Wandelen waar Napoleon door het ijs zakte

De Strijbeekse Heide biedt zeldzame planten als beenbreek, zonnedauw en veenbes. Nabij het Zwarte Goor kun je je tentje opzetten. Paalkamperen noemen wij dat, de Vlamingen prefereren pompkamperen.

Eén dag per jaar kan je beter niet in Chaam over straat gaan: de woensdag na de Tour de France. Dan strijkt namelijk het afgepeigerde wielerpeloton neer in dit Brabantse dorp voor een soort revalidatieprogramma genaamd 'De Acht van Chaam'. De coureurs hopen te herstellen van de ontberingen die ze in het Franse hooggebergte hebben geleden, fietsen wat rondjes rond de kerk en schuiven enkele flappen aan startgeld in hun portemonnee. Wie zich tijdens 'De Acht' in de Dorpsstraat waagt, loopt de kans tussen de pedalen te geraken.

Maar er zijn in een jaar gelukkig nog minstens 364 dagen over, waarop Chaam (spreekt alsjeblieft niet uit als Gaam maar als Kaam) een lustoord is voor boeren, burgers en buitenlui. Dan struinen wandelaars vrij rond door de Chaamse bossen en de hei van Strijbeek. En na afloop koffie bij de bakker, een pannekoek op Huis ten Bosch of een pintje in de Dorpsstraat - zonder honderden wachtenden voor u!

Op het VVV-kantoor ligt een wandelkaart van De Baronie met knooppunten. Fietsers hebben dat systeem met nummertjes al in vrijwel heel Nederland omarmd, voor wandelaars is de landelijke dekking met deze routeaanduidingen nog zeker niet compleet. In Brabant wel, uiteraard. Brabant is een topper voor wandelaars en deelt zelfs een grensoverschrijdende routenetwerk met Vlaanderen. Alleen, hoe weet een wandelaar van buiten De Baronie wat een mooie route is? Waar vind je de verplichte paadjes? En wat zijn de plekjes met interessante verhalen?

De knooppuntenkaart vertelt wel de afstanden tussen de nummers, maar niet de achtergronden. Wij hebben alleen de dame van de VVV, die in brede armgebaren aangeeft hoe we zouden kunnen lopen (maar niet precies weet of dat ook op één dag mogelijk is). Voor meer informatie heb je voorlopers nodig, zoals je voor het beoordelen van een menukaart aangewezen bent op voorproevers en bij de aanschaf van een boek op voorlezers (recensenten).

Nu, vooruit, proviand en drinken mee en beginnen bij het raadhuis van Chaam aan de Dorpsstraat, bij het paaltje met nummer 93! We willen allereerst de Strijbeekse Heide zien. Onverharde paden kun je in de bebouwde kom wel vergeten, dus volgen we stoepen en de linkerkant van de boerenwegen. Er wordt hard gewerkt op het land. Grote buikschuivers snijden troosteloos verdorde maisstengels, uit veestallen klinken bedrijvige geluiden en op boerenerven liggen stapels pompoenen voor het meenemen - tegen betaling uiteraard. De Krommeweg is even een zanderig uitstapje waar de bomen nog parmantig hun herfsttooi dragen. Verderop keren we terug op de Kleistraat en passeren over een verrassend achterommetje het gehucht Ginderdoor, wat voor ons ook letterlijk betekent dat we daar 'ginds doorheen' kunnen lopen. Een drie eeuwen oude langgevelboerderij trekt de aandacht. Café Toontje Schoen en bierbrouwerij De Pimpelmeesch huizen onder één rieten dak, waarmee de eigenaars willen benadrukken dat Brabant nog altijd het land is van 'de contente mens'. Restproducten uit het brouwproces worden benut door de warme bakker, de kaasboer en schapenhouders, terwijl de imkerij lindebloesemhoning levert voor de productie van winterbier.

Na enkele honderden meters naderen we de Strijbeekse Heide. In dit natuurgebied met dennenbos, heideveldjes en allerlei uitgebaggerde vennen groeien zeldzame planten als beenbreek, ronde zonnedauw en kleine veenbes. Bijzonder aan de Heide is dat zij geen sluitingstijd kent, mits je maar de nacht doorbrengt in een tentje nabij het Zwarte Goor. Paalkamperen noemen wij dat, Vlamingen prefereren pompkamperen omdat een pomp de enige toeristische voorziening is.

Met spijt slaan we Strijbeek over. Dit dorpje was ooit het toneel van een veldslag die waarschijnlijk nooit in één geschiedenisboekje aandacht heeft gekregen: de Slag bij Strijbeek. Op 2 januari 1814 kruisten de troepen van Napoleon de degens met een Pruisisch-Russisch leger. Het werd de opmaat naar nog veel meer wapengekletter dat als Slag om Hoogstraten slechts een voetnoot in de historie haalde. Tussen Breda en Antwerpen zakten militairen en paarden door het ijs. Men 'telde' duizend tot tweeduizend slachtoffers en Napoleon moest uiteindelijk het veld ruimen. Volgend jaar wordt dit 'vergeten' krijgsgeweld op 3 en 4 mei nog eens nagebootst.

We steken de hei over en worden verrast door een kudde koeien die aan de wandel is geslagen. Ze hebben geen oog voor ons en vluchten voor de camera. Na 54 en 52 koersen we af op de Ulvenhoutse bossen. Hier fietsten we in onze schooltijd van Breda naar Baarle-Nassau om Belgische chocola en sigaretten te smokkelen en vreesden achter elke boom een douanier. Nu valt ons oog meer op landgoederen en huizen van adel. Vanaf 62 sporen we langs de Broeksche Beek en een Hollandse wijngaard richting Chaam, een verrassing van malse graspaden. We maken nog een slagje om niet langs de Bredaseweg te hoeven sjokken, maar bij 91 komen we daar niet langer onderuit. De bakkers zijn open, de kerken niet. Hoe komt trouwens de protestantse kerk in dit Brabantse land in hemelsnaam aan zo'n prachtige pastorie?

Knooppunten lopen in Brabant

Route
Begin- en eindpunt is knooppunt 93, bij het café op Dorpsstraat 10, schuin tegenover het voormalige raadhuis en de VVV. Ruime parkeermogelijkheden. Volg 93 - 94 - 92 - 83 - 82 - richting 85 maar bij De Huchte naar 81 (Strijbeek) - na plm. 350 meter rechtsaf op de Erikaweg richting 85 - 54 - 52 - 51 - 68 - 65 - 66 - 62 - 61 - 91 - 93. Deze route is ongeveer 18 km en wordt aangeduid met groengele stickers en strepen.

Niet op de kaart
Voor wie korter maar toch spannend wil lopen, verklappen we een binnendoortje dat niet op de kaart staat. Zonder nummers of markering. Ga tussen 85 en 54 op de Heistraat na het ven rechtsaf tussen prikkeldraadpaaltjes door. Blijf rechtdoor lopen, passeer een houten bruggetje over de Chaamse Beek en sla na 200 m rechtsaf over de Hondsdonkse Weg. Deze loopt rechtdoor naar Gilderdoor en Chaam (83-92). Route is 13 km. Kans op verdwalen minder dan 50 procent.

Informatie
De kaart met wandelknooppunten kost euro 7,50 bij de VVV.

Openbaar vervoer

Chaam is bereikbaar per bus vanuit Breda en Tilburg (ov9292.nl).

Onderweg
In Chaam zijn diverse horeca-adressen. Toontje Schoen is in de winter alleen in de weekends open. Langs de Bredase Weg is een pannekoekenrestaurant langs de Bredase Weg. Op de Strijbeekse Heide is een verhard fietspad (82-85) ook geschikt voor rolstoelers. Honden moeten aan de lijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden