wandelen / Het marskamp bij Ermelo

Niemand heeft nog kunnen achterhalen wat de Romeinen kwamen doen op de heide.

Er zijn geen geschreven bronnen bekend die hun komst naar Ermelo in het jaar 170 na Chr. kunnen verklaren maar uit opgravingen weten we dat het Romeinse leger van Marcus Aurelius hier op de heide voor enkele dagen een kamp heeft opgeslagen. Het is een marskamp geweest, dat in enkele uren uit de grond werd gestampt en een paar dagen dienst heeft gedaan als overnachtingsplaats. Daarna zijn ze weer verder getrokken.

In de loop der eeuwen zijn de contouren van het kamp steeds minder zichtbaar geworden, maar vanuit de lucht nog goed te zien waar het heeft gelegen. Het kamp heeft bestaan uit een terrein van ongeveer 250 bij 350 meter met een wal eromheen met daarlangs weer een gracht. Zij aan zij hebben de soldaten een greppel gegraven en de aarde gebruikt om een wal van minstens 90 centimeter hoog op te werpen. Waarschijnlijk namen de soldaten telkens een meter voor hun rekening, dat is te zien aan de onregelmatigheden in de wal. Daarna werden op de wal kruislings aangepunte palen gezet ter verdediging.

Er zijn geen meldingen van gevechtshandeling van de Romeinen hier en het is niet waarschijnlijk dat de bevolking van de Veluwe in die tijd in opstand kwamen tegen de Romeinen. De Veluwe was zeer dunbevolkt in die tijd en opstanden van de Germaanse stammen tegen de Romeinen speelden zich verder weg af. Wat de Romeinen hier kwamen doen, is nog een raadsel. Het kamp ligt op twee dagmarsen van de grens van het Romeinse rijk. Mogelijk is het gebruikt als trainingskamp of strafkamp of zijn verkenners het gebied doorgetrokken.

De wal zelf werd het eerst onderzocht in 1923. Er werden scherven aardewerk en resten van vuurplaatsen gevonden. Door verbeterde onderzoekstechnieken werd in 1987 vastgesteld dat het marskamp ongeveer 170 na Chr. is opgezet.

Het kamp bij Ermelo is het enige Romeinse marskamp dat in Nederland is teruggevonden. Helaas loopt de weg Harderwijk/Nieuw Milligen, de N302, inmiddels dwars door het kamp. Het deel van de wal op de heide is gerestaureerd en opgehoogd om deze goed zichtbaar te maken. Stichting Natuur en Milieuplatform Ermelo heeft een prachtige wandelroute uitgezet naar het marskamp van ongeveer zes kilometer die kan worden bekort tot drie kilometer. Wie langer wil lopen, kan deze combineren met de ’Drieseberg-wandeling’ (11 kilometer), die eerder in deze krant is beschreven. De beschrijving met kaartje kan worden gevonden via de site Trouw.nl (doorgaan naar natuurtochten en op de kaart het plaatsje Speuld aanklikken. Beide wandelingen zijn heel duidelijk aangegeven met paaltjes.

De Romeinse Marskamproute begint bij de schaapskooi op de Ermelose heide bij de Postweg. Er is een informatiecentrum over de heide en de kudde. De Ermelose dames doen het uitstekend hier. Vorig weekeinde was het lammetjesdag en stond de teller op 265 lammetjes die de kudde heeft voortgebracht. Voor het Romeinse marskamp gaan we eerst een stukje terug naar de Postweg over de tankbaan. Bijna de hele Ermelose heide is militair oefengebied geweest, vandaar de brede tankbanen. Na twee kruisingen (rechtdoor) komt een klein pad schuin naar rechts over de heide. Langs dit pad liggen verschillende grafheuvels.

In deze heuvels begroeven de mensen uit de bekerculturen (vanaf 2800 voor Chr. hun doden.) In sommige heuvels werden wel veertig mensen begraven en ze werden in verschillende periodes gebruikt.

Het pad slingert over de heide tot bijna aan de bosrand. Daar kruist het weer een brede tankbaan. Aan de bosrand staan rechts een houten bankje en een blauw paaltje dat de route van de Drieseberg-wandeling aangeeft. Dit is het punt waarop de twee wandelingen bij elkaar komen. De Drieseberg-wandeling is ongeveer 11 kilometer en doet halverwege Boshuis Drie aan, waar iets kan worden gegeten en gedronken. Over de heide gaat het pad verder richting de zuidpunt van het Romeinse marskamp.

Het moet een indrukwekkend gezicht zijn geweest. In het lege, wat hoger gelegen terrein moeten ergens in het jaar 170 meer dan een paar duizend soldaten in volle bepakking hier zijn aangekomen. In enkele uren werden de greppels gegraven en de wal opgeworpen. Binnenin werden lange rijen leren tenten opgezet en vuurplaatsen aangelegd. Door de palissade bovenop de wal werd het geheel nog indrukwekkender. Een paar dagen later zijn ze vertrokken, waarbij al het materiaal behalve de wal is meegenomen. Niemand heeft nog kunnen achterhalen wat ze hier kwamen doen.

Een eindje verder op de route kan worden gekozen om rechtstreeks terug te gaan naar het beginpunt bij de schaapskooi of nog met een fraaie slinger verder te lopen. Wie dat doet komt bijna uit bij de Drieërweg en het vennetje vlak daarbij. In de vroege ochtend is het een goede plaats om vogels te zien. Via de bosrand loopt de route verder terug naar de schaapskooi, waar iets gedronken kan worden.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden