De vraag van Monic Slingerland

Wanneer is tutoyeren onbeleefd?

Monic Slingerland Beeld Leo Lanser

U of je? Als twee mannen met elkaar praten over auto's, familie en ouder worden, zal het algauw 'je' zijn. Behalve natuurlijk wanneer het een gesprek is tussen Wilfried de Jong en koning Willem-Alexander. 

Dat gesprek, met de vijftigste verjaardag van de koning als aanleiding, had een persoonlijk karakter. Het was zijn eigen intentie, zei de koning tegen De Jong, om via de televisie te laten zien wie die vijftigjarige man is die achter het ambt van koning zit. Het 'u' tussen de beide mannen klonk vanzelfsprekend.

In het openbaar wordt de koning natuurlijk altijd met 'u' aangesproken. Tenzij er iets bijzonders aan de hand is. Zo'n bijzondere situatie kwam bijna per ongeluk aan de orde, toen koning Willem-Alexander vertelde over de emotionele ontmoetingen met nabestaanden van omgekomen inzittenden van de MH17. Die ramp gebeurde een jaar nadat zijn broer Friso was overleden. Zijn eigen ervaring met dit verlies leidde ertoe dat de koning zonder ongemakkelijke afstand naast de nabestaanden van de ramp met de MH17 kon staan. Hij citeerde wat mensen toen tegen hem zeiden: "Jij hebt ook een broer verloren." Na een korte stilte voegde de koning daaraan toe: "U, dat zegt niemand dan meer. Fantastisch".

De keuze tussen 'u' en 'jij' ligt in de journalistiek soms ingewikkelder dan op het eerste gezicht lijkt. Hoe aardig en gezellig een interview ook kan zijn, het gaat niet om een praatje tussen vrienden. Er wordt gewerkt. Je zou dan ook verwachten dat tutoyeren in de journalistiek altijd uit den boze is. Maar wanneer een oudere sportverslaggever een turnster van tienerleeftijd interviewt, zou 'u' potsierlijk klinken. In de sportjournalistiek is tutoyeren toch al gangbaar. Daar heeft de interviewer geen 'u' nodig om respect te tonen voor de prestatie van bijvoorbeeld een topvoetballer.

Uitzonderingen

Trouw hanteert in de geschreven weergave van een interview altijd 'u'. Daar waren onlangs twee uitzonderingen op. In haar interview met topactrice Halina Reijn stelde Sandra Kooke de vragen in de je-vorm. Dat was niet omdat de actrice en de redacteur dikke vriendinnen zijn, maar had te maken met de inhoud van het interview. Daar zat een intimiteit in, het ging over omgaan met het lichaam. Het was een bewuste keuze. 'U' zou een afstandelijkheid creëren die een ongepast formele sfeer aan het interview zou geven.

Buitenlandredacteur en columnist Seada Nourhussen sprak onlangs met actrice en programmamaakster Anousha Nzume. In de weergave van dat gesprek spreekt Nzume haar interviewster aan met 'je'. Seada Nourhussen schrijft in datzelfde artikel ook dat ze bevriend zijn. Het gebruik van 'u' zou vervreemdend gewerkt hebben.

Tutoyeren is bij interviews met politici nooit aan de orde, wat het leeftijdsverschil ook is. En dat terwijl journalisten en politici in en rond het Binnenhof elkaar in de dagelijkse omgang wel met 'je' aanspreken. Ook tijdens een interview dat later uitgewerkt wordt. Voor de camera of in de krant is van het 'je' dan geen spoor meer terug te vinden.

Het luistert nauw, het gebruik van u en jij. 'U' kan een afstand scheppen die ongemakkelijk voelt. 'Je' kan een al te familiaire sfeer creëren die net zo ongemakkelijk is.

Wanneer geeft u de voorkeur aan u, wanneer aan je?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres. Een keuze uit de antwoorden verschijnt woensdag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden