Wars van zijn eigen spel

Hij was Japans rijkste man geworden met spelcomputers, maar zelf kon hij er niet mee overweg. "Ik heb wel betere dingen te doen", zei hij.

Al op z'n 21ste was hij de baas van het bedrijf dat zijn grootvader in 1889 had opgericht om speelkaarten te fabriceren. Niemand nam dat jonkie erg serieus. Maar hij vestigde zijn gezag met harde hand. Wie hem dwars zat, werd meteen ontslagen.

Die straffe hand zou hem heel zijn lange werkzame leven kenmerken. Het leidde tot dure mislukkingen, die het bedrijf bijna fataal werden: hij investeerde in rijstsnacks, hotels waar koppeltjes kamers per uur konden huren en speelgoedgeweren. Maar hij bleek ook een goede neus te hebben voor amusement dat wel aansloeg: de spelcomputers die onder de merknaam Nintendo wereldwijd succes boekten, met Super Mario, Legend of Zelda en de Wii-spelcomputer.

Het was allemaal ver verwijderd van de eenvoudige speelkaarten waarmee zijn grootvader begonnen was. Hiroshi Yamauchi was opgevoed door die grootvader, nadat zijn vader het ouderlijk gezin had verlaten. Hiroshi, die toen vier jaar was, is de familienaam van zijn moeder blijven dragen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij nog te jong om te vechten, maar hij moest wel in een militaire fabriek werken. Daarna ging hij in 1945 naar Tokio om aan de prestigieuze particuliere Waseda Universiteit rechten te studeren. Die studie brak hij na twee jaar af toen zijn grootvader een beroerte kreeg en hem vroeg terug te komen naar Kyoto om het bedrijf te leiden. Hiroshi stelde als voorwaarde dat hij het enige lid van de familie in het bedrijf zou zijn. Een neef moest worden ontslagen.

De Japanse overheid stond traditioneel afkerig tegenover kaartspelen, die werden geassocieerd met illegale gokhuizen en de maffia. Yamauchi deed een briljante zet, door een overeenkomst te sluiten met Walt Disney om diens stripfiguren op speelkaarten te zetten. Daarmee haalde hij het kaartspel in de familiekring.

Na wat avonturen in branche-vreemde producten, koos Yamauchi in de jaren zestig definitief voor spellen. Maar hij zag dat de vooruitzichten beperkt waren. In Amerika bezocht hij een grote fabrikant van speelkaarten en tot zijn teleurstelling bleek dat maar een vrij klein bedrijf te zijn. Hij had zijn zinnen gezet op iets veel groters.

Elektronica was het antwoord. Dankzij de speelkaarten had hij een netwerk van speelgoedverkopers. Zonder zo'n distributienetwerk, dat jarenlange persoonlijke contacten vereist, ben je nergens in de Japanse zakenwereld. Zijn eerste elektronische spelletjes vielen zo in goede aarde.

Zijn eerste succes waren begin jaren tachtig spelletjes op apparaatjes die leken op een zakrekenmachientje. Toen uit Amerika de Atari-spelcomputers kwamen, wilde hij ook zoiets. Dat werd de FamiCom (de familiecomputer) en de Game Boy, allebei successen in Japan en Amerika.

Hij bleef beweren dat hij niets snapte van die spelletjes. "Ik heb wel betere dingen te doen", zei hij. Hij hield het op het Japanse bordspel Go.

Maar hij keek de ontwerpers wel strikt op de vingers, en bekritiseerde de kleinste details. Steve Jobs had een leerling van hem kunnen zijn geweest.

De spellen waren belangrijker dan de computers, vond hij. Want de mensen kopen vaker spellen dan apparaten.

Nintendo keurde maar enkele spellen per jaar goed voor hun computers, of ze nu uit eigen studio's kwamen of van anderen. Zo hield Yamauchi de prijzen en de winsten hoog.

Hij hield zijn bedrijf klein, door het meeste productiewerk uit te besteden aan toeleveranciers. Dat hield het gevaar in dat die leveranciers zijn concurrenten op de spellenmarkt konden worden. Dat gebeurde inderdaad. Sony bijvoorbeeld, kwam in de jaren negentig met PlayStation. Microsoft lanceerde de Xbox. Niet kinderen, maar volwassenen werden de belangrijkste klanten. De spellen werden gewelddadiger en realistischer. De overmacht van Yamauchi's Nintendo werd zwaar uitgedaagd.

In 2002 trad hij terug, met de woorden 'ik heb geen energie meer'. Hij bleef wel betrokken bij het bedrijf als voorzitter van de commissarissen. Bovendien had hij nog steeds de meeste aandelen in het bedrijf, dat toch naar een nieuw hoogtepunt ging in 2008. Toen werd hij met een geschat vermogen van zes miljard euro beschouwd als de rijkste man van Japan.

Sindsdien is twee derde van die rijkdom verdampt in de concurrentiestrijd, maar Nintendo was nog lang niet verslagen, zei Yamauchi. Hij bleef bij zijn uitspraak in 2003: "De spellenoorlogen zullen nooit eindigen. Zo werkt het niet in deze wereld. Maar niemand weet wat er morgen komt."

Hiroshi Yamauchi werd geboren op 7 november 1927 in Kyoto, Japan. Daar stierf hij op 19 september 2013.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden