Wantrouwen legt asielbeleid lam

Vluchtelingen in een kamp in Griekenland.Beeld epa

Wat zijn de vele Europese asieltoppen waard als lidstaten de gemaakte afspraken niet uitvoeren? De ministers die over asielzaken gaan, bespraken gisteren in Brussel twee problemen: de moeizame registratie in Griekenland en Italië, en het gebrek aan animo bij andere lidstaten om daar asielzoekers op te halen. Namens Nederland was staatssecretaris van veiligheid en justitie Klaas Dijkhof aanwezig.

Jean Asselborn, minister van Europese zaken van tijdelijk EU-voorzitter Luxemburg, wees erop dat Europa niet stilzit. Reddingsmissies pikken inmiddels veel drenkelingen op uit zee. Nu moet er volgens hem iets gedaan worden aan de voettochten vanuit Griekenland richting Oostenrijk, Duitsland en Zweden.

Europa boekt vooruitgang, op papier. Toen de Europese Commissie eind mei voorstelde 40.000 asielzoekers vanuit Griekenland en Italië over de andere lidstaten te verdelen, klonk uit vele hoofdsteden luid protest. Maar in september stemden aanvankelijk felle tegenstanders als Polen en Litouwen zelfs voor een verdeling van nog eens 120.000 mensen. Dat is een grote verandering.

Ambitieuze plannen
Italië en Griekenland doen schoorvoetend mee. Ze laten medewerkers van buitenlandse migratiediensten toe om samen asielverzoeken te registeren. Dat heet Europese bijstand, maar op de achtergrond speelt dat Noord-Europa de Mediterrane landen wantrouwt. Zonder toezicht laten ze misschien weer mensen ongestoord doorreizen naar het noorden.

De uitvoering van de ambitieuze plannen stokt nog altijd door een gebrek aan vertrouwen tussen lidstaten. Nederland wil bijvoorbeeld best asielzoekers overvliegen, maar dan moet de registratie aan de Europese buitengrens wel op orde zijn. En de Mediterrane landen hebben geen zin iedereen netjes te registreren als ze niet zeker weten dat de andere EU-lidstaten hen vervolgens ophalen.

Die Zuid-Europese twijfel lijkt gegrond. Dijkhoff zei gisteren dat hij binnenkort vijftig mensen uit Italië laat overkomen. Hij begint met een kleinschalige proef, zodat hij ook argumenten heeft om met herplaatsingen te stoppen als de registratiecentra in Italië en Griekenland niet aan de maatstaven voldoen.

Naast de druk opvoeren op met name Griekenland overwegen de asielministers ook om 'verwerkingscentra' op te richten verder op de route tussen Griekenland en de bestemmingen in het noorden van Europa. De druk op Athene is volgens Asselborn simpelweg te groot. Het land is niet in staat de vluchtverhalen van honderdduizenden bootvluchtelingen aan te horen en te controleren. Een deel van het werk moet wellicht in naburige landen gebeuren.

Werken aan vertrouwen
Maar anderen vrezen dat verwerkingscentra Griekenland een excuus geven om achterover te leunen. De Oostenrijkse minister Johanna Mikl-Leitner, wier land zelf asielbestemming is maar ook op de route naar Duitsland en Zweden ligt, wilde niets over de centra zeggen. "Griekenland moet zelf zijn grens beveiligen, of de hulp accepteren die andere landen daarvoor aanbieden."

Uiteindelijk beloofden de Europese ministers gisteren om via concrete stapjes aan vertrouwen te werken. Binnen een week moet ieder land een aanbod doen om de eerste asielzoekers uit Italië of Griekenland op te halen. In ruil daarvoor schakelen Rome en Athene een tandje bij om de nieuwkomers aan hun buitengrens te registreren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden