Wapenbeheersingsverdrag loopt op zijn laatste benen

De plaatsing van kruisraketten op schepen staat het verdrag wel toe, maar raketten op land niet. Beeld EPA

Rusland en de VS beschuldigen elkaar van het schenden van een belangrijk verdrag. Dat maakt verlenging lastig.

Het ziet er niet goed uit voor de toekomst van een belangrijk wapenbeheersingsverdrag tussen de Verenigde Staten en Rusland. In het 'Intermediate Range Nuclear Forces' (INF) akkoord spraken de presidenten Ronald Reagan and Michael Gorbatsjov in 1987 af om hun hele voorraad ballistische raketten en vanaf de grond gelanceerde kruisraketten met een bereik tussen 500 en 5000 kilometer te vernietigen.

Maar de Navo verklaarde gisteren dat verschillende lidstaten een Russisch wapen op het spoor zijn gekomen dat tegen de afspraken ingaat. Het bondgenootschap wil dat Moskou met de VS in gesprek gaat over het bekritiseerde wapensysteem. Daarmee hebben de Amerikanen brede steun voor beschuldigingen die zij de afgelopen jaren zelf al uitten.

In 2013 beweerden de VS voor het eerst dat het Kremlin werkt aan een verboden kruisraket. Vorig jaar hebben de Amerikanen naar eigen zeggen ook aan de Russen verteld welk wapensysteem zij op het oog hebben. Afgelopen maart zei generaal Paul Selva tegen het Congres dat Rusland de testfase inmiddels voorbij is, en de eerste kruisraketten operationeel zijn. Een maand eerder schreef The New York Times op basis van anonieme Amerikaanse overheidsfunctionarissen dat het gaat om ongeveer 48 van een kernkop voorziene raketten.

De Russische president Vladimir Poetin bekritiseerde in zijn jaarlijkse persconferentie donderdag juist de VS. Volgens hem bedrijven de Amerikanen 'propaganda' om de weg te bereiden voor een terugtrekking uit het verdrag. Poetin zei ook dat juist Amerika het verdrag schendt.

Drones

Rusland heeft bijvoorbeeld kritiek op de Amerikaanse zwaarbewapende onbemande vliegtuigen. Een kruisraket is technisch gezien weinig anders dan een onbemand vliegtuig met een bom in de neus dat zich als een kamikaze-toestel op een doelwit stort. Volgens de Russen kun je een drone dus ook zien als een kruisraket, maar dan eentje die zijn bom afwerpt en zelf intact terugvliegt.

De Russen hebben ook moeite met het raketschild dat de VS naar eigen zeggen ontwikkelen om Iraanse raketten te onderscheppen. Daarvoor plaatsen de Amerikanen lanceerinstallaties met onderscheppingraketten in Roemenië en Polen die van hetzelfde type zijn als op marineschepen staan. Op hun schepen plaatsen de Amerikanen in de lanceerbuizen zowel luchtafweerraketten als kruisraketten. Onder het INF-verdrag is de plaatsing van kruisraketten op schepen wel toegestaan, maar op land niet. Volgens het Kremlin beschikken de Amerikanen straks dus praktisch gezien over een lanceerinstallatie voor kruisraketten op land.

Het officiële standpunt van de Navo en de VS is dat het INF intact moet blijven, en de Russen hun nieuwe raket dienen op te geven. Ondertussen voert Washington de druk op. Volgend jaar geeft het Pentagon 58 miljoen dollar uit aan onderzoek naar een eigen grondgebonden kruisraket, die onder het INF verboden zou zijn. Dergelijk onderzoek is, voorafgaand aan de testfase, toegestaan onder het verdrag, maar moet vooral Rusland laten zien dat het de Amerikanen menens is.

Op de achtergrond speelt ook mee dat het INF de Amerikanen in Azië een nadeel geeft. China is geen partij bij het verdrag, en heeft raketten waarmee het Amerikaanse bondgenoten als Taiwan, Zuid-Korea en Japan kan raken, inclusief de Amerikaanse garnizoenen die daar gestationeerd zijn.

Lees ook: Poetin maakt Rusland weer groot

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden