Was Berend Botje eigenlijk een Drentse edelman die voor Rusland streed?

Lodewijk van Heiden alias Berend Botje Beeld Trouw

Een dobberend beertje met een zeemuts schuin op zijn hoofd. Zo stellen veel mensen zich Berend Botje uit het bekende kinderliedje voor. Niet als een onverschrokken Drentse edelman die zijn geboorteplaats Zuidlaren ontvlucht om voor de Russen te gaan vechten. Toch zou het lied zomaar geïnspireerd kunnen zijn op deze vergeten zeeman.

Tot die conclusie komt Hans van Koningsbrugge, hoogleraar geschiedenis en politiek van Rusland aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij schreef een biografie over Louis van Heiden en opende vrijdag een expositie in het Noordelijk Scheepvaartmuseum over de edelman.

Van Heiden vlucht tijdens de Franse Revolutie naar Rusland en klimt daar op tot admiraal. In 1827 verslaat hij de Turken bij Navarino: een beslissende slag die leidt tot de onafhankelijkheid van Griekenland. "Daar is Van Heiden wereldberoemd", zegt Van Koningsbrugge. "Het curieuze is dat hij in Nederland vergeten is." De zeeman keert bij leven nog eenmaal terug naar zijn geboorteplaats. Van Koningsbrugge: "Hij is daar binnengehaald alsof hij de tsaar van Perzië was." Nu zou dat toch anders gaan, denkt hij. "Maar vroeger was het niet ongewoon dat je voor een andere mogendheid ging werken."

Een zeeman die voor één keer terugkomt in Zuidlaren: het klinkt inderdaad als Berend Botje. Maar er wordt toch echt gezongen over Amerika, niet Rusland. Hoe zit dat? "Ik heb een hele tijd gepuzzeld", zegt Van Koningsbrugge. "Zijn zoon, die dezelfde naam heeft, is wél naar Amerika geweest. Stel, je bent een eenvoudige Drent in de negentiende eeuw, en je hebt geen Google om even op te zoeken wie junior en wie senior is, dan kunnen zomaar twee levensverhalen worden samengevoegd."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden