Was het zijn geloof, of de liefde voor het vaderland die Beltrame zichzelf deed opofferen?

De Franse president Emmanuel Macron (L) betuigt zijn respect aan de vermoorde luitenant kolonel Arnaud Beltrame. Beeld EPA

President Macron nam woensdag afscheid van Arnaud Beltrame, namens een bedroefde natie. Het voorbeeld van de gendarme die zijn leven gaf voor een ander is aanleiding voor collectief zelfonderzoek: Zouden wij dit ook doen?

Was Arnaud Beltrame een soldaat van God of een soldaat van de republiek? Dat was de eerste vraag die opkwam in de dagen na zijn tragische dood. Eerst leek de heldhaftige gendarme te worden geclaimd door de katholieke kerk. 'Deze bovenmenselijke opoffering', zo schreef een kanunnik die Beltrame goed kende, 'is alleen mogelijk bij een christelijk geloof dat wordt gevoed door naastenliefde.'

Vrijmetselarij

Beltrame was een new born katholiek. Zijn geloof - waar hij van huis uit nooit veel aan had gedaan - kreeg pas later een prominente plaats in zijn lezen. Op zijn 33-ste werd hij, zoals dat heet, gevormd in de kerk. Maar zijn behoefte aan verdieping en zingeving had hem eerder bij de vrijmetselaars gebracht. En deze banden sneed hij nimmer door, zo herinnerde de Grootmeester van de Grande Loge de France Philippe Charuel.

Hij was het allebei, meent zijn weduwe. Volgens Mireille Beltrame is het een niet te los te zien van het ander, voor Beltrame vormden het spirituele en het seculiere een geheel. 'Gendarme zijn betekende voor hem beschermen. Maar zonder zijn geloof is zijn zelfopoffering niet te begrijpen. Zijn daad was de daad van een christen en een gendarme.'

Ook president Emmanuel Macron koos in zijn hommage vanochtend op de statige cour van het Hôtel des Invalides voor de synthese. 'Met zijn besluit was hij vooral trouw aan zichzelf, trouw aan zijn waarden en aan alles wat hij was en wilde zijn.' De moeder van Beltrame herkende haar zoon volgens Macron onmiddellijk toen zij vernam dat een politieman zich had opgeofferd in de supermarkt van Trèbes. 'Voor ze de bevestiging kreeg wist zij het instinctief. Zij voelde het in haar lijf.'

Macron sprak de hoop uit dat 'de vlam die Beltrame in ons heeft ontstoken' bij de jeugd het verlangen wekt ook het land te dienen. 'Ja, Frankrijk verdient het dat wij het beste van onszelf aan hem geven', aldus Macron. 'En ja, de wil om te dienen en te beschermen kan tot tot de ultieme opoffering gaan.'

Maar het ware heldendom zal altijd iets uitzonderlijks blijven, denkt de opiniemaakster Élisabeth Lévy. 'Onze generaties hebben het geluk dat zij niet meer massaal hoeven te sterven voor het vaderland. En alles wat te maken heeft met liefde voor het land, met militaire eer en heldendom staat sinds de slachtingen van de vorige eeuw in een kwade reuk. Ze worden zelfs gezien als waarden die gedoemd zijn om te verdwijnen in de wereld van de grenzeloze liefde die aanstaande zou zijn.'

Het eren van Beltrame is een vorm van plaatsvervangend heldendom, concludeert Lévy. 'Hij is precies datgene wat wij allang niet meer zijn.'

Lees ook de column van Sylvain Ephimenco terug: De heldhaftige opoffering van Arnaud Beltrame mag niet de realiteit van radicalisering maskeren

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden