Was het een terrorist in Londen, of een 'gladgeschoren witte man'?

Twee islamitische vrouwen lopen in de buurt van de Finsbury Park moskee in Londen, kort na de aanslag vanochtend. Beeld AFP PHOTO / Isabel INFANTES

De media kregen ervan langs na de aanslag in Londen eerder vandaag. De omschrijving van de daad is een gevoelig thema. 

Versla deze aanslag met ‘evenveel passie en betrokkenheid’ als eerdere aanslagen. Die oproep deed het bestuur van de as-Sounnah Moskee in Den Haag vandaag. Het was één van de vele stemmen in een debat over woordkeus en framing die sociale media vandaag beheersten.

Na de aanslag in Londen, waarbij een wit busje inreed op moskeegangers, klonk veel kritiek op hoe media de aanslag noemden. De Engelse Daily Mail sprak in eerste instantie van een ‘gladgeschoren, witte busbestuurder’. Als de aanslagpleger een moslim was geweest, zouden media het woord ‘terrorist’ gebruiken, was een veelgehoorde reactie. Een witte man wordt anders aangeduid, zoals ‘verward persoon’.

Ook terrorismedeskundige Bibi van Ginkel van instituut Clingendael valt het selectieve woordgebruik na aanslagen op. Zo werd de extreemrechtse Anders Breivik in Noorwegen veroordeeld voor terrorisme, maar spraken de NOS en veel media structureel over ‘massamoordenaar Breivik’ in plaats van terrorist.

Ideologie

“Een terroristische daad gebeurt vanuit een politieke of religieuze ideologie. Welke dat is moet voor de berichtgeving niet uitmaken", zegt van Ginkel. Zo stonden vorig jaar in Enschede blanke mannen terecht voor het gooien van een molotovcocktail naar een moskee. “Hun daad kreeg een terroristisch oogmerk. Zij handelden vanuit een politieke overtuiging, oordeelde de rechtbank. Ook media horen met één maat te meten.”

Van Ginkel snapt dat extremisme en islam in de publieke opinie aan elkaar worden gekoppeld na de vele aanslagen in Europa door internationale netwerken als IS en Al Qaida. Terwijl de dreiging in Europa lange tijd kwam van andere groepen met een linkse, rechtse, separatistische of nationalistische ideologie.

Als groepen in de samenleving denken dat zij anders in de media belicht worden, is er sowieso iets aan de hand, zegt van Ginkel. “Perceptie van discriminatie is net zo erg als ongelijke behandeling zelf. Alle daders verdienen dezelfde veroordeling, alle slachtoffers dezelfde steun.”

Sociale media

Of media inderdaad structureel andere labels gebruiken, is volgens Jelle van Buuren, terrorisme-expert aan de Universiteit Leiden, nog niet systematisch onderzocht. Wat hem vandaag wel weer opviel, is dat sociale mediagebruikers een aanslag gebruiken om hun mening te ventileren. 

Bij een jihadistische aanslag worden moslims gevraagd de aanslag te veroordelen. Vandaag riepen sociale mediagebruikers 'witte mannen' op om de aanslag te veroordelen.  

Van Buuren ziet in deze ping-pong discussie hoezeer de samenleving is gepolariseerd. De media moeten het volgens hem ontgelden: zij worden door beide partijen verweten iets te verzwijgen of iets op te blazen. Journalisten moeten daarom volgens van Buuren afstand houden, oppassen met onderscheid maken in woordkeus en vooral wachten totdat de feiten op tafel liggen. “Spreek pas van een terroristische aanslag als dader en motief bekend zijn en wees daarin consequent, uit welke hoek de gewelddaad ook afkomstig is.” 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden