Wachtlijstspook terug in de zorg

Stijging | De wachttijden voor een afspraak met een medisch specialist stijgen weer, waarschuwt econoom Guus Schrijvers.

De wachtlijst was lang het grote euvel van de Nederlandse gezondheidszorg. Aan het begin van deze eeuw moesten ziekenhuizen bezuinigen, en daarom kon het maanden duren voor iemand een oogoperatie kreeg of in aanmerking kwam voor een nieuwe heup. Het nieuwe stelsel, waarin ziekenhuizen de laatste tien jaar per behandeling betaald kregen, bracht soelaas. Maar een nieuw probleem was geboren: de kosten liepen snel op.

Minister Edith Schippers (volksgezondheid) maakte daaraan de afgelopen jaren een eind, door met artsen af te spreken dat het aantal behandelingen nog maar beperkt mag stijgen - 1 procent per jaar. De Rekenkamer prees haar vorige maand nog: als eerste slaagde ze erin de kosten te beheersen. Maar uit ziekenhuizen zelf waren andere geluiden te horen. Want de Nederlander vergrijst gewoon door en het aantal behandelingen stijgt sneller dan die 1 procent.

Onderzoeksbureau Mediquest becijferde vorige week in opdracht van NRC Handelsblad dat patiënten de afgelopen jaren steeds langer moeten wachten voordat ze een medisch specialist zien. In 2014 lag dat nog onder de 3 weken, inmiddels op ruim 3,5. Dat betekent dus 4 dagen langer wachten en dat lijkt mee te vallen. Maar het gaat om een gemiddelde en bij verschillende poli's is de wachttijd flink langer, zoals bij oogheelkunde en maag, darm- en leverziekten. Dramatisch zijn de cijfers nog niet: in 2015 kreeg 87 procent van de patiënten op tijd een behandeling. Dat was toen nog beter dan in 2010, toen dat percentage op 80 lag. Wie eenmaal binnen is, is nog snel genoeg aan de beurt.

"Toch is de stijging van de wachtijd zorgelijk", zegt zorgeconoom Guus Schrijvers, jarenlang hoogleraar publieke gezondheidszorg in Utrecht. "Als de wachtlijst stabiel blijft, heeft het ziekenhuis alleen een logistiek probleem. Want laat al het personeel een paar dagen extra werken en de wachtlijst is verdwenen. Als er nu niets gebeurt, zullen de wachttijden alleen maar oplopen."

Een beetje wachtlijst kan ook goed zijn, zegt Schrijvers, het dwingt ziekenhuizen om doelmatig te werken. Maar dat gebeurt volgens hem nog veel te weinig. "Ziekenhuizen hebben nu last van leegstand, ze betalen te veel voor hun gebouwen. Het aantal ligdagen per patiënt kan nog verder omlaag. Ziekenhuizen zouden meer moeten samenwerken, niet overal hoeft een intensive care en een eerste hulp te zijn. En dat kan ook als je de huisarts meer taken laat overnemen. Maar dat zijn vaak geen populaire beslissingen."

undefined

'GGZ zit verstopt'

Psychiaters en psychologen kregen nog meer dan de ziekenhuizen te maken met forse bezuinigingen. Er zijn nog geen cijfers over 2016 maar een woordvoerder van koepelorganisatie GGZ Nederland verwacht dat mensen nu langer moeten wachten: op een eerste gesprek en op behandeling. Vooral mensen met ernstige psychische problemen moeten langer wachten. Dat begint al bij de huisarts en is ook te zien bij de klinieken, bij de teams die mensen thuis behandelen en bij de toegang tot beschermd wonen. Omdat ook elders wachtlijsten zijn - voor bijvoorbeeld schuldenhulp - blijven mensen met ingewikkelde psychische problemen soms te lang hangen, waardoor het systeem 'verstopt'.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden