Wachten op de opperrechter

oppositie | Hoever durven de Democraten te gaan om Trump te dwarsbomen? Een rechtersbenoeming wordt mogelijk de test.

Twee Amerikaanse topjuristen maakten gisteren hun opwachting in Washington - en minstens een van hen deed dat puur en alleen om de voordracht voor het Hooggerechtshof door de president, gisteravond laat, tot op het laatst spannend te houden. Want voormalig reality-showmaster Donald Trump had eigenlijk zijn keus al gemaakt, zo meldde hij maandag al.

De twee waartussen het leek te gaan waren Thomas Hardiman en Neil Gorsuch. Ze hebben veel gemeen: blanke mannen van respectievelijk 51 en 49 jaar oud, rechters in hoven van beroep. Wel is er verschil in hun achtergrond: Gorsuch heeft aan topuniversiteiten gestudeerd (Columbia, Harvard en Oxford). Alle huidige leden van het Hooggerechtshof bezochten Harvard of Yale. Hardiman studeerde aan Georgetown University. Hij betaalde zijn collegegeld met een bijbaan als taxichauffeur. Dat laatste zou Donald Trump moeten bevallen, hij won de verkiezingen met een anti-elitaire boodschap. Hardiman is ook nog eens een collega van zijn zus.

Maar naar verluidt laat Trump zich vooral leiden door zijn persoonlijke indruk van een kandidaat. En tijdens de campagne beloofde hij vooral iemand voor te dragen die Roe v. Wade, de uitspraak van het hof die abortus legaliseerde, zal terugdraaien, al zal een voorgedragen rechter dat nooit expliciet beloven. De media in de VS gingen er gisteravond van uit dat het Gorsuch zou worden.

Spannend wordt het daarna vooral of de Democraten in de Senaat zich bij de voordracht zullen neerleggen. Als grote minderheid kunnen ze die volgens een beroemde huisregel, de 'filibuster', tegenhouden. Maar ze lopen dan het gevaar dat de Republikeinse meerderheid die regel, een van hun weinige machtsmiddelen, afschaft. Daarom leken ze tot voor kort voorzichtig te willen opereren. Maar na de gebeurtenissen van de afgelopen dagen klinken er radicalere geluiden. Het inreisverbod van Trump en het ontslag van de weerspannige minister van justitie - een functie die traditioneel een zelfstandige rol wordt toegekend bij het op het rechte pad houden van de president - hebben de woede van de Democraten gewekt. En van hun achterban hebben ze te horen gekregen dat die een verbeten verzet tegen Trumps plannen verwacht.

Ook zit het de Democraten nog steeds hoog dat de vrije zetel in het Hooggerechtshof eigenlijk bezet had moeten worden door Merrick Garland, voorgedragen door president Obama na het overlijden van rechter Antonin Scalia. De Republikeinen gebruikten hun meerderheid in de Senaat om het vervullen van die vacature over de verkiezingen heen te tillen.

Als voorproefje van wat de Republikeinen kunnen verwachten, blokkeerden de Democraten in de Senaat gisteren een stemming over de voordracht van de minister van justitie, Jeff Sessions, en boycotten ze hoorzittingen over de ministers van gezondheid, Tom Price, en financiën, Steven Mnuchin. Daardoor kan er over die voordrachten nog niet worden gestemd en kunnen de ministers niet voor Donald Trump aan de slag.

De normaal gesproken hoffelijke omgangsvormen in de Senaat hebben er flink onder te lijden. Voorzitter Orrin Hatch van de commissie voor financiën noemde zijn afwezige collega's 'idioten'.

undefined

ministermoord

'Moordpartij op maandag', werd het ontslag van Sally Yates door de Democraten gedoopt. De interim-minister van justitie, aangebleven tot Trumps keus Jeff Sessions door de Senaat benoemd zou zijn, verbood maandag alle landsadvocaten het inreisverbod voor vluchtelingen en personen uit zeven overwegend islamitische landen te verdedigen. Trump noemde haar een verrader, zijn tegenstanders juist een heldin. Waarschijnlijk vindt Trump wel een vervanger die de maatregel laat verdedigen.

Richard Nixon vond dat een stuk lastiger tijdens de 'Saturday Night Massacre' in 1973. Nixon wilde dat zijn minister van justitie een speciale aanklager zou ontslaan in de Watergate-affaire. De minister weigerde. Nixon ontsloeg hem, de plaatsvervangende minister weigerde ook en werd eveneens ontslagen. Pas bij zijn derde minister van die avond kreeg Nixon zijn zin.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden