Wachtlijsten niet veroorzaakt door adoptie in China zelf / Ook Chinese ouder wacht lang

Nederlandse paren die een kind in China willen adopteren, wachten steeds langer. Steeds meer kinderen zouden in China zelf worden geadopteerd. Maar ook voor Chinese echtparen blijkt het moeilijk.

„Ik heb overwogen om naar een weeshuis te gaan. Maar ik dacht dat daar adopteren heel moeilijk zou zijn vanwege strenge vereisten”, zegt de 32-jarige meneer Sun terwijl hij naar zijn spelende dochtertje kijkt. Sun en zijn vrouw hadden al een zoon en wilden een tweede kind. „Enig kind zijn is eenzaam. Het is beter om broers of zussen te hebben.”

Zijn vrouw zag op tegen een tweede zwangerschap, dus kozen ze voor adoptie. De Chinese adoptiewet schrijft voor dat alleen kinderloze personen van dertig jaar en ouder, die gezond en welvarend genoeg zijn om een kind op te voeden, kunnen adopteren, en dan maximaal één kind. Voor de adoptie van weeskinderen, gehandicapte kinderen of vondelingen uit officiële instellingen geldt de eis van kinderloosheid en het maximum van één kind niet.

Van die uitzondering was Sun niet op de hoogte. Hij regelde de adoptie van zijn dochter via familie: ze is de biologische tweede dochter van familie van zijn aangetrouwde schoonzus. De biologische ouders wilden na hun eerste dochter als tweede kind een zoon hebben.

In China vinden de meeste adopties buiten het officiële circuit plaats. „Simpelweg omdat veel mensen niet voldoen aan de adoptievoorwaarden”, zegt hoogleraar sociologie Zhang Weiguo van de Universiteit van Toronto in Mississauga. Hij deed onderzoek naar adopties op het Chinese platteland. „Sommige mensen weten niet eens van het bestaan van de adoptiewet af. Ze volgen hun instinct of het voorbeeld van anderen die via informele kanalen adopteren. Of ze denken: waarom zou ik door de hele procedure gaan als het zonder ook lukt?”

Toch kiezen volgens officiële statistieken jaarlijks tienduizenden Chinezen voor adoptie via weeshuizen en welzijnsinstellingen. „De regels maken die adopties makkelijker dan voorheen, omdat mensen nu niet meer kinderloos hoeven te zijn”, aldus gepensioneerd hoogleraar Wang Liyao, wijzend op de wetsverandering uit 1999. „Maar er zijn de laatste jaren schijnbaar minder kinderen beschikbaar. Dus het is wachten, wachten, wachten.”

Volgens de overheid neemt het aantal beschikbare adoptiekinderen af vanwege een daling in het aantal vondelingen en weeskinderen. Zhang benadrukt dat het bij schattingen blijft, aangezien veel vondelingen ongeregistreerd blijven. Toch lijkt een daling aannemelijk. „Veel mensen willen niet langer grote gezinnen, de geboortepolitiek wordt op sommige plaatsen minder streng toegepast. En ook de traditionele voorkeur voor zonen is niet meer zo sterk als voorheen. Soms hebben mensen zelfs liever een dochter”, aldus Zhang. Ook sekseselectieve abortus zorgt – hoewel officieel verboden in China – voor minder ter vondeling gelegde kinderen.

De meeste Chinese kinderen die worden afgestaan door hun ouders komen nog altijd in Chinese adoptiegezinnen terecht. Maar weeshuizen en andere instellingen die toestemming hebben ook internationaal te opereren zouden vaak voorrang geven aan buitenlandse adopties, onder andere omdat die meer geld opleveren. Buitenlandse adoptieouders betalen alleen al een standaard ’donatie’ van drieduizend dollar, zo’n 2200 euro. Sommige instellingen zouden van potentiële Chinese adoptieouders soortgelijke bedragen vragen, en zo adoptie alleen haalbaar maken voor welgestelden.

De Amerikaanse onderzoekster Kay Johnson – die samen met Wang prominent onderzoek deed naar binnenlandse adopties in China – benadrukt dat Chinese adoptiegezinnen altijd prioriteit zouden moeten hebben. „Het is verkeerd om internationaal te adopteren als er in eigen land genoeg mensen willen adopteren”, aldus Johnson. Volgens haar is de Chinese geboortepolitiek nog steeds een barrière voor flexibele adoptie. „De adoptieregels staan niet in het teken van het welzijn van het kind, maar in het teken van de geboortepolitiek. Die laatste zou juist adoptie niet in de weg moeten zitten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden