'Wapenkonvooien rollen oosten Oekraïne zo binnen'

Een konvooi met zwaar militair materieel van de pro-Russische separatisten in Krasnodon in Oost-Oekraïne, afgelopen zaterdag. Het gebied rond Krasnodon is in handen van de rebellen en lijkt een doorvoerhaven te zijn van militair materieel vanuit Rusland. Moskou ontkent wapens te leveren aan de separatisten. Beeld ap
Een konvooi met zwaar militair materieel van de pro-Russische separatisten in Krasnodon in Oost-Oekraïne, afgelopen zaterdag. Het gebied rond Krasnodon is in handen van de rebellen en lijkt een doorvoerhaven te zijn van militair materieel vanuit Rusland. Moskou ontkent wapens te leveren aan de separatisten.Beeld ap

De pro-Russische separatisten in Oost-Oekraïne worden regelmatig van wapens en ander militair materieel voorzien vanuit Rusland. Dat zeggen verslaggevers van het Amerikaanse persbureau Associated Press (AP), die een aantal dagen bivakkeerden in het Oekraïense strijdgebied langs de grens met Rusland. In een paar dagen tijd zagen zij zeker drie militaire konvooien passeren uit de richting van de grens met Rusland, of hoorden mensen erover vertellen.

Op veilige afstand van de beschietingen die andere gebieden in de Oost-Oekraïense separatistische regio Loehansk teisteren, fungeert Krasnodon als verdeelcentrum. Hier worden de pro-Russische rebellen van wapens voorzien en krijgen bewoners van de streek de broodnodige humanitaire goederen.

De stad met 40.000 mensen is slechts 15 kilometer van de grens. Bewoners gaan 's ochtends de deur uit om boodschappen te doen, maar 's avonds zijn de straten leeg. Alleen rebellen zitten en drinken dan in de weinige café's die nog open zijn.

Alexander Zachartsjenko, de leider van de door rebellen gecontroleerde stad Donetsk (ruim 200 kilometer naar het westen, red.), zei eerder deze maand dat zijn troepen werden ondersteund door 1200 strijders die training in Rusland hebben gekregen. Hij zei dat zij beschikken over 150 gepantserde voertuigen, waaronder 30 tanks, en zich hebben verzameld in de buurt van een 'corridor' langs de Russische grens.

Toen Zachartsjenko werd gevraagd naar waar dit militaire materieel vandaan kwam, hield hij vol dat het allemaal was buitgemaakt op Oekraïense troepen. Maar die lezing wordt bespottelijk genoemd door de Oekraïense regering.

Lange konvooien met militair materieel
Op drie avonden tussen 17 augustus en 23 augustus zagen verslaggevers van AP lange konvooien met militair materieel door Krasnodon rijden. Ze kwamen uit de richting van de grens met Rusland en reden naar het noorden en westen, in de richting van de strijdgebieden. Later keerden ze terug, maar nu zonder lading.

Bevoorradingskonvooien richting het strijdgebied worden regelmatig gezien in de buurt van Krasnodon, zowel overdag als 's nachts. Het is bovendien niet de eerste keer dat journalisten van AP zware wapens zien in het oosten van Oekraïne.

Op 17 juli zagen AP-verslaggevers in het plaatsje Snezjnoje een mobiele lanceerinstallatie op rupsbanden met vier Boek-M1 raketten geparkeerd op een straat.

Drie uur later hoorden mensen 10 kilometer ten westen van Snesjnoje harde knallen en zagen het wrak en de lichamen van vlucht MH17 van Malaysia Airlines uit de lucht vallen. Geen van 298 mensen aan boord overleefde het neerschieten van het vliegtuig.

De rebellen in Krasnodon, die weigeren hun echte namen te geven uit angst voor repercussies, scheppen vrijelijk op over hun militaire uitrusting.

Een jeep van de rebellen met zelfgemaakte bepantsering, op 17 augustus in Krasnodon. Beeld ap
Een jeep van de rebellen met zelfgemaakte bepantsering, op 17 augustus in Krasnodon.Beeld ap
Het oorlogsgebied in het oosten van Oekraïne rond de door de separatisten uitgeroepen 'Volksrepublieken' van Donetsk en Loegansk. Beeld Trouw
Het oorlogsgebied in het oosten van Oekraïne rond de door de separatisten uitgeroepen 'Volksrepublieken' van Donetsk en Loegansk.Beeld Trouw

Een nieuwe lading
Een van hen vertelde AP op 18 augustus dat er net een nieuwe lading was aangekomen voor de stad Loegansk, de door rebellen gecontroleerde stad die vrijwel omsingeld is door het Oekraïense regeringsleger. De stad wordt regelmatig beschoten. Water, elektriciteit en telefoon zijn er afgesloten en er staan mensen in de rij voor brood.

"Eindelijk, dachten we!", vertelt een van de rebellen, die zich alleen bekend wil maken als 'Vitjaz', over een voorbijtrekkend konvooi. "Daar waren de tanks en de Boek-raketlanceerders, drie bataljons in totaal. Mijn arm deed pijn van het zwaaien naar ze", zegt hij.

Het materieel dat de rebellen bezitten is deels erg oud, maar andere spullen zijn duidelijk nieuw, zoals de vier Tigr terreinwagens - een Russische versie van de Amerikaanse Hummer. Die werden door AP-journalisten waargenomen op 19 augustus op een landweg in de buurt van Krasnodon.

Een colonne van vijf vrachtwagens met brandstof en munitie werd woensdagochtend gezien door de AP. Hoewel ze bedekt waren met dekzeilen waren in de open achterzijde van een van de vrachtwagens enkele dozen munitie zichtbaar. De vrachtwagens kwamen later leeg weer terug.

In de Oekraïense dorpen langs de kronkelende Severski Donets rivier die een deel van de grens met Rusland vormt, beschikken rebellen over een reeks van zware wapens, waaronder tanks, pantserwagens en raketwerpers. Elke dag kan hier, meestal 's avonds, het geluid van artillerie worden gehoord uit de richting van Molodohvardisk, tien kilometer ten noorden van Krasnodon.

Navo-woordvoerster Oana Lungescu heeft gezegd dat de verdragorganisatie sinds half augustus meerdere meldingen heeft gekregen dat Rusland tanks en andere zware wapens levert aan de separatisten in Oekraïne. "Ook wordt er Russische artillerie - zowel vanuit Rusland als van binnen Oekraïne zelf - ingezet tegen de Oekraïense strijdkrachten", stelde Lungescu in een verklaring vrijdag.

Grensoverschrijdende beschietingen
Het Westen beschuldigde Rusland tot nu toe alleen van grensoverschrijdende beschietingen. Oekraïense veiligheidsdiensten hebben ook satellietbeelden laten zien van wat volgens hen het bewijs is dat apparatuur en strijders vanuit Rusland over land Oekraïne binnendringen.

Nu zo'n honderd kilometer van de grens tussen Oekraïne en Rusland in handen is van de separatisten is de grens oversteken erg makkelijk, scheppen de rebellen op.

Dat bleek bijvoorbeeld bij het plaatsje Izvarinje, waar de grensovergang vorige week werd gebruikt door het omstreden Russische hulpkonvooi - een actie die door Oekraïne scherp werd veroordeeld als 'een invasie'. Vorige maand beschoten Oekraïense troepen een kruispunt bij Izvarenje nog regelmatig, maar het is er nu al dagen rustig.

Een aantal rebellen van een mobiele gevechtsgroep onder leiding van een commandant die als 'Sniper' wil worden aangesproken, wisselden een paar dagen geleden verhalen uit over hun heldendaden, terwijl ze wachtten op een levering van dringende voedselhulp voor een weeshuis voor gehandicapte kinderen in Krasnodon. De mannen spraken openlijk in het bijzijn van een AP-verslaggever.

Een van hen beschreef hoe gemakkelijk het is om de door Rusland gecontroleerde grens over te steken. "We gaan de grens over in vol ornaat, helemaal uitgedost, met vijf mensen in een auto en wapens die uit het raam steken", zegt hij. "Er kwam een grenswacht naar ons toe, hij keek ons lang aan, keek naar onze wapens, dan weer terug naar ons en zei: Wilt u de kofferbak even openmaken?" De hele groep schatert om het verhaal.

Een andere strijder uit de groep van Sniper, vertelt over zijn grensoversteek. "Toen we de grens over wilden sprong er een grenswacht uit de bosjes, die riep: 'Stop! Hebben jullie wapens bij je?' Hij wilde ze ook zien, niet om ze in beslag te nemen maar omdat hij nieuwsgierig was naar welke wapens we precies hadden. Blijkt dat ze zelf geen dienstwapens krijgen!", zei de rebel, tot nog meer hilariteit van zijn gehoor.

Een derde strijder beschrijft hoe zijn colonne de grens overstak, terwijl een bewaker door een verrekijker naar hen kijkt. "We overreden hem bijna met de tank! Dat had hij niet verwacht", zei de man.

Russische vechtersbazen
De mannen in de groep spreken Russisch met accenten uit veel verschillende delen van Rusland. Aanvankelijk probeerden separatistische leiders hun strijdmacht voor te stellen als een puur lokale groep, maar inmiddels is duidelijk dat er veel Russen dienen in de gelederen van de opstandelingen, onder wie ook een onbekend aantal uit Tsjetsjenië.

De Russische vechtersbazen hebben over het algemeen betere uniformen, krachtiger automatische geweren, en kogelvrije vesten. Ze verblijven in het grootste hotel van Krasnodon, en geven openlijk toe dat ze geen orders aannemen van Oekraïense rebellencommandanten. Zichzelf omschrijven ze als 'vrijwilligers' uit Rusland, om dat even later weer met een knipoog te ontkennen. Ze weigeren te zeggen wie hen dan wel beveelt.

Een schutter uit de stad Angarsk in het Russische verre oosten, die zich 'Angara' noemt, zegt dat hun vechtlust sterk blijft. "Al ons voedsel en voorraden zijn afkomstig uit Rusland. Alles komt er door", zegt hij. Angara zegt wel dat burgers hen helpen door traditionele gerechten als borsjt-soep te koken, en hen water brengen. Op hun beurt delen de strijders hun medicijnen met hen. "Er zijn hier godzijdank geen hongerige strijders", zegt hij.

Twee beelden van een rebellenkonvooi in Krasnodon, Oost-Oekraïne. Beeld ap
Twee beelden van een rebellenkonvooi in Krasnodon, Oost-Oekraïne.Beeld ap
null Beeld ap
Beeld ap

Oekraïne en Rusland overleggen in Minsk

De presidenten van Oekraïne en Rusland, Porosjenko en Poetin, zitten vandaag rond de tafel in de Wit-Russische hoofdstad Minsk om te proberen een oplossing te vinden voor het conflict in Oost-Oekraïne. De verwachtingen van het overleg zijn laag.

De gevechten tussen het Oekraïense regeringsleger en de pro-Russische separatisten worden steeds feller. De rebellen verliezen de laatste tijd wel terrein, maar zij lijken zich harder te verzetten, en volgens Kiev en het Westen krijgen ze daarbij volop militaire hulp van Rusland.

Moskou ontkent dit stelselmatig, maar moest vandaag toch toegeven dat een tiental Russische militairen diep in Oekraïne is gearresteerd. Rusland zei dat zij 'per ongeluk' op Oekraïns grondgebied waren beland, maar volgens Kiev waren de militairen bezig met een speciale operatie. Ook bleek gisteren dat er in de Russische stad Pskov een aantal gesneuvelde Russische militairen in het geheim is begraven.

Verder lijken de separatisten een nieuw front te hebben geopend bij de Oekraïense havenstad Marioepol, ten zuiden van Donetsk. Hier loopt een weg van Rusland naar de Krim, het Oekraïense schiereiland dat Rusland in maart annexeerde. Mogelijk proberen de rebellen een doorbraak overland te forceren, richting de Krim.

Minister van buitenlandse zaken Frans Timmermans (PvdA) zegt weinig te verwachten van het overleg in Wit-Rusland. "Rusland gaat gewoon door met zijn activiteiten, zoals ook vandaag weer is gebleken", aldus Timmermans. Hij acht de kans op een staakt-het-vuren klein zolang de grens niet goed beveiligd kan worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden