Wandelende portemonnee werd pinautomaat

Op het digitale vakblad Neder-L signaleerde Marc van Oostendorp onlangs de nieuwe uitdrukking 'wandelende pinautomaat'. Aanleiding was de PVV-campagnetaal waarin Nederland werd getypeerd als 'pinautomaat van Europa': een land dat 'gratis geld' verschaft aan andere landen, die daar dus zonder tegenprestaties van profiteren.

Splinternieuw is de uitdrukking trouwens niet: eind september 1998 schreef de Volkskrant dat 'pubers vandaag de dag hun ouderlijk huis als een hotel beschouwen en hun ouders als wandelende pinautomaten'. De variant 'wandelende flappentap' is nog ouder. In 1995 beschreef NRC Handelsblad een blonde toerist in Mexico als 'een wandelende flappentap die welhaast smeekte om te worden beroofd'.

De 'wandelende pinautomaat' is geïnspireerd op een oudere metafoor: 'de wandelende portemonnee'. Die uitdrukking verwijst naar iemand met geld van wie een ander profiteert. Tot ver in de twintigste eeuw waren het vaak mannen die werden gekarakteriseerd als 'de wandelende portemonnee' van een vrouw. Zo typeert een prostituee in een boek uit de jaren zestig haar klanten als 'wandelende portemonnees'. Elders wordt een brave echtgenoot beschreven als 'wandelende portemonnee' van zijn winkelende vrouw. Een vroege vindplaats dateert uit 1923, namelijk de vertaalde roman 'Zevengesternte' van Margarete Böhme. In het Duits is de metafoor ('der wandelnde Geldbeutel') nóg ouder. Dat de uitdrukking internationaal is, blijkt ook uit het feit dat rijke Engelse mannen rond 1950 werden getypeerd als 'walking wallets' voor hun echtgenote.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden