Wandelend geheim van de tachtigplusser

Beeld anp

Wandelen is geen extreme sport, maar de 245 tachtigplussers die vanochtend zijn vertrokken voor de Vierdaagse van Nijmegen, dwingen toch respect af. Vorig jaar haalde 97 procent van hun leeftijdsgenoten de eindstreep. Dat is een stuk beter dan het algemeen gemiddelde. Wat is hun geheim, wil ook Maria Hopman weten.

De hoogleraar inspanningsfysiologie hoopt er deze week antwoord te krijgen. Samen met haar team van de Radbouduniversiteit volgt ze vijftig tachtigplussers. "We hebben twee vragen: Hoe zijn deze mensen zo vitaal gebleven - ligt dat aan hun gedrag of is het een erfelijke kwestie? En hoe doen ze het onderweg?"

De grote vraag is hoe het lichaam met overtollige warmte omgaat. Een beetje opwarming kan geen kwaad, maar bij een lichaamstemperatuur boven de 40 graden wordt het zorgelijk. "De marge met een dodelijke 42 graden is maar smal", zegt Hopman.

Maar oververhitting is bij doorsneewandelaars niet het grootste probleem. Eén op de vijf komt met uitdrogingsverschijnselen over de finish. "Zweten is dé manier om warmte te verliezen. Maar dan moet je dus wel drinken. Gemiddeld bij dit weer zo'n twee à drie liter per dag, maar de verschillen zijn groot. Mannen, en dan vooral dikke mannen, hebben wel acht liter per dag nodig."

Temperatuurpil
Ouderen transpireren veel minder en Hopman verwacht dan ook dat de tachtigplussers minder last zullen hebben van problemen met hun vochtbalans, maar juist meer kans lopen op oververhitting. Om dat idee te testen gaat ze bijhouden hoeveel de oudere wandelaars drinken en plassen.

En ze moeten een temperatuurpil inslikken. Dit meetinstrumentje werd door Hopman geïntroduceerd in de Vierdaagse van 2007 nadat het jaar daarvoor twee lopers door de warmte waren overleden. De pil registreert lichaamswarmte en hartritme en zendt deze gegevens aan medewerkers van Hopman. "We zullen vanaf vandaag zien of die verschuiving in vochtbalans bij deze ouderen extreem is of niet."

Daarnaast heeft ze hun voorgeschiedenis in kaart gebracht. Hebben deze mensen bijzondere erfelijke eigenschappen? Komen risicofactoren zoals hoge bloeddruk in hun families soms minder vaak voor? "En hoe hebben ze geleefd? Bewogen ze veel, wat aten ze, rookten of dronken ze? We hebben ook hun lichaamsfuncties, zoals hun spierkracht, gemeten. En naar hun geestelijke vermogens gekeken. Hoe scherp zijn ze nog?"

Zelf denkt ze dat behalve een gezonde levensstijl ook de geest een belangrijke rol speelt. "Deze mensen getuigen van een grote wilskracht. Ze hebben zich voorgenomen deze wandelingen te volbrengen en ze dénken niet aan opgeven."

 
Maar oververhitting is bij doorsneewandelaars niet het grootste probleem. Eén op de vijf komt met uitdrogingsverschijnselen over de finish.

Bram Karels (81) - afstand: 30 km
Bram Karels uit Breskens loopt samen met zijn 75-jarige vrouw.

"Meedoen aan zo'n medisch onderzoek kan nooit kwaad. Zolang het maar niet te veel heisa geeft met het invullen van formulieren, en zo. Want als dat zo blijkt te zijn, dan stop ik ermee. De Vierdaagse zou ik niet graag willen missen. Je ontmoet zoveel mensen. Dat wij nog steeds meelopen, dat vind ik wel een hele prestatie. We wandelen elke week. We zijn lid van een Vlaamse club en maken wandelingen in de buurt van Brugge, Oostende en Gent. We gaan daarmee door tot het niet meer gaat! Om een goede gezondheid te behouden, moet je gewoon bezig blijven. Ik heb nog een tuin en een boomgaard. En je moet geen televisie kijken. Nee, ik kan nog goed uit de voeten. Ik houd bij hoe snel ik loop met de gps. Het was eerst 6 kilometer per uur en nu schommelt het tussen de 5,6 en 5,8 kilometer per uur."

Bram Karels Beeld Herman Engbers

Jan Broekman (82) - afstand: 30 km
Jan Broekman uit Enschede doet sinds zijn pensionering mee. Dit is zijn zeventiende keer.

"Mensen, vaak nog jonger dan ik, zeggen weleens tegen me: oudere mensen moeten niet meer meedoen aan de Vierdaagse. Ik wil, zolang als ik het kan, blijven meedoen. Ik heb lang geleden een openhartoperatie gehad. Maar na drie weken wandelde ik weer lekker rond. Ik heb vorige week nog een injectie gehad in een knie die versleten is. De knie is wat gevoelig, maar doet geen pijn. Op de Universiteit Twente, waar ik heb gewerkt, hebben ze iets bedacht waardoor een operatie aan de knie niet meer nodig is. Dat is mooi. Een goede gezondheid op je 82ste, daarvoor heb je een beetje geluk nodig. En niet te lang in bed blijven liggen. Dat helpt ook. Om half twaalf naar bed, om zes uur opstaan. Daarnaast zwem ik. Soms wandel ik een tocht in Twente. En verder alleen Nijmegen."

Jan Broekman Beeld Herman Engbers

Adrie Bijl (81) - afstand: 30 km
Adrie Bijl uit Hoogvliet loopt voor de 38ste keer mee.

"Aan de ene kant is meedoen op je 81ste een hele prestatie natuurlijk, maar aan de andere kant gaat het vanzelf. Je moet gewoon zoveel mogelijk blijven wandelen. Niet alleen vanwege de Vierdaagse. Ik ben lid van de wandelsportvereniging van de RET, de Rotterdamse Elektrische Tram. Mijn kinderen en mijn kleinkinderen zijn ook lid van wandelclubs. Wandelen zit in de familie. Ik blijf het doen, want ik voel mij goed. Misschien raak ik wat vermoeider dan vroeger, maar als ik eventjes ergens heb gezeten, gaat het weer goed. Het geheim van gezond ouder worden is misschien wel het geluk dat je geen ongelukken hebt gehad. Gezonde voeding is ook belangrijk. Ik verwacht veel van dit onderzoek. Ik hoop maar dat de resultaten goed zullen zijn. Want anders ga ik ermee naar de huisarts. Van slechte resultaten zou ik triest worden."

Adrie Bijl Beeld Herman Engbers
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden