Waddenzee wordt even aqua-arena

Het Marsdiep maakt onderdeel uit van een internationaal beschermd natuurgebied. Toch worden er begin augustus kampioenschappen powerboat-races gehouden. De provincie verleende een vergunning, maar volgde een opmerkelijke weg.

Het moet een maritiem spektakel worden. Op 5, 6 en 7 augustus is het Marsdiep, het stuk Waddenzee tussen Den Helder en Texel, het circuit voor de wereldkampioenschappen powerboat-racen. Met soms wel 225 kilometer per uren draaien de superbolides luidruchtige rondjes op een parcours van één bij drie kilometer. En met een beetje mazzel ziet het publiek op de dijk de vaartuigen door de enorme snelheid uit het water opstijgen.

Jaap Bond, gedeputeerde Natuur van de provincie Noord-Holland, zal er niet bij zijn. Hij houdt volgens eigen zeggen meer van wandelen en fietsen. Maar hij heeft ook niets tegen de races. "Twee onderzoeksbureaus hebben vastgesteld dat de races geen schade toebrengen aan de natuur. Ik kan de races daarom niet tegenhouden. Maar laten we wel wezen: mensen die het Marsdiep goed kennen, weten dat dit een drukbevaren scheepsroute is, waar de Koninklijke Marine van alles doet en helikopters af en aanvliegen. Het gebied is dus al verstoord. Daarbij komt: zo'n spektakel trekt veel publiek en is daarom heel goed voor de lokale economie."

De Waddenvereniging had meer verwacht van de gedeputeerde die natuur in portefeuille heeft. "Denk niet dat wij principieel tegen powerboat-races zijn", zegt Ellen Kuipers van de Waddenvereniging. "Maar gedeputeerde Bond weet heel goed dat het Marsdiep deel uitmaakt van een internationaal beschermd Natura 2000-gebied en dat het wedstrijdterrein nog eens wordt omringd door drie andere beschermde kustlocaties. De Waddenzee staat op de lijst met Werelderfgoed. De races zijn dus niet verkeerd, maar de locatie wel."

Hoewel het circuit voor de kust van Den Helder ligt, bereikt de onrust bijvoorbeeld de Razende Bol, een zandplaat ten westen van het Marsdiep die bij vloed niet onderloopt, en daarom een rustplaats is voor zeehonden. Het geluid van de zware motoren draagt ver, zegt Kuipers, en onder water zijn de gevolgen voor bruinvissen en zeehonden met jongen overduidelijk: die raken gedesoriënteerd door het geluid van de jakkerende powerboats.

"Onze vrees voor schade aan de natuur staat op de eerste plaats", zegt Kuipers van de waddenvereniging. "Maar de races staan op haaks op het klimaat van rust en ruimte dat de wadden bieden. Hier komen de toeristen voor de stilte, en de lege horizon. Je zult in de eerste week van augustus maar een huisje op Texel hebben gehuurd."

De provincie heeft bij de vergunning van dit evenement een opmerkelijk weg gevolgd. De organisatie van de race heeft zelf onderzoeksbureau Imares de opdracht gegeven de effecten op natuur in te schatten. Imares oordeelde dat 'er geen kans is op significante gevolgen'. Daarna volgde een second opinion van ecologisch onderzoekbureau Altenburg & Wymenga dat het Imares-onderzoek onvolledig noemde en onlogisch opgebouwd. Daarop weigerde Noord-Holland toestemming voor de race. Maar de organisatie kreeg wel de kans aanvullend onderzoek te doen. De dag nadat dit was ingeleverd, liet gedeputeerde Bond al weten dat de vergunning alsnog werd verstrekt. "Het lijkt erop alsof het bestuur de ambtenaren heeft overruled", concludeert Kuipers.

Waarom worden de races eigenlijk precies in een Natura 2000-gebied gehouden, en niet op de Nieuwe Waterweg bij Rotterdam bijvoorbeeld? A. van Gils, organisator van de Nederlandse editie van de Grand Prix of the Sea, zegt zich helemaal suf te hebben gezocht naar een locatie die géén overlast veroorzaakt. "Weet u dat zo'n beetje de hele Nederlandse kustlijn uit Natura 2000-gebieden bestaat? Zelfs het IJsselmeer. En op de stukken die geen natuurbescherming kennen, zijn geen scheepvaartbeperkingen toegestaan. Met andere woorden: het verkeer mag er niet worden stilgelegd. Het Marsdiep daarentegen is heel geschikt. Binnen de Waddenzee is dit een zogenaamd snelvaartgebied waar tot 200 kilometer per uur mag worden gevaren."

Daarbij komt, zegt Van Gils, dat de dijk bij Den Helder eenvoudig kan worden omgebouwd tot een immense tribune. "Het komt niet vaak voor dat het publiek zo dicht op de race staat, terwijl het wel veilig blijft." Het parcours is een nu al drukbevaren gebied van één bij drie kilometer en maakt zo'n 0,01 procent van de Waddenzee uit, dus waar hebben we het over?

Het bestuur van Texel dat onder het motto 'vier het leven' toeristen probeert te trekken, ziet met lede ogen aan hoe de eerste week van augustus de powerboats op de horizon hun baantjes trekken. En hoopt op noordenwind, zodat het lawaai de stad Den Helder wordt ingeblazen. "Misschien dat het binnen de letter van de wet mogelijk is binnen een natuurgebied dit soort races te houden", zegt Muriëlle Bergman van de gemeente. "Maar de geest van Natura-2000 verzet zich duidelijk tegen powerboats."

De Waddenvereniging wacht op actie van het ministerie van economische zaken en landbouw dat nog toestemming moet geven op grond van de Flora- en faunawet, maar brengt alvast alles in gereedheid voor een spoedprocedure bij de Raad van State.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden