig contact had met de SB, was al bekend. Hij maakte zich in 1976 - vier jaar voor het oprichten van Solidarnosc - los uit de greep van de veiligheidsdienst.

Het nu verschenen dossier is afkomstig uit het huis van oud-SB-baas generaal Czeslaw Kiszczak, die vorig jaar overleed. Het is bekend dat de SB documenten vervalste om Walesa te compromiteren. Niemand weet nog of dit dossier vervalsingen bevat.

KOD-coördinatior Kijowski reageert spottend op de hele zaak: "Als Walesa in opdracht van de SB handelde, dan zou de SB dus het communisme omver hebben geworpen?" Zelfs als Walesa als jonge arbeider boog voor de bedreigingen, verandert dat volgens Kijowski niets: "In 1980 stond hij aan het hoofd van de staking, werd de leider van het volk en leidde het land naar de vrijheid. Hij riskeerde zijn leven, zijn gezin, alles."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden