'Wanbestuur' Europese Commissie bij benoeming topambtenaar

De Europese Ombudsman Emily O’Reilly (links) uit Ierland oordeelt hard over de benoeming van Martin Selmayr (rechts)Beeld AFP

De Europese Commissie heeft zich bezondigd aan 'wanbestuur' bij de benoeming van de Duitser Martin Selmayr tot secretaris-generaal, de hoogste ambtelijke functie binnen het dagelijks bestuur van de EU. De Europese Ombudsman, de Ierse Emily O'Reilly, komt tot dat harde oordeel na onderzoek naar de gang van zaken rond Selmayrs verrassende 'flitspromotie' in februari.

In april nam het Europees Parlement al een zeer kritische resolutie aan. Daarin staat dat Selmayrs benoeming 'kan worden beschouwd als een soort van staatsgreep waarmee de grenzen van de wet zijn opgezocht en mogelijk zelfs overschreden'.

Selmayr, sinds jaar en dag de rechterhand van commissievoorzitter Jean-Claude Juncker, werd op 21 februari tot ieder verrassing, inclusief die van de meeste Eurocommissarissen, via een soort procedurele tweetrapsraket de nieuwe secretaris-generaal. Zijn voorganger, de Nederlander Alexander Italianer, maakte tijdens een inmiddels beruchte commissiebijeenkomst zijn langbewaarde geheim openbaar dat hij met vervroegd pensioen zou gaan.

Binnen enkele minuten werd Selmayr, die als Junckers kabinetschef aan de vergadering was begonnen, twee keer gepromoveerd: eerst tot adjunct-secretaris-generaal, waarvoor hij ook had gesolliciteerd, en vervolgens schoof hij meteen door naar het allerhoogste niveau.

De EU-ombudsman ziet geen redenen om te twijfelen aan Selmayrs capaciteiten. Haar rapport zal ook niet leiden tot het aftreden van de 47-jarige Duitse jurist. Maar O'Reilly ziet wel vier concrete gevallen van wanbestuur bij de hele Europese Commissie. Een daarvan is dat de commissie het risico van belangenverstrengeling niet heeft kunnen vermijden. Selmayr moet namelijk in een vroeg stadium weet hebben gehad van Italianers aanstaande vertrek, kennis die Eurocommissarissen en andere mogelijk geschikte topambtenaren niet hadden. Mede door die geheimzinnigheid was de uitgestraalde urgentie van het opvullen van de onstane vacature 'kunstmatig gecreëerd', aldus O'Reilly.

Vraagtekens

Ze noemt het 'buitengewoon' dat geen enkele Eurocommissaris vraagtekens plaatste bij de benoeming en roept de commissie op tot het optuigen van een nieuwe, aparte benoemingsprocedure voor de post van secretaris-generaal. Een dergelijke vacature moet voortaan gewoon openbaar zijn, zo luidt haar aanbeveling.

Veel gevoeliger dan deze kritiek op de procedure is de vaststelling dat "dit alles de zwaarbevochten hoge standaarden van het EU-bestuur op het spel heeft gezet, en daarmee ook het vertrouwen van het publiek". O'Reilly heeft ook geen goed woord over voor de manier waarop commissiewoordvoerders destijds de benoeming verdedigden. Die was 'defensief, ontwijkend en soms strijdlustig'.

Ook nu reageert de commissie tamelijk afwerend op het ombudsman-rapport. "Hoewel we niet alle aspecten van het rapport delen, verwelkomen we het feit dat de ombudsman noch de wettigheid van de procedure aanvecht, noch de keuze voor de kandidaat", aldus Eurocommissaris Günther Oettinger, verantwoordelijk voor het personeelsbeleid.

Een commissiewoordvoerder wekte enige verbazing bij journalisten in Brussel door een verband te leggen tussen Selmayrs benoeming en het toegenomen vertrouwen van burgers in de EU, zoals in die periode gemeten door Eurobarometer. 

Lees ook

Trok Martin Selmayr op House of Cards-achtige wijze de macht naar zich toe in Brussel?

Waar maakt het Brusselse circuit zich tegenwoordig druk om? De interne promotie van een ambtenaar bij de Europese Commissie. Er is geen beter bewijs dat de crisissfeer in de EU definitief is overgewaaid, zou je zeggen.

Gevoelige tik voor Europese Commissie, maar topambtenaar Selmayr kan blijven

Het Europees Parlement heeft strikt genomen niets te zeggen over het personeelsbeleid van de Europese Commissie, maar deelt toch een politiek gevoelige tik uit aan commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden