Was 'Ik, Ali' een 'desinformant'?

* Günter Wallraff, de journalist uit Keulen die onder schuilnaam onthullend onderzoek deed, blijkt te hebben samengewerkt met de Oost-Duitse geheime dienst Stasi. ,,Dus toch!'', riep Bild gisterochtend uit. Duitslands grootste krant had sinds 1977 een appeltje te schillen met Wallraff, want in dat jaar verscheen zijn boek 'Der Aufmacher'.

Gerbert van Loenen

In het boek, dat ook in het Nederlands verscheen ('Verslaggever van Bild'), deed Wallraff uit de doeken hoe bij Bild feiten en fictie door elkaar lopen. Wallraff wist waar hij het over had, want hij had onder de schuilnaam Hans Esser op de redactie van de krant gewerkt. Een werkwijze die Wallraff opnieuw toepaste toen hij begin jaren tachtig als Ali de Turk ongeschoold werk ging verrichten. Het resultaat -het boek 'Ganz Unten', in het Nederlands verschenen als 'Ik, Ali'- vertelt het verhaal van uitbuiting van een Turk door machtige werkgevers. Beide boeken bezorgden Wallraff de naam van kritische, onthullende journalist.

Komt alles wat Wallraff heeft geschreven in een ander daglicht te staan nu bekend is geworden dat hij heeft samengewerkt met de afdeling desinformatie van de Stasi? Die Welt, het serieuze zusterblad van Bild dat eveneens door het Springer-concern wordt uitgegeven, beweert van wel.

De verstrikkingen van linkse journalisten uit West-Duitsland in de netten van de Stasi zijn in 2001 beschreven door Hubertus Knabe in zijn boek 'Der diskrete Charme der DDR'. Knabe beschrijft hoe de Oost-Duitse geheime dienst in de tweede helft van de jaren zestig, toen in West-Duitsland een jonge generatie vragen ging stellen over het nazi-verleden van hun land, zijn kans schoon zag om ex-nazi's die in de Bondsrepubliek op hoge posten terecht waren gekomen te ontmaskeren.

Günter Wallraff was een van de West-Duitse journalisten die hiertoe vanuit Oost-Berlijn belastende documenten kreeg toegespeeld. Het doel van de DDR was om de indruk te wekken dat ex-nazi's in West-Duitsland hun gang konden gaan. Het communistische Oost-Duitsland zou hiertegen als vredelievend en van nazi's gezuiverd kunnen afsteken.

In werkelijkheid heeft het communistische regime in Oost-Duitsland na 1945 vooral sociaal-democraten weggezuiverd, en ex-nazi's daarentegen uitdrukkelijk welkom geheten, zegt de Berlijnse historicus Jochen Staadt. Zo telde de DDR zeven ministers die lid waren geweest van Hitlers NSDAP.

Toch was jarenlang de opvatting wijdverbreid dat Oost-Duitsland beter had afgerekend met het nazi-verleden dan West-Duitsland. Dat was te danken aan de Stasi, en dus ook aan de 'kritische' journalisten uit West-Duitsland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden