Wantrouwen heerst op de prestigieuze Bogaziçi-universiteit in Istanbul

Protestactie voor de rechtbank in Istanbul afgelopen woensdag. Beeld Melvyn Ingleby
Protestactie voor de rechtbank in Istanbul afgelopen woensdag.Beeld Melvyn Ingleby

Een oude vrouw zakt ineen voor de rechtbank in Istanbul. Krijsend slaat ze met haar handen om zich heen. Omstanders proberen haar te kalmeren. Het lukt niet. De vrouw blijft maar schreeuwen. Haar kleindochter is zojuist aangeklaagd voor het verspreiden van terroristische propaganda.

Melvyn Ingleby

De 18-jarige is één van de zestien studenten die deze week voor de rechter moesten verschijnen. Zes van hen werden vrijgelaten, tien zullen voor hetzelfde feit worden vervolgd. Allemaal studeren zij aan de prestigieuze Bogaziçi Universiteit in Istanbul.

De zaak begon met een studentenruzie. Eind vorige maand deelde een groepje conservatieve studenten stukjes Turks fruit uit op de campus van Bogaziçi. Daarmee vierden ze de overwinning van het Turkse leger in de Noord-Syrische regio Afrin.

Turkije vecht daar al ruim twee maanden tegen de Koerdische militie YPG, die vanwege haar banden met de PKK door veel Turken wordt gezien als een terreurgroep.

Een aantal linkse studenten viel het kraampje aan. Er werd geduwd en getrokken. Het bakje Turks fruit viel op de grond. Op sociale media werden de linkse studenten aan de schandpaal genageld als landverraders en terroristen. Een paar dagen later greep ook president Erdogan in. "Dit soort terroristen hebben niet het recht om te studeren", verklaarde hij.

Symbool

"Terecht", aldus Osman Çorumlu. De conservatieve student geschiedenis vindt het geen probleem dat zijn medestudenten voor de rechter moeten komen. "Iedereen weet dat de PKK al jaren actief is op Bogaziçi. Vorig jaar is er zelfs een auto gevonden op de campus, vol materiaal voor een bomaanslag. Deze juridische stappen zijn noodzakelijk om dat gevaar te voorkomen."

Maar Erdogan vecht niet alleen tegen terreur. Bogaziçi is ook een symbool. De meest prestigieuze universiteit van Turkije is één van de weinige publieke instellingen waar kritiek op de regering de norm is. Stapje voor stapje komt daar een einde aan. Vorig jaar al kondigde Erdogan een nooddecreet af waarmee hij de oude rector kon vervangen. Inmiddels wandelt de politie door de gangen van de bibliotheek.

"Natuurlijk was het een fout van die studenten om het leger te beledigen", vindt ook hoogleraar sociologie Faruk Birtek. Maar de arrestaties die daarop volgden zijn volgens hem grotendeels willekeurig. "Ik ken studenten die zijn opgepakt puur en alleen omdat ze toevallig op de campus waren tijdens het incident. Het protest gaf Erdogan het ideale excuus om Bogaziçi aan te vallen."

Hoogleraar sociologie Faruk Birtek neemt via de megafoon het woord tijdens de protestactie. Beeld Melvyn Ingleby
Hoogleraar sociologie Faruk Birtek neemt via de megafoon het woord tijdens de protestactie.Beeld Melvyn Ingleby

Sindsdien heerst er paranoia op de campus, vertelt een student elektrotechniek die niet met zijn naam in de krant durft. "Overal loopt politie in burger, zelfs in de studentencafés buiten de universiteit. Ze komen gewoon naast je staan om je gesprekken af te luisteren."

Wantrouwen

De student is bevriend met één van de opgepakte studenten. "Niemand weet waarom ze hem hebben meegenomen", vertelt hij. "Hij is geen lid van een politieke organisatie. Maar misschien komt het omdat hij de rector heeft gevraagd iets tegen de situatie te doen. Of omdat hij op Facebook kritiek heeft geuit op de arrestaties."

Zelf is hij ook bang dat hij gearresteerd kan worden. "Sinds ik schone kleren aan mijn gevangen vriend heb gebracht, merk ik dat ik zelf ook gevolgd word. Mijn ouders willen dat ik me gedeisd hou, zoals ieder Turks gezin dat zou willen. Maar we kunnen onze vrienden niet zomaar in de steek laten."

Ook studenten onderling wantrouwen elkaar. "De campus is gepolariseerd tussen voor- en tegenstanders van de regering. Een conservatieve studente vertelde me laatst dat ze het stiekem heel erg vindt dat mijn vriend is gearresteerd, maar er binnen haar sociale kring niets over kan zeggen. Haar vrienden beschouwen alle opgepakte studenten als terroristen, er is nauwelijks dialoog meer mogelijk."

Dat is precies het doel van de regering, is de vaste overtuiging van hoogleraar Birtek. Volgens hem is Erdogan al jaren bezig de universiteit het zwijgen op te leggen. "Nu nagenoeg alle grote media in handen van de regering zijn, zijn wij aan de beurt. Erdogan haat alles waar Bogaziçi voor staat."

De 76-jarige professor kwam als een van de enige academici bij de rechtbank opdagen om familieleden van de opgepakte studenten moed in te spreken. "Mijn collega's kunnen beter thuis blijven", verklaart hij. "Veel van hen staan zelf ook terecht voor terreurpropaganda vanwege een eerdere zaak. Als ze de studenten komen bijstaan, zijn ze dubbel terrorist."

De naam van de student is bij de redactie bekend.

Lees ook: Turkse geheime dienst pakt gevluchte landgenoten op in het buitenland

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden