Wangedrag Defensie roept om enquête Kamer

Recent heeft minister van defensie Voorhoeve zijn excuses aangeboden aan de weduwe van Rob Ovaa, de bij het mortiermijn-ongeluk van 1984 omgekomen munitie-deskundige. Bedrijfsmaatschappelijk werker Fred Spijkers kreeg destijds van Defensie de opdracht om de weduwe van Ovaa keihard voor te liegen. Haar man zou onvoorzichtig zijn geweest, terwijl het in werkelijkheid de mijn was die niet deugde. Spijkers kon dit niet met zijn geweten in overeenstemming brengen en vertelde de waarheid.

Veertien jaar lang al voeren Spijkers en Ovaa een bewonderenswaardige strijd om de waarheid boven water te krijgen. Het ministerie van defensie heeft zich daarbij van Spijkers proberen te ontdoen, door hem middels vervalste rapporten tot psychiatrisch patiënt te laten verklaren. Het Geneva Initiative on Psychiatry, een mensenrechten organisatie die werd opgericht om de Russische praktijken op het gebied van de psychiatrisering van politieke tegenstanders aan de kaak te stellen, heeft Nederland veroordeeld vanwege de zaak Spijkers. Een veroordeling door Amnesty International hangt in de lucht.

Vroeger, toen de normvervaging nog niet zo keihard had toegeslagen, was het voorliegen van de Tweede Kamer een politieke doodzonde. Vandaag de dag kan Voorhoeve volstrekt ongestraft zijn gang gaan. Op Kamervragen van de PvdA, of Spijkers mevr. Ovaa moest meedelen dat haar man zelf schuld had aan het ongeluk, terwijl Defensie zou hebben geweten dat hij daaraan geen schuld had, antwoordde Voorhoeve: 'Er is mij niet gebleken dat aan de heer Spijkers opdracht is gegeven aan de weduwe Ovaa mede te delen dat haar man zelf schuld had aan het ongeluk'. Uit stukken die ik met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur ontving, blijkt echter dat het ministerie zeer recent nog wel toegaf dat Spijkers deze schandalige opdracht heeft gekregen.

Voorhoeve blijft ook ieder verband tussen de mijnongelukken in 1983 en 1984 glashard ontkennen. Bij het mijnongeluk van 1984 zou het volgens Defensie gaan om een mijn van het type AP 23 lotnummer 68-2. Bij het mijnongeluk van 1983, waarbij in een leslokaal acht dienstplichtigen omkwamen en tien zwaar gewond raakten, komt men echter niet verder dan de mededeling dat het om een mijn van het type AP-23 ging. Uit het proces-verbaal van het mijnongeluk van 1983 blijkt echter dat ook die mijn uit dezelfde productiepartij lot 68.2 kwam. In mijn bezit zijn documenten van de Munitie onderzoekingsdienst van het ministerie van defensie uit november 1970. Daaruit blijkt dat de AP 23 lotnummer 68.2 levensgevaarlijke constructiefouten bevat. Bovendien blijkt uit getuigenverklaringen dat bij beide mijnongelukken vergelijkbare handelingen aan de mijn werden verricht.

Minister Voorhoeve werd door het vergaarde bewijsmateriaal gedwongen om de heer Ovaa te rehabiliteren. Veertien jaar lang heeft zijn weduwe door de leugens van Defensie het rouwproces om haar man niet kunnen afsluiten. Daardoor heeft Defensie nu zelfs twee levens vernietigd.

Tachtigduizend gulden 'Wiedergutmachung' bood Voorhoeve. Voor dat bedrag mag mevrouw Ovaa de twee kinderen die ze kreeg met een ingenieur in schaal 9 en een uitstekend carrièreperspectief, verder alleen opvoeden. En dat terwijl procureur-generaal Van Randwijck miljoenen kreeg van de staat omdat hij niet goed functioneerde.

Zo mogelijk nog erger is het psychische leed van de nabestaanden van de instructeur De Bakker, ten gevolge van wiens 'fout' de mijn in het leslokaal afging. Naar alle waarschijnlijkheid viel ook hem niets te verwijten.

In Srebrenica kreeg een Nederlands bataljon een kamikaze-opdracht. De Kamer had zelf teveel boter op haar hoofd om een onderzoek in te stellen. Recent werd bekend dat de nabestaanden van de Hercules-ramp zelf een onderzoek gaan instellen omdat ze het gevoel hebben dat ze door Defensie worden misleid. De Tweede Kamer staat erbij en kijkt ernaar. In het voormalige Navo-hoofdkwartier De Cannerberg bij Maastricht stuurde Defensie twintig jaar lang willens en wetens duizenden militairen een berg in waar ze dodelijke asbestrisico's liepen. Zelfs toen bleek dat er militairen aan asbest waren overleden, greep men niet in. De Tweede Kamer achtte dit ongekende schandaal slechts een vluchtig onderzoekje waard door een subcommissie.

Als de Tweede Kamer nu weer geen parlementaire enquête instelt naar het feit dat een groot aantal defensie-medewerkers het leven liet bij een mijn waarvan het ministerie wist dat hij niet deugde, dreigt een levensgevaarlijke vertrouwenscrisis tussen de krijgsmacht en de politiek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden