'Waco' werpt schaduw over aanpak Freemen

JORDAN - Een al dagen durende confrontatie van de FBI met militante, anti-regeringsgezinde onafhankelijken ('Freemen') bij de boerderij buiten Jordan is even triest en bitter als een familievete. Voor sommigen in dit dunbevolkte gewest waar zo'n 1 500 mensen wonen, komt het precies daarop neer.

TOM LACEKY; MICHAEL SNIFFEN (AP)

Bewoners die de Freemen aanvankelijk afdeden als klaplopers of malloten begonnen zich in 1994 kwaad te maken, toen de groep weigerde belastingen te betalen en niet van privéland wilde vertrekken. De groep ging bovendien premies uitloven voor de 'arrestatie' van politie en rechters, ontfermde zich over federaal bezit en bedreigde boeren die vee op hun land lieten grazen.

Voordat de FBI arriveerde, vonden veel mensen dat de boeren het recht in eigen hand moesten nemen. “We hebben er maanden aan gewerkt om de FBI hier te krijgen, en we zijn verdomd blij dat ze er zijn”, zei boer Bliss.

De Freemen verwerpen nagenoeg elk overheidsgezag. Ze noemen hun landgoed Justus Township, houden vol dat ze hun eigen wetten en rechtbanken hebben en dichten zichzelf titels als 'justice of the peace' (vrederechter) en 'constable' (politiefunctionaris onder de sheriff) toe. En ze zijn zwaar bewapend.

Een tiental van hen is aangeklaagd wegens het innen van miljoenen dollars met valse cheques en postorders en wegens bedreiging van een federale rechter met ontvoering en moord. Twee van hen, LeRoy Schweitzer en Daniel Petersen Jr., werden vorige week maandag gearresteerd. Zij en veel anderen worden al zeker een jaar door de federale overheid gezocht wegens misdrijven.

Maar de autoriteiten hebben afgezien van arrestaties uit angst voor een nieuwe bloedige confrontatie zoals in 1992 bij Ruby Ridge, Idaho, met de blanke separatist Randy Weaver of het drama met de religieuze sekte Branch Davidian bij Waco, Texas, een jaar daarna. “Ik moet de FBI complimenten maken, wat ik niet vaak doe”, zei Gerry Spance, de advocaat van Weaver, “en ik hoop dat ze volharden in het voorkomen van gewelddadige escalatie.”

De Freemen bevinden zich op een gebied van nog geen 400 hectare, daaromheen hebben gewapende FBI-agenten zich over de met sneeuw bedekte heuvels ten noordwesten van Jordan verspreid. De zaak van de Freemen heeft leden van rechtse milities van elders aangetrokken en deze jagen de lokale bevolking schrik aan. Dus toen de FBI maandag eindelijk - en “eindelijk” is het woord dat iedereen gebruikt - tegen hen optrad, was de algemene reactie een van opluchting.

“In het bijzonder toen we hoorden dat ze twee van de leiders hadden opgepakt. Grote opluchting, dat het begin van het eind nu in zicht is”, zei boer Cecil Weeding, wiens twee zwagers zich ook in het gebied hebben verschanst.

Tijdens een vergadering in het gemeenschapshuis formuleerden ruim 30 boeren een duidelijke boodschap aan het adres van de militante groepen die zich in de confrontatie willen mengen: Jullie zijn niet nodig en niet welkom. Weeding wil dat de Freemen, zijn familie incluis, het opgeven. Maar hij is er niet van overtuigd dat een vreedzame oplossing mogelijk is. “Ze hebben niets meer”, zei hij. “Ze hebben alles hierop ingezet, dus als ze dit verliezen, dan verliezen ze alles.”

Voor FBI-directeur Louis J. Freeh is Jordan een testcase om een bloedige afloop zoals bij Ruby Ridge en Waco te voorkomen. “Het lijkt erop dat de FBI dit goed aanpakt”, zei Alan A. Stone, professor rechten en psychiatrie aan de Harvard-Universiteit, die voor het ministerie van justitie een kritisch rapport schreef over het optreden van de FBI bij Waco. Stone was blij te horen dat de FBI-agenten het gebied niet hermetisch hebben vergrendeld, maar met wisselende wegblokkades werken en voornamelijk bezig zijn mensen te ondervragen. “De situatie is niet vijandig”, zei hij. Hij waarschuwde echter voor de risico's als de confrontatie blijft voortduren.

De huidige FBI-chef Freeh zei vorig jaar tegen het Congres dat hij zijn politiek en instructies had aangepast na de lessen van Ruby Ridge en Waco. FBI-schutters hadden bij Ruby Ridge instructie gekregen dat op elke gewapende man geschoten “kon en moest” worden.

Weavers ongewapende vrouw werd door een FBI-schutter gedood toen ze een deur openhield voor een handlanger van Weaver op wie de schutter mikte.

Freeh zei verder te werken aan betere communicatie tussen het veld en het hoofdkwartier in Washington en zei dat hij voortaan niet automatisch het Hostage Rescue Team zal inzetten bij een crisis. Het team werd zowel in Ruby Ridge als in Waco bekritiseerd omdat het druk had uitgeoefend om te handelen in plaats van te onderhandelen. Of het team nu inMontana is, wilde de FBI niet zeggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden