Waltz with Bashir | Getekend door het oorlogsgeweld

Waltz with Bashir (\N)

In de openingsbeelden van ’Waltz with Bashir’, een getekende documentaire van de Israëlische regisseur Ari Folman, rennen grommende, woeste honden door nachtelijke natte straten.

Een nachtmerrie: een man vertelt even later zijn vriend Ari, filmmaker, hoe hij wordt gekweld door een terugkerende droom over die honden, 26 om precies te zijn. Zulke nachtelijke gruwel valt nauwelijks beter te verbeelden dan in animatie, een vorm waarin absurditeit, overdrijving en horror naadloos kunnen samenvloeien.

Hetzelfde geldt voor herinneringen, die gedachtenflarden die meestal van associaties aan elkaar hangen: kleuren, details, geuren en emoties die zich lang niet altijd overeenkomstig de werkelijkheid ergens nestelen in het menselijk brein. Folman heeft voor een film over zijn eigen haperende geheugen de perfecte vorm gevonden. Het hondenverhaal vormt het startpunt voor mijmeringen over een cruciale periode in zijn leven die niet lijkt te zijn opgeslagen in zijn hoofd.

In 1982 nam Ari als 19-jarige soldaat in het Israëlische leger deel aan de invasie in Libanon, een operatie die leidde tot het bloedbad in de Palestijnse vluchtelingenkampen Sabra en Sjatila. Bij gebrek aan eigen herinneringen besluit Ari zijn toenmalige makkers op te zoeken. Zoals zijn beste vriend Ori die nu advocaat is, en Carmi, in Nederland rijk geworden met falafel. Hun terugblikken lijken soms trefzeker, soms fantasie- en kleurrijk. Carmi meent bijvoorbeeld aan een aanslag op zijn oorlogsboot te zijn ontsnapt dankzij een gigantische waternimf. Gaandeweg blijkt Ari wel degelijk over eigen beelden van toen te beschikken.

Opmerkelijk, hoeveel hedendaagse filmmakers naar animatie grijpen om zich met de werkelijkheid bezig te houden. In documentaires als ’New Year Baby’ en ’The Prisoner or: How I Planned to Kill Tony Blair’ werden kinderfantasieën en oorlogsgeweld in getekende vorm alleen maar persoonlijker en aangrijpender. De Iraanse-Franse Marjane Satrapi bereikte hetzelfde in haar gelauwerde ’Persepolis’. Expressieve tekeningen blijken doeltreffend in een beeldcultuur waarin realisme door 24 uur nieuws en reality tv aan kracht heeft verloren.

Folman, die zijn oude vrienden hun eigen verhaal liet vertellen, gebruikt stevige lijnen en sobere kleuren voor een persoonlijk-historische reconstructie die soms poëtisch en dan weer aangrijpend is, soms intiem en dan weer stuitend. ’Waltz with Bashir’ is een fascinerende poging om via de verhalen van verwarde mannen, kwesties als schuld en boete, het menselijke geheugen en traumaverwerking te begrijpen.

Regie: Ari Folman. In 8 filmtheaters.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden