Was het een crimineel of toch een djihadist?

Amerikaanse terrorisme-expert vermoedt eenzame strijder achter de explosies

Drie dagen na de aanslag in Boston heeft nog niemand die opgeëist. Op internet wijzen extremistische groepen naar elkaar. Nationalisten zoeken de daders onder Joden of moslims.

Dan zijn er de aanhangers van de theorie dat de regering erachter zit, om de 'onderdrukking' van de Amerikanen te rechtvaardigen. Patriotten pleiten voor meer bewapende burgers. Een djihadist vraagt om geduld: "Broeder, laat ons afwachten of het een crimineel is of een djihadist."

Dé terrorismegrootheid van de VS is professor Robert Pape uit Chicago die als eerste een database van zelfmoordaanslagen aanlegde. Zelfmoordenaars noemt hij de longkanker van het terrorisme, omdat zij tot ruim tien keer zoveel doden op hun geweten hebben dan andere aanslagplegers. Pape denkt in dit geval in de richting van een lone wolf, een eenzame strijder. "Boston past niet in het patroon van internationale terreur-organisaties", aldus Pape in een e-mail.

Al-Kaida bijvoorbeeld is er altijd op uit om zoveel mogelijk doden te veroorzaken en richt zich daartoe op transportnetwerken, zoals in Madrid 2004 en Londen 2005, of vliegtuigen. De zelfmoordplegers worden veelal gedreven door een intense woede over de Amerikaanse aanwezigheid op hun grondgebied.

"Maar dit lijkt er meer op of iemand zoveel mogelijk wil verminken, om zo de aandacht op een bepaalde zaak te richten." Professor Pape gaat ervan uit dat de dader binnen afzienbare tijd de verantwoordelijkheid zal opeisen: "Wereldwijd gebeurt dat in 95 procent van de terroristische aanslagen niet. Dat hoeft ook niet in Afghanistan, waar iedereen weet dat de Taliban erachter zitten. Hier in het Westen komt een aanslag zelden voor. Dus zullen daders die opeisen, want ze zijn onbekend en willen media-aandacht."

De politicoloog onderzocht langdurig het zelfmoordterrorisme, dat een grote vlucht nam na de oorlog in Irak in 2004. Waren er in 2000 twintig zelfmoordaanslagen wereldwijd, waarvan één tegen de VS, in 2010 waren er 300, waarvan 270 tegen de VS of tegen 'collaborateurs'. Doel is bijna altijd het verzet tegen buitenlandse militaire 'bezetting'. Religie speelt eigenlijk een ondergeschikte rol, blijkt ook uit de overtegenwoordiging van Tamil Tijgers op Sri Lanka.

Zodra het Amerikaanse leger zich terugtrok uit Irak, nam het aantal aanslagen daar aanzienlijk af. De krijgsmacht verplaatste zich in groten getale naar Afghanistan, waarna het in dat land misging. Toenmalig defensieminister Donald Rumsfeld (2001-2006) had dus gelijk met zijn opmerking dat de VS meer terroristen produceren dan doden.

Dat er in de VS zelf steeds minder (pogingen tot) aanslagen plaatsvinden, heeft ermee te maken dat de beveiliging op alle fronten is opgevoerd na de aanslagen van 11 september 2001, zegt Pape: "De FBI is er goed in gevaarlijke activiteiten op te sporen." Extremisten begrijpen dat anonimiteit op internet niet bestaat, daarnaast zijn de opgelegde straffen niet mals.

Zelfs potentiële binnenlandse terroristen, die de regering haten, zijn na de bomaanslag in Oklahoma (1995) teruggeschrokken van het grote aantal jonge kinderen (19) onder de 168 slachtoffers, aldus het Amerikaanse tijdschrift Foreign Policy. De VS hebben talloze aanhangers van extreme ideologieën, maar die zijn in de praktijk niet zo bloeddorstig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden