Wankel akkoord over wapenstilstand in Zuid-Soedan

De Soedanese president Omar al-Bashir (midden) na de ondertekening van het 'permanente' bestandsakkoord. Hij wordt geflankeerd door de grote aartsrivalen in Zuid-Soedan, president Salva Kiir Mayardit (links) en rebellenleider Riek Machar.Beeld AFP

Dat de twee hoofdrolspelers toch weer met elkaar praten biedt enige hoop op vrede in Zuid-Soedan.

Na een tweede ronde vredesgesprekken hebben de Zuid-Soedanese president Salva Kiir en diens voormalig vicepresident en vijand Riek Machar een nieuw akkoord ondertekend. In de overeenkomst, die een einde moet maken aan de inmiddels vijf jaar durende burgeroorlog waarbij tienduizenden doden zijn gevallen, ontbreekt het nog aan details en er blijven veel vragen onbeantwoord.

"Het is hoopgevend dat deze mannen na al die mislukte pogingen toch weer bij elkaar komen en het op een aantal punten eens zijn geworden", zegt Kathelijne Schenkel. Als programmaleider Zuid-Soedan voor de vredesorganisatie Pax komt zij zo'n vijf keer per jaar in het door geweld geteisterde land.

Voorlopig ziet Schenkel het nu bereikte akkoord echter alleen als opzet voor een daadwerkelijk vredesverdrag. Over de invulling van de belangrijke details moet namelijk nog flink worden onderhandeld. Het verleden leert bovendien dat gemaakte afspraken geen garantie zijn voor vrede.

Machtsstrijd

De mannen, die al jarenlang zijn verzeild in een onderlinge machtsstrijd, hebben door de jaren heen al meerdere malen om de tafel gezeten om tot een vredesakkoord te komen. Net als toen is ook nu een staakt-het-vuren afgekondigd.

Al die andere keren hield de wapenstilstand geen stand. "Soms werd het bestand al binnen enkele uren geschonden", aldus Schenkel. Het is dus de vraag of Kiir en Machar hun troepen in bedwang kunnen houden. Dat zal pas over enkele dagen duidelijk worden. "Daar komt bij dat sommige strijdende partijen niet onder controle staan van de overheid of de oppositie. Zij kunnen door blijven vechten."

De vrijlating van gevangen en het toelaten van humanitaire hulp zijn ook punten in het akkoord. Het is echter onduidelijk of beide partijen wel achter alle afspraken staan.

Vlak na ondertekening zei een woordvoerder van rebellenleider Machar een aantal kanttekeningen te plaatsen. Zo wil hij internationale organisaties niet het land binnen laten om het staakt-het-vuren te volgen. Er zijn bovendien aanwijzingen dat het akkoord door andere partijen is opgelegd. "Het lijkt erop dat de leiders van Soedan en Oeganda grote druk hebben uitgeoefend om tot dit plan te komen", zegt Schenkel.

Olie

Dat blijkt onder andere uit het voorstel dat Soedan weer een rol gaat spelen in de olieproductie in Zuid-Soedan. Het idee daarachter is dat de olieopbrengst geïnvesteerd kan worden in de ontwikkeling van het land. Ook daar heeft Kathelijne Schenkel van Pax haar twijfels. "Het is de vraag of de Zuid-Soedanese bevolking de inbreng van Soedan gaat accepteren."

Later dit jaar staan in Kenia nieuwe gesprekken tussen Kiir en Machar gepland. Daar gaan ze verder praten over de invulling van de details en hoe de regering eruit moet komen te zien.

Lees ook: 
Hoe komt er ooit vrede in Zuid-Soedan?

De vredesbesprekingen in Zuid-Soedan zitten muurvast. Wat moet er gebeuren om het conflict op te lossen? Drie scenario's die vrede dichterbij kunnen brengen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden