'Wanhoopspoging' overtuigt maar weinig Zuid-Koreanen

AMSTERDAM - De Zuid-Koreaanse president Kim Young-sam is gisteren begonnen met het vormen van een nieuwe regering, nadat zijn ministersploeg collectief ontslag had aangeboden in verband met het Hanbo-omkoopschandaal. Kim was dinsdag door het stof gekropen. Hij vroeg excuses omdat hij zich had laten 'misleiden' door naaste medewerkers die nu zijn gearresteerd. Waarnemers betwijfelen of het ooit nog goed komt met Kims geloofwaardigheid.

ERIC BRASSEM

De soap-opera waarin de Zuid-Koreanen al enige maanden leven kende gisteren nieuwe drama's op diverse lokaties. In Peking ruzieden Zuid-Koreanen, Noord-Koreanen en Chinezen verder over een vrijgeleide voor de hoge Noord-Koreaanse overloper, die twee weken geleden asiel heeft aangevraagd in de Zuid-Koreaanse ambassade aldaar. En in de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoul overleed gisteren een andere Noord-Koreaanse overloper aan de verwondingen die hij opliep tijdens een aanslag.

In de hoofdrol van deze Zuid-Koreaanse soap staat een president die belooft het land te verlossen van corruptie. Nauwelijks heeft hij zijn twee voorgangers achter slot en grendel laten verdwijnen wegens hun astronomische miljoenen-zwendels, of het begint beschuldigingen te regenen tegen zijn naaste medewerkers en zijn bloedeigen zoon. Deze keer gaat het om giga-leningen, losgekregen met smeergeld, voor de insolvente hoogovens van de firma Hanbo.

Nooit een saaie dag, de camera's lopen al op een andere lokatie: het parlement. Slechte econmische cijfers nopen de president tot kras optreden. In een nachtelijke zitting laat hij zijn eigen partij strenge nieuwe arbeidswetten aannemen. Als stakingen het land lamleggen wil Kim een nieuwe stemming, met oppositie.

Ideoloog

Storm voorlopig geluwd, nieuwe scène. De hoogste ideoloog van het vijandelijke Noord-Korea stormt de Zuid-Koreaanse ambassade in Peking binnen en vraagt politiek asiel aan. Noord-Korea beschuldigt Zuid-Korea ervan de man te hebben ontvoerd, en dreigt met oorlog.

Ondanks de daarop verhoogde waakzaamheid van het leger loopt in de hoofdstad Seoul een andere hooggeplaatste overloper twee welgemikte kogels op, in borst en hoofd. Is deze man, ondanks de nieuwe identiteit die hij aannam, en ondanks plastische chirurgie, opgespoord en neergeknald door Noord-Koreaanse agenten - wellicht door een van de agenten die een paar maanden tevoren waren afgezet met een gestrande duikboot? Of is het de Russische penose, die een appeltje met de Noord-Koreaan te schillen had omdat hij na zijn overlopen emplooi had gevonden in het prostitutie-zakenwezen?

De Zuid-Koreaanse politie maakte gisteren bekend dat alles erop wijst dat de man toch is vermoord door Noord-Koreaanse agenten, als waarschuwing voor potentiële overlopers. De theorie over een waarschuwing lijkt niet onwaarschijnlijk, maar heeft één zwakke kant. De streng gecontroleerde media in Noord-Korea hebben met geen woord gerept over de overloper in Peking, laat staan over de aanslag in Seoul. Een bij niemand bekende wraakactie na een bij niemand bekende desertie lijkt als waarschuwing niet zo geschikt.

De Noord-Koreaanse kwestie kan de Zuid-Koreanen niet afleiden. Volgens kranten-peilingen gelooft nog maar een minderheid van het volk in president Kim. Goed: zijn openbare excuses op televisie waren een ongekend staaltje. En het vervangen van een regeringsploeg, die in een ridderlijk gebaar collectief de zondebok speelt voor het Hanbo-schandaal, is ook uniek. Maar niet iedereen is overtuigd. “Een laatste wanhopige poging” om de macht te behouden, schreef een columnist.

Bij 'actie' denkt de oppositie aan Kims aftreden. Te veel vragen zijn onbeantwoord, te veel verdachten naar huis gestuurd, menen zij. Niet in de laatste plaats doelen ze op Kims zoon, Hyon-chol. De president heeft zich ook van hem publiekelijk gedistantieerd. Waarom precies is niet duidelijk, want volgens een onderzoekscommissie bestaat er geen grond van verdenking tegen de presidentszoon.

Sleutelfiguur

Volgens de oppositie deugde het onderzoek niet, en is Hyon-chol juist een sleutelfiguur in het schandaal. Hij zou de schakel zijn geweest tussen het Hanbo-conglomeraat en corrupte politici. Dezen lieten zich betalen om banken zo ver te krijgen totaal onverantwoorde leningen aan Hanbo te verstrekken. De oppositie zegt zelfs 'bewijzen' te hebben voor Hyon-chols banden met Hanbo: zo zou hij op een foto staan van het bouwterrein van de inmiddels failliete hoogoven. Ook werden in een pakhuis van Hanbo tienduizend exemplaren aangetroffen van Hyon-chols essays. De vondst van deze pracht-publicaties doet vermoeden dat Hanbo de afzet van het boek wilde bevorderen.

De 'bewijzen' lijken niet waterdicht. Een bewijs voor de beschuldiging dat president Kim zich voor zijn verkiezingscampagne heeft laten betalen door Hanbo heeft de oppositie al evenmin. Trouwens, diezelfde oppositie is ook al niet schoon gebleken. Zo hoort het ook, in een goede soap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden