Warmte winnen uit zeewater is uniek

Nieuwbouwwoningen in het Haagse Duindorp verkrijgen hun warmte uit zeewater. Bij de eerste bouwplannen viel nog de term autarkie, maar zelfs een eigen windmolen ging uiteindelijk niet door. Die zou de ontwikkeling van de haven in de weg staan.

Een wijk die volledig zelfvoorzienend is, is eigenlijk onhaalbaar, meent Peter Barendse van Ceres, projectontwikkelaar bij de nieuwbouw in Duindorp. „Voor je afval ben je bijvoorbeeld afhankelijk van het systeem dat de gemeente hanteert, dat zijn hier ondergrondse containers. Ook een eigen watersysteem is lastig. Tien jaar geleden hebben we in Delft wel geëxperimenteerd met het gebruik van regenwater voor was en wc, maar dergelijk kostbare systemen leveren weinig op. Een kuub water kost 1 euro. Als je bedenkt dat we per gezin 80 tot 120 kuub per jaar verbruiken, dan is er weinig animo om daarop te besparen.”

Bij gas is de prikkel groter.

Barendse: „Je wilt niet afhankelijk zijn van de grillen van Poetin. En op de lange termijn zijn die fossiele voorraden nu eenmaal eindig.”

Dus kozen ze voor warmte uit zeewater. Vestia, waarvan ontwikkelaar Ceres deel uitmaakt, wil een sociale en duurzame woningbouwcorporatie zijn. Met het warmwatersysteem kan ze haar bewoners de komende tien jaar een vaste energieprijs rekenen. „Helaas niet minder dan gas, omdat we de investeringen er uit moeten halen. Maar het systeem stoot 50 procent minder CO2 uit dan een conventionele warmtevoorziening. Bovendien grenst Duindorp pal aan de duinen, dan is het natuurlijk heel leuk als je de zee kunt gebruiken.” De eerste bewoners zijn sinds deze maand aangesloten, uiteindelijk gaat het om 789 huizen.

Nederlands eerste zeewaterwarmtecentrale huist in een onooglijk wit noodgebouw, op de uiterste punt van de Scheveningse haven. Binnen – tussen de glimmende, metershoge installaties – liggen al een paar afgedankte filters: de te kleine gaatjes slibden dicht en het roestvrij staal ging toch roesten. Dat is het nadeel van zout zeewater.

Voordeel is dat het gratis voorhanden is en dat je er warmte aan kunt onttrekken. Ook nu de zee een temperatuur heeft van slechts vier of vijf graden. „Warmte winnen uit oppervlaktewater kan al decennia. De truc om er ’s winters een warmtepomp tussen te zetten is door ons bedacht”, zegt Paul Stoelinga van ingenieursbureau Deerns. De warmtepomp werkt net als een koelkast: die koelt de inhoud en stoot aan de achterkant warmte uit. „Ook het zeewater wordt gekoeld naar 0 of –2 graden en de warmte die vrijkomt wordt opgevangen en met een distributienet naar de woningen geleid.” Het water dat daar in zit, wordt met de warmtepomp opgewarmd tot 11 graden. Stoelinga: „Weinig partijen geloofden dat een warmtepomp bij een verschil van zes graden zo’n hoog rendement kon halen.”

Eneco trok zich terug, maar een deskundige bij TNO zei dat het moest kunnen. In de VS vonden ze een fabrikant. ’s Zomers voldoet een warmtewisselaar. Het relatief warme zeewater wordt langs een metalen plaat geleid. En die plaat staat weer in verbinding met het distributienet, dat zo wordt opgewarmd.

11 graden is te koud om een vloer mee te verwarmen of onder te douchen. Vandaar dat elke nieuwbouwwoning in Duindorp ook nog een warmtepomp heeft staan.

De delegaties uit de VS, maar ook de Nederlandse tuinbouwsector lopen nu de deur plat: warmte winnen uit zeewater is uniek.

Peter Barendse ziet dat steeds meer corporaties en projectontwikkelaars duurzame technieken omarmen. „Warmte- en koude- opslag in de bodem is al heel normaal. Er zijn steeds meer wijken zonder gas of juist op biogas. Ook het rioolwater wordt verzameld en vergist.”

Nergens zijn wijken waar alle nieuwe technieken bij elkaar komen. In die zin is autarkie een utopie. Volgens Paul Stoelinga moet zelfvoorziening ook geen streven op zich zijn. „Je hebt een landelijk elektriciteitsnet nodig als buffer, aangezien je energie niet kunt opslaan en er ook wel eens dagen zijn zonder wind. Boekhoudkundige autarkie is ook al heel mooi: dat je evenveel stroom aan het net levert, als je afneemt. Als je energie duurzaam opwekt en de aarde niet verder belast, hoef je niet alles zelf te doen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden