Walid walgt van zijn daden in Homs

Syrische deserteurs vluchten naar Iraaks Koerdistan 'Ik wil niet meer tegen mijn eigen mensen vechten'

Tientallen jonge Syrisch-Koerdische dienstplichtigen zijn de afgelopen weken naar Iraaks Koerdistan gevlucht. Gedeserteerd, of de oproep zich voor de dienstplicht te melden negerend, en met verhalen over bruut geweld, angst en rebellie.

Het Syrische leger zou leeglopen als meer soldaten kans zouden hebben contact te maken met het Vrije Syrische Leger, zeggen deserteurs die naar Iraaks Koerdistan zijn gevlucht. Probleem was dat ze niet wisten hoe dat contact te maken.

"Officieren vergaderden er zelfs over in het geheim", zegt Walid (24). "Maar ze zagen dat de kans op slagen te klein was, dat ze die strijd niet konden winnen." Walid vluchtte onlangs uit Homs naar de Koerdische hoofdstad Erbil, waar hij met veertien lotgenoten een huis huurt. Toen het Syrische verzet begon soldaten te vermoorden, nam het animo om zich bij hen aan te sluiten af, vertelt hij.

"Alleen de angst dat ze er niet in slagen over te lopen en dan opgepakt zullen worden en gedood, weerhoudt soldaten ervan", zeggen ook vier jonge Syrische Koerden die genieten van de eerste lentezon. Zij besloten de dienstplicht te ontduiken en naar de Koerdische regio van Irak te vluchten. Nabij Duhok worden ze opgevangen door Syrische Koerden die daar na hun vlucht uit Syrië, acht jaar geleden, hun eigen dorp hebben kunnen bouwen.

Matas (23) arriveerde een week geleden. Na zijn universitaire studie moest hij zich melden voor de dienstplicht, die vanwege de strijd onbepaalde tijd duurt. "In het leger is de keuze doden of gedood worden. Je wordt nu zelfs zonder enige training naar Homs en Hama gestuurd." Niet melden betekende vertrekken. "Jongeren van mijn leeftijd horen soldaat te zijn. Op straat wordt je gevraagd waarom je dat niet bent. Dan eindig je in het gevang, of nog erger."

Hij is een van de circa honderd jonge Syrische mannen die in het dorp onderdak hebben gevonden. "Er zijn er momenteel nog vijftig onderweg", vertelt Aboe Djihad, die zelf uit Syrië vluchtte na onlusten in Kamisjli in 2004. Kamp Semel, dat hij verliet toen het dorp was gebouwd, vult zich nu langzaam opnieuw. Vanwege de barre omstandigheden laat de Koerdische veiligheidspolitie de pers daar niet toe. Een tweede kamp is geopend dat plaats kan bieden aan duizend mensen.

In totaal zouden de afgelopen weken tussen de honderd en vijfhonderd Syriërs naar Irak zijn gevlucht. Dat aantal is veel kleiner dan naar andere buurlanden, en beperkt zich vooralsnog vooral tot Syrische Koerden. Eind februari kregen de eerste dertig soldaten een vluchtelingenstatus omdat ze 'Koerdisch zijn en onze bescherming nodig hebben', aldus de bekendmaking in Erbil.

De deserteurs moeten het vooral hebben van liefdadigheid; de Koerdische overheid gedoogt ze, maar biedt geen financiële hulp, klaagt Walid. Hij leeft in Erbil van wat zijn ouders hem sturen, die hem wegzonden omdat ze voor zijn leven vreesden.

Walid was tot voor kort dienstplichtig luitenant op een tank in Homs, waar in de wijk Baba Amr een bloedige strijd is gestreden tussen leger en verzet. "Wij vormden de controleposten als de speciale troepen de huizen daar doorzochten." Hij walgt van de manier waarop alawitische officieren soennitische burgers mishandelden en doodden. "Ik wilde niet meer tegen mijn eigen mensen vechten."

In Homs vielen duizenden doden. Wie na de avondklok van vijf uur buiten was, werd doodgeschoten, vertelt hij. Als het leger erachter kwam dat je foto's had verstuurd via je mobiel, werd je huis gebombardeerd. Gewonden en zwangeren mochten niet naar het ziekenhuis. Bij huiszoekingen werden mensen beroofd. "Het leger dwingt de mensen indirect lid te worden van een militie om zich te verdedigen", zegt hij. "Zelfs kinderen lopen met wapens."

Walid en Matas hopen dat de strijd in Syrië snel beslecht is, al lijkt die kans na de val van Homs kleiner dan ooit. "Als Assad weg is, ben ik de volgende dag terug", zeggen ze allebei vastberaden. En in de tussentijd? "Een verblijfsvergunning, werk en afwachten."

Syrische Koerden
Syrische Koerden in Irak maken melding van dagelijkse demonstraties in hun regio, en van een beginnende guerrillabeweging in de dorpen. Maar in de strijd van het afgelopen jaar in Syrië spelen de Koerden (die 10 procent van de Syrische bevolking uitmaken) nauwelijks een rol. Na jaren van onderdrukking, waarin de Koerdische taal en identiteit verboden waren, is de Syrisch-Koerdische gemeenschap nu sterk verdeeld. De Koerden vrezen dat een Syrië na Basjar al-Assad voor hen geen verbetering oplevert, en slechts een deel van de partijen steunt de oppositie.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden