Wageningen herdenkt prins Bernhard vooral als symbool

'Stad der Bevrijding' richt op sterfdag prins aandacht op vrede, vrijheid en veiligheid

Een militaire prins als Bernhard ceremonieel herdenken in een links-progressieve studentenstad, dat moet een huzarenstukje zijn. Elke eerste december is het weer raak. Op zijn sterfdag komen schoolkinderen en stokoude oud-strijders samen voor hotel De Wereld. Ook deze elfde herdenking zijn de veteranen trouw opgekomen in uniform. De kinderen zwaaien hun vrijheidsvlaggen. Voor de sfeer zijn jeeps en onvermijdelijke doedelzakspelers aangerukt. Maar één naam klinkt weinig: Bernhard.

De nagedachtenis van prins Bernhard, sinds 1975 ereburger van Wageningen, is geen sinecure. Sinds hij stierf op 1 december 2004 verbrokkelde zijn imago als stoere strijder. De biografe van zijn jongere jaren, Annejet van der Zijl, raakte hem zo beu, dat ze niet piekert over een vervolg. Maar het imago van de opportunistische vrouwenverslinder kan Wageningen, waar de Duitse bezetter zich op 5 mei 1945 overgaf, niet gebruiken.

Prins Bernhard is ons symbool voor vrede, vrijheid en veiligheid, haasten zowel burgemeester Geert van Rumund (PvdA) als Jan Kuijs, organisator bij Wageningen45, zich te zeggen. Dat betekent Bernhard-sfeer. Daaraan is geen gebrek. Veteranen wachten zittend voor hotel De Wereld op de herdenking. Dekens tegen de kou worden uitgereikt. Het geluid van doedelzak-evergreen 'Scotland the Brave' en een stoet schoolkinderen nadert vanaf de Wageningse Berg.

Vier geüniformeerde studenten van de 115-jarige Schietvereeniging Transvaal vormen een erewacht naast de plaquette waarop de prins saluerend is afgebeeld. Hier vindt een anjerlegging plaats na het zingen van het volkslied en het hijsen van de driekleur. Van Rumund benoemt in zijn speech het feit dat Bernhard op 5 mei 1945 in De Wereld aanwezig was bij de gesprekken tussen de geallieerden en de nazibezetters. Niet meer, niet minder.

Van Rumund herinnert liever aan een wereld 'die steeds woester wordt', aan de aanslagen in Parijs. "Wageningen hecht er zeer aan historische feiten door te geven aan jonge generaties", zegt hij. "Vrijheid is niet vanzelfsprekend." Feit is dat Bernhard na de bevrijding Wageningen succesvol op de kaart wist te zetten met bevrijdingsdefilés. Bernhard wenste vlak voor zijn dood dat het Wageningse defilé ingeruild zou worden voor Veteranendag, op zijn verjaardag in Den Haag.

Maar dat was buiten de Stad der Bevrijding gerekend, die graag de vrijheidsboodschap verkondigt. De prins had geen rekening gehouden met een evenement op zijn sterfdag. Dat heet in Wageningen neutraal '1-december-ceremonie'. Het betekent vooral gedichten en speeches over vrede en vrijheid. Niet over hem. Veteranen streden, tegen prinselijke wens in, voor het behoud van het 5-meidefilé. Ook daarom de 1-decemberceremonie: Van Rumund: "De prins betekende veel voor hun erkenning."

Dus is Oosten van de Vegte (90), oud-lid van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten, elke eerste december paraat. Al op 1 december 2004 snelde hij naar De Wereld om met een verzetscollega een erewacht te vormen voor Bernhard. Geen kwaad woord over hem of zijn 'scheve schaatsen'. Van de Vegte herinnert zich liever mei 1945: "We reden terug van ons evacuatieadres en zagen in Otterlo de prins rijden, alleen. Wij zwááiden. De prins draaide zich om. Hij zwaaide net zo hard terug."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden