ColumnStevo Akkerman

Waarom zouden we betalen voor wat ons geen goed doet?

Mensen kunnen moreel zijn of immoreel, maar hoe zit dat met bedrijven? Ze zijn niet op aarde om de ander lief te hebben als zichzelf, dat is duidelijk. Er bestaan ideële ondernemingen, dat zal ik niet ontkennen, en er zijn fatsoenlijke ondernemers, misschien wel meer dan onfatsoenlijke. Maar toch: van bedrijven kun je niet hetzelfde verlangen als van personen. Ze moeten zich houden aan de wet, maar zijn niet verplicht het beste met hun klanten voor te hebben.

De KLM vliegt u niet naar Bali vanuit de overtuiging dat u geen dag langer zonder palmboom kunt en Booking.com reserveert dat heerlijke boutique-hotel niet voor u omdat u daar helemaal aan toe bent. Ze willen geld aan u verdienen, dat is alles, het is onzin goede bedoelingen van hen te verwachten. En omgekeerd is het, u voelt waar ik naartoe wil, ook onzin om teleurgesteld te zijn als ondernemingen als deze nu een beroep doen op staatssteun. Zolang het volgens de regels gebeurt, valt daar weinig tegen in te brengen. Dan hadden we maar andere regels moeten maken.

Dat is precies wat de brede verontwaardiging over de steunaanvraag van Booking.com en de gang van zaken bij KLM ons leert: we hebben andere regels nodig. Als iedereen – of nou ja, bijna iedereen – aanvoelt dat er sprake is van ‘het klopt wel, maar het deugt niet’, dan moeten we ervoor zorgen dat wat niet deugt voortaan ook niet meer klopt.

Opstarten wat we moeten afremmen

Met andere woorden: de ­Nederlandse staat mag rustig eisen gaan stellen aan bedrijven die door de samenleving overeind gehouden willen worden. Laat hen stoppen diezelfde samenleving te schaden, waarom zouden we betalen voor wat ons geen goed doet? Waar de moraal niet van nature aanwezig is, moet de overheid de grenzen trekken. In het geval van Booking.com gaat het dan om belastingontwijking, het opstapelen van schulden om op grote schaal eigen aandelen te kunnen inkopen en dividend uit te keren, de krankzinnige beloning van de topman en de ijzeren greep op de sector, die in de buurt komt van een monopolie. Bij KLM wringt vooral het ontslag van 1500 werknemers met een tijdelijk contract, de (ingetrokken) bonusverruiming voor de topman en natuurlijk de duurzaamheid: tot op welke hoogte gaan we opstarten wat we eigenlijk moeten afremmen?

Het zal voor de regeringspartijen, en met name voor de VVD, nog niet meevallen. Ze begonnen deze ­regeerperiode met het voornemen Shell en Unilever te fêteren door de dividendbelasting af te schaffen, want leve de zogenaamde vrije markt. Nu worden ze gedwongen de complete economie te redden, niet alleen KLM en Booking.com, en zich af te vragen wat ze aanmoeten met een verantwoordelijkheid die ze nooit hadden willen hebben. Maar onmogelijk is het niet. Denemarken en Polen hebben al ­besloten geen bedrijven te steunen die zich hebben gevestigd in belastingparadijzen, Oostenrijk stelt harde voorwaarden aan hulp voor Austrian Airlines.

Goed nieuws: morele verlegenheid kan overwonnen worden.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden